Gaziantep'in Şehitkamil ilçesindeki bir mahallede yıkım kararı verilen yapılara ilişkin
Kaynak göster
Sevda Karaca Demir (EMEP), 26 Ocak 2024 tarihinde 7/8911 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Kültür ve Turizm Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 136 gün sonra, 10 Haziran 2024).
Sevda Karaca Demir (EMEP, Gaziantep). “Gaziantep'in Şehitkamil ilçesindeki bir mahallede yıkım kararı verilen yapılara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/8911, 26 Ocak 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-8911-gaziantep-in-sehitkamil-ilcesindeki-bir-mahallede-yikim-karari-verilen-yapilara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/b8cd60a8-54d8-4cfd-9e29-018d591ec234
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 136 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 129 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından Anayasa'nın 98, TBMM İç Tüzüğü'nün 96 ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Gaziantep'in Şehitkamil ilçesinde yer alan Yaprak Mahallesi, şehrin en eski yerleşim yerlerinden biri olmasıyla birlikte tescilli ve birçoğu koruma altında olan 75 tarihi yapıya sahiptir. Söz konusu yapılar, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerde zarar görmüş ve yapılar hakkında yıkım kararı verilmiştir. Şu ana kadar 4 yapı yıkılmıştır ve yıkımların devam edeceği söylenmektedir. Tarihi yapıların yıkımının devam etmesi, Gaziantep tarihinin de yok edilmesi anlamına gelmektedir.
Tarihi ve tescilli parseller ile ilgili çalışma yapılırken, kültürel miras'a zarar vermeyecek ve onun önüne geçmemek adına belli hukuki ve teknik prosedürlerin uygulanması ve bölge koruma kurullarından izin alınması gerekmektedir. Ancak şehirde ve bulunan başta Türkiye Mimar ve Mühendisler Odaları Birliği üyeleri olmak üzere, alanında uzman kişilerce yapılan işlemlerin tarihi yapılara zarar verdiği; yıkımın durdurulması gerektiği söylenmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Yaprak Mahallesi bölgesi ve bölgedeki yapılar ne zaman tescillenmiştir ve kaçıncı
,.. dereceden tescillidir?
Mahalle ve yapıların tescili kaldırılmış mıdır? Kaldırıldıysa hangi bilimsel gerekçeler ile kaldırılmıştır?
Söz konusu yıkım için sorumluluk sahibi olan Gaziantep koruma kurulu nasıl kararlar almıştır?
Şehitkamil Belediyesi ve Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ruhsat verirken bu kararlara bağlı kalmış mıdır?
Yıkımda, tescilli bir alanda çalışması gereken uzmanlar çalışmakta mıdır?
Yapılardaki zararın onarımı için neden restorasyon gerçekleştirilmemektedir?
TBMM İletişim : 0312 420 60 22-23
Tarihi bir alanda çalışma yapılırken dikkat edilmesi gereken;
Yapı hakkında restorasyon mu yoksa yıkım gibi daha büyük ölçekli bir karar mı alınması gerektiğini ortaya koymak adına alanında uzman inşaat mühendisi tarafından statik değerlendirmeleri yapılmış mıdır?
Toprak altında da kültürel miras eseri bulunma ihtimaline karşı; jeoradar taramaları yapılmış mıdır?
Bölge ve yapıda, hangi dönemde ne değişiklik yapıldığının ortaya çıkarılması için sanat tarihi araştırması yapılmış mıdır? Resimlerde, kitaplarda, fotoğraf veya yazılarda hakkında bulunabilecek detaylar aranmış mıdır?
Yıkılma tehlikesi olan yapılarda zorunlu olan analitik rölöve çalışması yapılmış mıdır? Tarihi taşınabilir eserler çıkma ihtimaline karşı arkeoloji müzesinden görüş alınmış mıdır? Alanda müzeden bir yetkili bulunmakta mıdır?
Matkap, hilti, iş makinesi gibi aletlerle çalışılmasının titreşim sebebi ile yapının statiğine ve kendisine zarar verme ihtimaline karşı nasıl önlemler alınmaktadır? Alanda titreşimli aletler kullanılmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Nuri Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanı ·
Bakanlığımız (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü)'ca;
Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, Yaprak Mahallesi'nde 40 tescilli taşınmaz kültür varlığı yapı bulunmaktadır. Yapıların büyük bir kısmı Gaziantep Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 30.09.2010 tarihli kararıyla, geriye kalanlar münferit Kurul kararlarıyla tescillenmiştir. Ali Nacar Camii 1. grup tescilli yapı olup diğer bütün yapılar 2. grup tescilli taşınmaz kültür varlığıdır.
Yaprak Mahallesinde tescilli kaldırılan taşınmaz bulunmamaktadır.
