Deprem bölgesindeki kadınların yaşadıkları sorunlara ilişkin
Kaynak göster
Gülderen Varli (DEM Parti), 24 Kasım 2023 tarihinde 7/6505 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 26 gün sonra, 20 Aralık 2023).
Gülderen Varli (DEM Parti, Van). “Deprem bölgesindeki kadınların yaşadıkları sorunlara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/6505, 24 Kasım 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-6505-deprem-bolgesindeki-kadinlarin-yasadiklari-sorunlara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/15d043a8-5c9e-4114-8a98-018c01b429b7
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 26 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 21 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ tarafından Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün 96'ıncı ve 99*uncu maddeleri, gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
6 Şubat Maraş Pazarcık ve Elbistan merkezli depremlerin üzerinden dokuz ay geçti. Yüz binlerce depremzedenin kimisi çadırda, kimisi ise konteynerlerde yaşamaktadır. SES Eşitlik ve Dayanışma Derneği tarafından paylaşılan verilere göre; Hatay'da 158 farklı yere kurulan konteyner kentlerde 47 bin 772 aile konaklarken, Gaziantep'in Nurdağı ilçesinde ise depremzedeler için beş ayrı noktada, 6 bin 175 konteyner ev yapıldığı, çadırda yaşayan depremzede sayısının net olmadığı tespit edilmiştir.
Konteyner kentlerde ve çadırda yaşayan insanların içme suyu ihtiyacı, hijyen sorunu ve barınma sorunları devam ederken bölgede soğuyan hava yaşam şartlarını daha da zorlaştırmıştır. Zorlaşan yaşam şartlarından en çok etkilenenler de kadınlar ve çocuklar olmuştur. Toplu ulaşımın olmaması, kadınların sağlık hizmetlerine ulaşamaması, güvenlik sorununun yaşanması, sosyal desteklerin yeteri kadar olmaması; işini, işyerini, yakınını kaybeden kadınların acılarını arttırmaktadır. Konteynerlerin birbirine çok yakın ve mahremiyet alanını işgal eden düzende kurulması, kadınların dışarıdan gelecek şiddete daha açık olmalarına yol açmakla beraber cinsel şiddetin aile içinde ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Kadın Kültür Sanat ve Edebiyat Derneği (KASEDYin mart ayında yayınladığı rapora göre; Koruma tedbiri ve uzaklaştırma kararı olan, boşanan veya boşanma aşamasında olan kadınların can güvenliğine yönelik tedbirlerin alınmaması kadınları saldırılara açık hale getirmiştir. Güvenli alanların olmayışı kadınların eski eşleri veya tedbir kararına konu kişi veya kişiler tarafından şiddete uğramalarına yol açmıştır. Kadınların temel ihtiyaçlarını hijyenik olmayan yöntemlerle sağlamak durumunda kalmaları mantar, sistik ve idrar yolu enfeksiyonları gibi sağlık problemlerine yol açmıştır. Cinsel sağlık ve üreme sağlığı ürünlerine erişimin olmaması cinsel yolla bulaşan hastalıklara yol açmakta, ileriki süreçlerde istenmeyen gebeliklerin yaşanma riskini artıracağı tespit edilmiştir.
Bu bağlamda;
I. Deprem bölgelerinde kurulan konteyner kent sayısı kaçtır? Konteynerlerde kalan aile sayısı kaçtır? Konteynerler kaç kişiliktir?
SORULAR
Deprem bölgelerinde devam eden su, barınma ve hijyen sorunlarına dair bakanlığınızın bir çalışması var mıdır? Bu sorunlar ne zaman giderilecektir?
Deprem bölgelerinde kadınların yaşadığı sorunlara ilişkin bilginiz var mıdır?
Deprem bölgesinde illere, yaşa ve medeni duruma göre şiddete uğrayıp bakanlığınıza başvuran kadın sayısı kaçtır? Yapılan başvurulara ilişkin hangi çalışmalar yürütülmüştür?
Deprem bölgelerinde kadınsal temel ihtiyaçlarını gideremeyen kadınlara ilişkin bir çalışmanız var mıdır?
