Engelli çocukların eğitimlerine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 25 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 25 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf Tekin tarafından Anayasa'nın 98. ve İçtüzüğün 96. ile 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırı)masını arz ederim.
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi
UNESCO tarafından yapılan araştırmalara göre; Türkiye'de nüfusun yüzde 14 "ünün engelli olduğu ifade edilmektedir. Yine TUİK'İN 2019 yılı verilerine göre Türkiye'de 0-14 yaş arası çocuk nüfusunun 247 bin, 15-19 yaş aralığındaki sayının ise 134 bin olduğu ifade edilmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu kadar büyük bir orana sahip olan engellilerin eğitim ve istihdam başta olmak üzere sosyal, kültürel, ekonomik hayata katılımları sağlanabilmiş değildir. Buna bir de yasal mevzuattaki sıkıntılar ile toplumsal hayata katılımlarını asgari düzeyde dahi sağlamaktan uzak yaşam koşulları da eklenince engelli yurttaşların maruz kaldıkları ayrımcılık kat be kat artmaktadır. Engelli yurttaşlar kendi ihtiyaçlarını gideremedikleri gibi buna katkı sağlayıcı düzenlemelerden de yoksundurlar. En başta ulaşım olmak üzere binaların ve yolların mimari yapısı, kamusal alanların düzenlenme biçimi, çevre koşulları, sağlık, istihdam, eğitim gibi nedenlerle engellilerin fark edilme sürecinde olması gereken noktadan oldukça uzak konumda olunduğu önemli bir ülke gerçeğidir. Öngörüden uzak bu yaklaşımlar engelli bireyleri toplumdan soyutlamaktadır. Engelli çocukların ise yarısından fazlası eğitim alamadığı gibi, sağlık, ulaşım, iş, sosyal ve günlük hayata katılımda çok fazla sorunla karşılaşmaktadırlar. Elbette henüz çocuk oldukları yaşadıkları güçlükler, çocukları yetişkinlere oranla daha fazla etkilemektedir. Türkiye, engelli yurttaşlara özgü koşulları sağlamak yerine Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'ne aykırı bir tutum izlemekte, kişilere engellilik oranına göre eğitim, tekerlekli sandalye, ÖTV indirimi gibi katkıları sunmaktadır. Oysa orana bakılmaksızın gerekliliklerin karşılanması elzemdir. Bunun dışında toplumsal bütünleşmeyi sağlayıcı çalışmalar hiç söz konusu değildir. Yalnızca Milli Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) verilerine göre, son 20 yılda eğitime erişen engelli çocuk öğrenci sayısı yaklaşık 289 bin olarak ifade edilmektedir. Bu açıkça eğitimde fırsat eşitliğini hiçe sayan bir yaklaşımdır.
Eğitim sürecindeki bu eksikliklerin nedenleri; ailelere yeterince destek sunulmaması, nereye başvurmaları neler yapmaları gerektiğine bilgilendirme eksikliği ve en önemlisi özel eğitime başvuru için gerekli heyet raporlarına erişim prosedürlerinin ağır ve aksak işlemesi şeklinde özetlenebilmektedir. Rapor alma sürecinde yaşanan aksaklıklar çocukların eğitim sürecine doğrudan yansımakta olup bu nedenle çocuklara verilecek olan özel eğitim programları da anlamını yitirmektedir. Oysa yerinde ve doğru eğitim programları ile çocukların yaşıtları ile aynı seviyeye getirilmeleri mümkündür. Fakat bu yapılmadığı için çoğu kez ailelere rapor dahi alamazken, alabilen çocuklar da yetersiz eğitimle bir faydaya ulaşamamaktadır. Yine engelli çocuk için öngörülen bireysel eğitim süreci ayda 8 saat olup, bu zaman diliminde çocuğa katkı sağlayıcı bir çalışmanın yapılamayacağı açıktır. Diğer yandan ailelere psikolojik, sosyal ve ekonomik katkı sunulmaması meselenin derinleşmesine yol açmakta ve çocukların gelecek beklentileri yok sayılmaktadır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Hâlihazırda içinde bulunduğumuz yıl itibariyle engelli çocuk sayısı nedir? Yaşa, cinsiyete ve illere göre dağılım ne şekildedir?
Örgün eğitim içerisinde yer alan engelli çocuk sayısı nedir? Bu çocukların kaçı anaokulu, kaçı ilkokul, kaçı ortaokul ve kaçı lise öğrencisidir?
Engelli olarak rapor edilen çocukların engel gruplarına göre dağılımı ne şekildedir?
Engelli çocukları için eğitimde fırsat eşitliğini sağlayıcı hangi önlemler alınmaktadır?
Engelli çocuklar için hangi destek programları uygulanmaktadır?
Engel gruplarına göre hangi rehabilite çalışmaları yapılmaktadır?
Özel gereksinimi olan çocuklar için hangi alternatif programlar uygulanmaktadır?
Özel gereksinimi olan çocukların, okullarda istenmediği yönündeki iddia ve şikâyetler bağlamında hangi çalışmalar yapılmaktadır?
Özel gereksinimi olan çocukların alması elzem olan ek dersler için ayrılmış bir bütçe var mıdır? Ailelerin çocukları için ücret karşılığı aldırdıkları ek ders programlarının ücretsiz olması ve yaygınlaşması için bir çalışma yürütülmesi gündeminizde olacak mıdır?