06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremde tehlikeli, ağır hasarlı, yıkılmaya yüz tutmuş veya yıkılmış olduğu tespit edilen tescilli yapılara ilişkin 14.02.2023 tarihli Kurul kararı ile; yapının onarımı ya da yeniden yapımı için hazırlanacak rölöve, restitüsyon, restorasyon/rekonstrüksiyon projelerine esas olmak üzere tüm bilgi ve belgelerin elde edilmesinden sonra ilgili idareler denetiminde kaldırılmasına, korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarından korunma alanlarında ve sitlerde kalan tescilsiz taşınmazlardan yıkılmış olanların ise kaldırılabileceğine karar verilmiştir. Tescilli yapıların yıkımı Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatından görevlendirilen arkeolog, sanat tarihçisi, mimar, inşaat mühendisi, restoratör, konservasyon uzmanı vb. disiplinlerden oluşan 500'ün üzerinde personelin yer aldığı ekiplerle Bakanlığımız kontrolünde yapılmıştır.
Bakanlığımızca, Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yardım Sağlanmasına Dair Yönetmelik kapsamında; özel hukuka tabi, gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz kültür varlıklarının korunması amacıyla proje hazırlanması ve onarım uygulamalarının yapılması için geri ödemesiz olarak nakdi yardım sağlanmaktadır.
Deprem bölgesine yönelik 4 başvuru dönemi düzenlenmiş olup Gaziantep ilimizden 122 proje, 21 uygulama olmak üzere toplam 143 taşınmaz için yardım başvurusunda bulunulmuştur. Bunlardan 9u Şehitkâmil ilçesi Yaprak Mahallesi'nde olup söz konusu taşınmazlara 2024 yılı içinde yardım sağlanması planlanmaktadır.
Ayrıca, Gaziantep ilinde depremden zarar gören Bakanlığımıza tahsisli yapılarda restorasyon, bakım-onarım çalışmalarına başlanmıştır. Bu kapsamda Bakanlığımız Yatırım Programı çerçevesinde 2023 yılında başlanan "Gaziantep Zeugma Mozaik ve Arkeoloji Müzesinin Depremden ve Selden Zarar Gören Bölümlerinin Acil Bakım-Onarımı" ve "Gaziantep Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü Bakım-Onarımı" tamamlanmış olup "Gaziantep Kalesi Restorasyonu" devam etmektedir.
Bakanlığımıza tahsisli olmayan tescilli yapılara ilişkin restorasyon projeleri ise 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun "Yetki ve yöntem" başlıklı 10'uncu maddesi gereğince ilgilileri ve ilgili idaresince hazırlanarak iletilmesi durumunda Kurul gündeminde değerlendirilecektir.
"Taşınmaz Kültür Varlıklarının Gruplandırılması, Bakım ve Onarımları" başlıklı 660 sayılı ilke kararında belirtilen müdahale biçimleri, esaslı onarım ilkeleri ve rölöve-restitüsyon-restorasyon projesi hazırlama esasları kapsamında; tescilli yapıların projeleri hazırlanarak ilgili Koruma Bölge Kurulu tarafından değerlendirilmekte, alanın özelliğine göre gerek görülmesi halinde jeoradar, sondaj vb. çalışmalar Kurul kararları doğrultusunda yaptırılmakta, ilgili müzesinden görüş alınmakta ve yapının niteliğine göre sanat tarihi raporu istenilmektedir.
Bakanlığımız (Vakıflar Genel MüdürlüğüY'ca;
Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, Yaprak Mahallesi'nde, Vakıflar Genel Müdürlüğünün mülkiyetinde sadece Ali Nacar Camii bulunmakta olup söz konusu Cami'nin 04.10.2023 tarihinde ihalesi yapılmış ve restorasyonuna başlanılmıştır.
Depremin hemen ardından Genel Müdürlük teknik personeli tarafından yapıların hasar tespitleri yapılmıştır. Yapıların restorasyonunda uygun teknik ve yöntemlerin kullanılıp kullanılmadığı teknik personel tarafından kontrol edilmekte olup konusunda uzman üniversite öğretim üyelerinden oluşan bilim heyeti tarafından da denetlenmektedir.
Vakıf kültür varlığı yapılarda georadar taramaları yapılmaktadır. Restorasyonuna başlanan vakıf kültür varlığı yapıların belgeleme çalışmaları kapsamında restitüsyon projesi ve sanat tarihi raporları hazırlanmakta olup bilim heyetleri ve Koruma Bölge Kurullarının onayı alınmaktadır. Söz konusu yapılarda, depremin verdiği hasarların tespiti için lazer tarama, ortofoto vb. teknikler kullanılarak rölöve çizimleri yapılmaktadır.
Kazı yapılması durumunda, alanda taşınabilir tarihi eserler çıkma ihtimaline karşı ilgili müzeden yetkili personel istenerek uygulama yapılmaktadır.
Mehmet Nuri ERSOYBakan