6 Şubat depreminde yakınlarını, işini ve evini kaybeden kadınlara sunulan sosyoekonomik ve psikolojik destekler nelerdir? Saha çalışması yürüten kurum sayısı kaçtır? Kaçı sadece kadın alanında çalışma yürütmektedir?
Konteyner kentlerde oluşturulan kadın alanları var mıdır? Güvenlik sorunu yaşayan kadınlara yönelik alınan önlemler nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mahinur Özdemir Göktaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı ·
İlgi yazı ekinde alınan Van Milletvekili Sayın Gülderen VARLİ tarafından Bakanlığımıza yöneltilen 7/6505 Esas Numaralı soru önergesine, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99 uncu maddesi uyarınca hazırlanan cevabi yazımız ekte sunulmuştur.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞ Bakan Ek: 776505 Cevap Metni (2 Sayfa)
Van Milletvekili Sayın Gülderen VARLİ"ye Ait 7/6505 Esas Numaralı Yazılı Soru Önergesine İlişkin Cevap Metni
Bakanlığımız, deprem bölgesindeki kadınların hayatlarını yeniden inşa etmeleri, depremin olumsuz etkilerinden kurtulmaları, sosyal ve ekonomik yönden güçlenmeleri için yeni hizmet birimleri oluştururken; girişimci kadınlara da destek olmaya devam etmektedir.
Depremden doğrudan etkilenen 11 ilde kadın alanında hizmet sunumu 16 kadın konukevi, 1 Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM) ve 57 SAM şiddetle mücadele irtibat noktası ile sürdürülmüştür. Bu kapsamda 2023 yılı 11 aylık dönemde 11 ilde ŞÖNİM"lerden toplam 40.471 kadın vatandaşımız hizmet almıştır. Söz konusu süreçte hem hizmet sunanlara hem de hizmet alanlara yönelik psikolojik ilkyardım ve psikososyal destek çalışmaları yürütülmüş ve çadır alanlarında mobil ŞÖNİM hizmeti sunulmuştur. Mobil ŞÖNİM ile çadır ve konteynerlarda kalan vatandaşlarımıza şiddete maruz kalmaları durumunda alabilecekleri hizmetler konusunda bilgilendirmeler yapılmıştır. Bu süreçte deprem illerinde 6284 sayılı Kanun kapsamında şiddet mağdurlarının etkin korunabilmesine yönelik gerekli ek tedbirler alınmış; bu kapsamda özellikle gizlilik, elektronik kelepçe gibi kararların etkin yürütülmesine yönelik ilgili birimler ile gerekli işbirlikleri sağlanmıştır.
Afet sonrasında meydana gelen ekonomik yoksulluk, eğitim ortamından uzak kalma gibi sosyal yapı değişikliğinden ötürü artış gösterme riski olan erken yaşta zorla evlilikler konusuna özel önem verilerek bu konuda çalışmalar yürütülmüştür. Koruyucu ve önleyici faaliyetlerden erken yaşta ve Zorla evliliklerle mücadele kapsamında depremlerden etkilenen illerimizde (Adana, Adıyaman, Elazığ, Malatya ve Osmaniye) İl Eylem Planları yürürlüğe konulmuştur. Ayrıca deprem felaketinden sonra 81 ile başta afetten etkilenen vatandaşlar olmak üzere kamuoyunun bilgilendirilmesine yönelik "erken yaşta ve zorla evliliklerle mücadele" konusunda farkındalık çalışmaları gerçekleştirilmiş ve yapılan çalışmalar ile 170.000 kişiye ulaşılmıştır.
Ülkemizin dört bir yanından gelen kadın kooperatiflerinin desteği ile deprem felaketinin yaşandığı illerden Adıyaman, Gaziantep, Kahramanmaraş ve Malatya'da kadınlara gerek moral motivasyon sağlamak gerekse deprem sonrası sosyo-ekonomik durumlarının iyileştirilmesine katkı sağlamak amacıyla çadır ve konteyner kentlerde kadın kooperatiflerinin de desteği ile İş Atölyeleri kurulmuştur. Söz konusu İş Atölyelerinde eğitimlere katılan kadınlar hem becerilerini geliştirmekte hem de ekonomik değer yaratmaktadır. Dikiş, nakış, seramik, giyecek tamiratı, örgü vb. gibi faaliyetlerle kadınlar hem kendilerinin hem de diğer depremzedelerin ihtiyaçlarını karşılamaktadır.
