Mersin Akkuyu Nükleer Güç Santralinin atıklarına ilişkin

DÖNEM | ESASNO 282 ! 78313

Akkuyu Nükleer Güç Santrali (NGS) Projesi için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) başvuru dosyası 02.12.2011 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na sunularak ÇED süreci resmi olarak başlatılmıştır. Söz konusu Bakanlık tarafindan projenin etkilerinin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla kamu kurum ve kuruluşları ile üniversitelerin ilgili bölümlerinden oluşan bir İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu (İDK) kurularak halkın katılımı toplantısı 29.03.2012 tarihinde Mersin Büyükeceli'de gerçekleştirilmiştir. Hazırlanan ÇED raporu 25.11.2014 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na sunulmuş ve 01.12.2014 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nca projeye ilişkin ÇED Olumlu kararı verilmiş olup, nükleer atıkların nerede tutulacağı, nasıl taşınacağı ve devamında bu sürecin güvenliğinin nasıl sağlanacağına ilişkin hususlar, Akkuyu NGS Projesi kapsamında hazırlanan ÇED raporu kapsamında açıklanmaktadır.

8 Mart 2022 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanunu çerçevesinde ortaya çıkan kullanılmış yakıtların veya radyoaktif atıkların yönetiminde (depolanması, taşınması vb.) her türlü sorumluluk faaliyet için yetkilendirilen kuruluşa aittir. Bununla birlikte radyoaktif atıkların yönetiminin uzun dönemli faaliyetleri içermesi sebebiyle diğer birçok ülkede olduğu gibi bu atıkların bertarafı için bir kamu kurumunun (yönetim maliyetleri atığı üretene ait olmak kaydıyla) yetkilendirilmesi zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede Ülkemiz egemenlik alanında yapılan faaliyetler neticesinde ortaya çıkan radyoaktif atıkların Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma (TENMAK) tarafından bertaraf edileceği hususu 7381 sayılı Kanun'da hükme bağlanmış olup, Akkuyu Nükleer Santrali'nden çıkacak atıklar, uluslararası uygulamaları bulunan ve kabul gören bir yöntem olan "Yakın Yüzey Bertaraf Tesisi" nde depolanacaktır.

Atıkların taşınması işlemleri "Radyoaktif Maddelerin Güvenli Taşıması Yönetmeliği" uyarınca Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK)'dan Taşıma Lisansı almış firmalar tarafından yapılmaktadır. Bu Yönetmelik, atık içeren paketin kara, demir, hava ve deniz yolu ile taşınması için tasarım ve imalat aşamaları da dahil olmak üzere yüklenmesi, taşınması, indirilmesi, geçici olarak depolanması ve alıcıya teslim edilmesi aşamalarını kapsamaktadır. Ayrıca bu Yönetmeliğin hazırlanmasında Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) radyoaktif maddenin güvenli taşınmasına yönelik olarak yayımlanan "Regulations for the Safe Transport of Radioactive Material" başlıklı düzenlemesi esas alınmakla birlikte diğer ulusal ve uluslararası taşımacılık mevzuatından da yararlanılmıştır.

Ülkemiz, nükleer enerjide ve radyasyon uygulamalarında tüm uluslararası anlaşmalara taraf olup kendi iç mevzuatını da üst düzey güvenlik standartlarına göre düzenlemiştir. Konuya ilişkin uluslararası anlaşmalardan en önemlileri olan Nükleer Güvenlik Sözleşmesi ve Kullanılmış Yakıt İdaresinin ve Radyoaktif Atık İdaresinin Güvenliği Üzerine Birleşik Sözleşmesine Ülkemiz taraf bulunmaktadır.

Projenin inşası ve işletmesi sırasında potansiyel nükleer güvenlik riskleri, insan ve çevrenin korunması açısından belirlenen senaryolar ile önceden değerlendirilmektedir. Hazırlanan güvenlik analizi raporları, NGS projelerinin yetkilendirme aşamalarında NDK'ya sunulmakta, eğer NDK tarafından nükleer güvenliğin tüm gereklerinin yerine getirildiğine kanaat getirilir ise, yetkilendirme aşamasına onay verilmektedir. Daha sonrasında NDK ve üçüncü taraf denetim kuruluşları, yetkilendirmeye tabi faaliyeti yerinde denetlemek suretiyle sürecin takibini gerçekleştirmektedir.

Ülkemizde afet ve acil durumlara hazırlık ve müdahale çalışmaları Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda AFAD tarafından hazırlanan Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) olası tüm acil durumlar için en genel yapılandırmayı sunmakta olup, ayrıca Ulusal Radyasyon Acil Durum Planı (URAP) hazırlanmıştır. Bunun yanı sıra Mersin İli Radyasyon Acil Durum Planı da yakın zamanda yayınlanmış olup, nükleer ve radyolojik acil durumlar için her üç plan da yol gösterici niteliktedir.

YAVUZYILMAZ'IN YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN CEVAPLAR

DÖNEM : ESASNO 282 | 718313

Akkuyu NGS ile bölgede yapılan sosyal sorumluluk projeleri kapsamında; her yıl çocuklar için resim yarışmaları, yetişkinler için balık tutma yarışmaları ve Akkuyu NGS çalışanlarının katılımıyla düzenli olarak plaj temizliği yapılmaktadır. Bölgede bulunan caretta caretta kaplumbağalarının yumurtlama alanlarının korunması ve dünyaya gelen yavruların hayatta kalabilmeleri adına da özel bir sosyal sorumluluk projesi yürütülmektedir. Bunların yanı sıra, 11 Kasım Milli Ağaçlandırma Günü kapsamında her yıl düzenli olarak ağaç dikimi çalışmaları da gerçekleştirilmektedir.

Alparslan BAYRAKTARBakan