Anayasa Mahkemesinin TCK'nın 220'nci maddesinin altıncı fıkrası ile ilgili iptal kararına ilişkin
Kaynak göster
Barış Bektaş (CHP), 15 Aralık 2023 tarihinde 7/7421 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Adalet Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 75 gün sonra, 28 Şubat 2024).
Barış Bektaş (CHP, Konya). “Anayasa Mahkemesinin TCK'nın 220'nci maddesinin altıncı fıkrası ile ilgili iptal kararına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7421, 15 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7421-anayasa-mahkemesinin-tck-nin-220-nci-maddesinin-altinci-fikrasi-ile-ilgili-iptal-kararina (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/619471d3-def0-4d50-b2fe-018c76ded372
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 75 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96. Maddeleri uyarınca Adalet Bakanı Yılmaz Tunç tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
SORULAR
12.2023
Barış BEKTAŞ K illetvekili
12.2023 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Anayasa Mahkemesi'nim 2023/132 E. 2023/183 K. Sayılı 26.10.2023 tarihli kararı ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "suç işlemek amacıyla örgüt kurma" başlıklı 220. maddesinin 6 numaralı "Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyen kişi, ayrıca örgüte üye olmak suçundan da cezalandırılır. Örgüte üye olmak suçundan dolayı verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir. Bu fıkra hükmü sadece silahlı örgütler hakkında uygulanır." fıkrasının Anayasa'ya aykırı olması nedeniyle iptaline karar verilmiştir. Karar 08.04.2024 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Anılı kararın gerekçesinde; kuralın "örgüt üyeliğine dair herhangi bir somut delil bulunmadan cezalandıracak" şekilde geniş yorumlanması; kuralın kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarını önleyecek şekilde belirli ve öngörülebilir nitelikte olmaması; bu suçtan ceza alanların örgüte üye oldukları kanıtlanamamasına rağmen örgüte üye olanlardan daha fazla hapis cezasıyla cezalandırılıyor olunması; kuralda yer alan örgüt adına işlenen suç kavramından ne anlaşılması gerektiğine dair herhangi bir düzenlemeye yer verilmemesi iptal nedenleri olarak gösterilmiştir.
Başta düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti ile toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma hakkı kapsamında değerlendirilmesi gereken binlerce fiil, iptal edilen bu madde dayanak gösterilerek yargılama konusu yapılmış, gazeteciler ve akademisyenler başta olmak üzere çok sayıda insan mağdur edilmiştir.
Bu bağlamda;
Daha önce; bu maddeden dolayı verilen mahkumiyet kararlarıyla ilgili AİHM'in 2017, Anayasa Mahkemesi'nin 2021 tarihli hak ihlali kararları olmasına rağmen neden bu kanun maddesiyle ilgili herhangi bir düzenleme bugüne kadar yapılmamıştır?
İptal kararının ardından devam eden soruşturma, kovuşturma, istinaf ve temyiz incelemesindeki dosyaların durumu ne olacaktır?
İptal edilen madde nedeniyle ağır hak ihlallerine maruz kalan ve özgürlükleri gasp edilen kişilerin zararları nasıl tazmin edilecektir?
Bu madde nedeniyle hüküm giyip cezaevinde olanların tahliyesi söz konusu mudur?
İptal edilen madde nedeniyle kamudan ihraç edilen kaç kişi vardır, bu kişilerin görevlerine iadesi yapılacak mıdır?
"Örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte, örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişi, örgüt üyesi olarak cezalandırılır. Örgüt üyeliğinden dolayı verilecek ceza, yapılan yardımın niteliğine göre üçte birine kadar indirilebilir." Şeklindeki aynı maddenin yedinci fıkrasının uygulanmasında da yukarıda yazılı iptal kararındaki gerekçelerle benzer sorunlarla karşılaşıldığı bilinmektedir. Bu madde ile ilgili bir değişikliğe gidilmesi söz konusu mudur?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yılmaz Tunç, Adalet Bakanı ·
1347085 sayılı yazı.
İlgi yazınız ekinde alınan, Konya Milletvekili Barış Bektaş tarafından Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/7421 Esas Nolu soru önergesine ilişkin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 99. maddesi uyarınca hazırlanan cevap ilişikte sunulmuştur.
Yılmaz TUNÇ Bakan Soru önergesi cevabı (İ adet)
ADALET BAKANLIĞI Mevzuat Genel Müdürlüğü
Sayı : E-56020453-610-1163-156/274 Konu : Yazılı soru önergesi 28/9.0/2024
Sayın Barış BEKTAŞ Konya Milletvekili
Bakanlığımıza yöneltilip yazılı olarak cevaplandırılması istenilen 7/7421 Esas Nolu soru önergesinin cevabı aşağıda sunulmuştur.
İ- Anayasanın;
İ- "Yargı yetkisi" kenar başlıklı 9. maddesinde, yargı yetkisinin Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılacağı,
2- "Mahkemelerin bağımsızlığı" kenar başlıklı 138. maddesinde, hâkimlerin görevlerinde bağımsız oldukları; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verecekleri, hiçbir organ, makam, merci veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremeyeceği, genelge gönderemeyeceği, tavsiye ve telkinde bulunamayacağı; görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasıyla ilgili soru sorulamayacağı, görüşme yapılamayacağı veya herhangi bir beyanda bulunulamayacağı,
Hükümlerine yer verildiği malumlarıdır.
Sözü edilen bu düzenlemeler çerçevesinde, açılan davalarla ilgili delillerin takdiri ve olayın vasıflandırılması ve sonucuna göre karar verilmesi aşamalarında tüm yetki ve sorumluluk yargı mercilerine aittir. Bununla birlikte, açılan davalara ilişkin yapılan yargılamalar Anayasanın 9. ve 138. maddelerindeki yetki ve teminata dayalı olarak görev yapan bağımsız ve tarafsız mahkemelerce sürdürülüp sonuçlandırılmaktadır.
İ- Anayasanın, "Kanunların teklif edilmesi ve görüşülmesi" kenar başlıklı 88. maddesinde kanun teklif etmeye Bakanlar Kurulu ve milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tasarı ve tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği hükmü yer almakta iken söz konusu hüküm, 16/04/2017 tarihinde yapılan referandumla kabul edilen 21/01/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 16. maddesiyle; kanun teklif etmeye milletvekillerinin yetkili olduğu, kanun tekliflerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülme usul ve esaslarının içtüzükle düzenleneceği şeklinde değiştirilmiş, söz konusu düzenleme 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
10/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 1 sayılı:
Cumhurbaşkanlığı Teşkilâtı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 38. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; adalet hizmetleriyle ilgili konularda gerekli araştırmalar ve mevzuat hazırlıklarını yapmak ve görüş bildirmek Bakanlığımızın görevleri arasında sayıldığından çalışmalarımız bu çerçevede yürütülmektedir.
Yılmaz TUNÇ Bakan
Yılmaz TUNÇBakan