Engelli çocukların okullarda maruz kaldıkları ayrımcılığın önlenmesi adına bir çalışma yürütülmesi gündeminizde olacak mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
b) 13.12.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1339794 sayılı yazınız.
c) 14.12.2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1341166 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c)'de kayıtlı yazıyla iletilen Ankara Milletvekili Umut AKDOĞAN'ın 7/6890, Çanakkale Milletvekili Rıdvan UZ"un 7/7024, Bursa Milletvekili Hasan TOKTAŞ"ın 7/7025, İstanbul Milletvekili Saliha Sera KADIGİL'in 7/7030, İstanbul Milletvekili Ersin BEYAZ?ın 7/7134 ve Erzurum Milletvekili Meral DANIŞ BEŞTAŞ'ın 7/7135 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Itüm Bakanı
YMES Strateji Geliştirme Başkanlığı YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
Bakanlığımızın https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64 internet adresinde yayımlanan 2022-2023 yılı Milli Eğitim İstatistikleri Örgün Eğitim Kitabının 1.15 tablosunda özel eğitim kurumları öğrenci sayıları mevcuttur.
Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı görme, işitme, bedensel ve hafif düzeyde zihinsel engellilere yönelik olarak ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde eğitim veren kurumların yanı sıra, okul öncesi düzeyde hizmet veren özel eğitim anaokulları ile daha çok desteğe ihtiyaç duyan öğrencilerimizin eğitim aldığı özel eğitim uygulama okulları bulunmaktadır. Farklı yetersizlik türlerine sahip çocukların eğitiminde fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla Bakanlığımız bünyesinde öne çıkan önlemler şunlardır:
Özel gereksinimi olan çocukların, diğer öğrencilerle bir arada eğitim görmelerini sağlamak ve eğitimde fırsat eşitliğine katkıda bulunmak amacıyla, belirlenen hedefler ve stratejileri içeren Ulusal Eylem Planı (2022-2026), kamuoyuna tanıtılmıştır. Eylem planı çerçevesinde hedeflenen amaçların gerçekleştirilmesi sürecinde iç ve dış paydaşlarla etkili bir işbirliği gerçekleştirilmektedir. Özel eğitim sınıfları, özel gereksinimi olan çocuklara daha spesifik ve bireysel eğitim imkanları sunmak amacıyla düzenlenmektedir. Bu sınıfların standart hale getirilmesi çalışmaları, eğitim kalitesini artırmayı ve bu öğrencilere daha etkili bir öğrenme ortamı sağlamayı amaçlar.
Özel gereksinimi olan çocukların eğitiminde kullanılan destek programları şunlardır:
Özel gereksinimi olan çocukların öğrenme ihtiyaçlarına yönelik destek sağlamak amacıyla okullarda oluşturulan destek eğitim odalarında özel eğitim uzmanları, öğrencilere bireysel destek sağlayarak öğrenme süreçlerini desteklemektedir. ÖBA Dijital İçerik projesi kapsamında kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim veren sınıf ve branş öğretmenlerinin özel gereksinimi olan çocukların eğitiminde faydalanabilecekleri kaynaklara ve eğitim sürecini destekleyici bilgilere dijital ortamda yer verilerek özel gereksinimi olan öğrencilerin desteklenmektedir.
Özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler ile çalışan öğretmenler için Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hazırlama ve geliştirme çalışmalarına yol göstermek amacıyla "Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı: Tüm Öğretmenler İçin Yol Haritası" hazırlanmış ve kılavuzunda; farklı özel eğitim ihtiyacı olan okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde öğrenim gören öğrenciler için BEP örneklerine yer verilmiştir.
Bakanlığımızca özel eğitim öğrencilerimiz için hazırlanan programlar:
Özel Eğitim Uygulama Okulu | 1 ve MI. Kademe Öğretim Programları Sınıf Rehberlik Programı (Okul Öncesi, İlkokul, Ortaokul ve Ortaöğretim) Okul Öncesi Özel Eğitim Programı Erken Çocukluk Özel Eğitim Programı Destek Eğitim Programları Özel Yetenekli Öğrenciler için Okul Öncesi Eğitim Programı Özel Yetenekli Öğrenciler için İlkokul Öğretim Programı Özel Yetenekli Öğrenciler için Ortaokul Öğretim Programı Özel Yetenekli Öğrenciler için Ortaöğretim Öğretim Programı
Strateji Geliştirme Başkanlığı e Görme Engelliler İlkokulları Oyun, Fiziki Etkinlikler ve Bağımsız Hareket Dersi Öğretim Programı " Görme Engelliler Ortaokulları Beden Eğitimi, Spor ve Bağımsız Hareket Dersi Öğretim Programı " Özel Eğitim Meslek Okulu Öğretim Programları Özel gereksinimi olan çocukların okullarda maruz kaldıkları ayrımcılığın önlenmesi yönünde Bakanlığımız bünyesinde düzenli olarak; öğrenciler, öğretmenler, aileler ve okul yöneticilerine yönelik toplumsal farkındalığı arttırıcı hizmet içi eğitimler, sosyal ve kültürel eikinlikler ile farkındalık kursları düzenlemektedir. Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamalarına yönelik olumlu tutum ve farkındalık geliştirme ve bilgilendirme sağlamak amacıyla her yıl çevrim içi (senkromasenkron) veya yüz yüze eğitim ve seminer verilmektedir. İl milli eğitim müdürlükleri tarafından Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamaları kapsamında eğitim hizmeti alan öğrencilerin sosyal ve kültürel faaliyetlere katılımlarını artırmak üzere etkinlikler yapılmaktadır.