Afet sürecinde kadın alanında gerçekleştirilen diğer hizmetlerden bazıları şunlardır;
"Afet ve acil durum yönetimi özelinde oluşturulan çevrimiçi platformlar üzerinden kuruluşların ve hizmet alanların mevcut durumları ve ihtiyaçlarına yönelik anlık bilgi akışı sağlanmıştır.
" "Arama Kurtarma ve Tahliye Eğitimi" almış personelimiz deprem bölgesine bir hafta süreyle giderek çalışmalara gönüllü destek sağlamıştır. eFon kuruluşları aracılığıyla, kuruluşlarımızın deprem sonrası ihtiyaç duyduğu çadır, konteyner, malzeme, tefrişat, personel, araç vb. ihtiyaçlar ile şiddet mağduru kadınlara yönelik özellikle hijyen setleri tedarik edilmiştir.
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Bakanlığımız Destek Hizmetleri Başkanlığı ekipleri tarafından kuruluş binalarının hasar tespiti yapılarak hizmet binalarının ihtiyaçları doğrultusunda gerekli tedbirler alınmıştır.
Öte yandan, Bakanlığımız sosyal yardım programlarını 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunda belirtilen objektif yardım bağlama kriterleri çerçevesinde hiçbir ayrım gözetmeksizin muhtaçlık temelinde oluşturmakta ve sürdürmektedir.
Bu kapsamda 6 Şubat'ta Kahramanmaraş merkezli yaşanan afetin yaşandığı ilk andan itibaren deprem bölgesindeki şehirlerimize ulaşmak için tüm birimlerimiz seferber olmuştur. 6 Şubat depremleri nedeniyle afetten etkilenen vatandaşlarımızın afet bölgesinde ve tahliye edilmiş oldukları illerde acil ve temel ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla ivedilikle ödenek aktarımları gerçekleştirilmiştir. Afet kapsamında depremzede vatandaşlarımız için Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına 1,8 Milyar TL ödenek aktarılmıştır.
Afetin etkilerinin yoğun olarak yaşandığı dönemde vatandaşlarımızın acil ihtiyaçlarını ivedilikle karşılayabilmek amacıyla sahada; e Kurumsal ve bireysel bağışların kabul edildiği ve dağıtımların koordine edildiği 72 ulusal ayni bağış deposu ve 16 uluslararası ayni bağış deposu, e Deprem bölgesinde 206, deprem bölgesi dışındaki illerde ise 94 adet sosyal market, e Deprem bölgesinde 14 mobil sosyal market tırı ve 27 ayrı kadın giyim ve bebek bakım çadırları, ile depremzede vatandaşlarımızın ihtiyaçları karşılanmıştır. e Hava taşıtları aracılığı ile de ayni bağışların afet bölgelerine ulaşımı sağlanmıştır. e Bu süreçte 32 binden fazla yardım tırı depolarımıza ulaşmıştır.
Diğer taraftan Bakanlığımız; Türkiye Afet Müdahale Planı ile Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda afetlerde Psikososyal Destek Çalışma Grubunun koordinasyonundan sorumlu ana çözüm ortağı olarak görevlendirilmiştir.
Bu kapsamda 6 Şubat 2023 tarihinden itibaren afetten etkilenen vatandaşlarımıza aralıksız psikolojik ilk yardım hizmeti ve psikososyal destek hizmeti sunulmaktadır. Bu hizmetler esnasında riskli durumdaki kadınların tespiti halinde Bakanlığımızın hizmet modellerine gerekli yönlendirme ve ileri psikolojik destek hizmeti sunulmaktadır.
Saha çalışmasında Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı ve Türk Kızılayı gibi psikososyal destek çalışma grubunun destek çözüm ortağı kuruluşlarının yanı sıra, gönüllü sivil toplum kuruluşu psikososyal destek ekipleri ile Bakanlığımızın gözetiminde çalışılmaktadır.
Mahinur ÖZDEMİR GÖKTAŞBakan