6 Şubat 2023 tarihli depremler sonrasında tarımsal üretimi desteklemek için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti), 7 Şubat 2024 tarihinde 7/9375 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 97 gün sonra, 14 Mayıs 2024).
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti, Bitlis). “6 Şubat 2023 tarihli depremler sonrasında tarımsal üretimi desteklemek için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9375, 7 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9375-6-subat-2023-tarihli-depremler-sonrasinda-tarimsal-uretimi-desteklemek-icin-yapilan-calism (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/34cf9733-064e-4b5e-a8a1-018d83e7f45e
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 97 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 91 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasanın 98" inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
6 Şubat 2023 tarihinde Pazarcık merkezli depremler Maraş, Hatay, Adıyaman, Malatya, Antep, Diyarbakır, Adana, Urfa, Osmaniye ve Kilis illerinde etkili olmuş, on binlerce yurttaş yaşamını yitirmişti.
Depremin vurduğu ve büyük can ve mal kayıplarının yaşandığı 10 il, tarımda önemli bir paya sahiptir. 4 milyon hektar tarım alanı bulunan deprem bölgesinde tarımsal üretiminin "015,3'ü gerçekleştiriliyordu. Ziraat Mühendisleri Odası'na göre ülkedeki büyükbaş varlığının "12'si, küçükbaş hayvan varlığının ise 9016,3'ü bu bölgedeydi. Hayvansal hasılanın 961 1'i bu bölgeden sağlanıyordu. Tarımsal hasıladaki 9615 pay ile deprem bölgesinden elde edilen tarımsal hâsıla 85 milyar TL'yi aşmıştı. Türkiye'nin toplam tarım ve ormancılık ürünleri ihracatının yaklaşık beşte birini depremzede 10 il gerçekleştiriyordu. Bu iller içerisinde ihracatın; Antep "ol 1,8 ini, Adana 942,5'ini, Hatay "02,4'ünü, Malatya ise 9ol'ini sağlamaktaydı. Bu 10 ilde yaş sebze-meyve, yer fıstığı, pamuk, buğday, mısır, üzüm, tütün, zeytin ve kayısının üretiminin yapıldığı bilinmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Depremin yakıcı etkilerinden biri de tarım alanında yaşanmıştır. Tarım Bakanlığı ve Ziraat Bankası Depremin yıkımını canı, sağlığı, evi, ahırı, ağılı ve hayvanı ve tarım alet ve makineleri üzerinden yaşayan çiftçinin, köylünün borçlarının silinmesi gerekirken borçları silinmemiş, sadece | yıl süre ile ertelenmiştir. Hayvancılıkla geçimini sağlayan köylülerin kayıplarının tamamı karşılanmamış, çiftçilerin yok olan mahsullerinin ise hiçbiri karşılanmamıştır. Ayrıca; tarımsal üretime devam edilmesi için özel önlemler alınmaması, tarım kredi ve bankalara olan borçların silinmesi yerine ertelenmesi ve ödeme gününün gelmesi, girdiler üç kat artarken buğday, pamuk ve mısırda üç yıldır fiyatların yerinde sayması, acele kamulaştırma ile tarım alanları ve meraların imara açılması tarımsal üretime darbe vurmuştur.
Deprem sonrası enkaz kaldırma ve moloz dökümünde kurallara uygun davranılmaması sonucu tarım alanlarına kontrolsüzce dökülen molozlar, asbest tehlikesi ve başka birçok riski beraberinde getirmiştir. Mutlak tarım arazilerine devlet tarafından kira karşılığı konteyner kentler yapılarak, ana yollara yakın tarım arazilerine molozlar dökülerek bu alanların yapılaşmaya açılmasına gerekçe hazırlanmıştır.
Bu bağlamda;
SORULAR
Tarım ve Orman Bakanlığı, depremin etkilediği bölgelerdeki tarım sektörüne yönelik acil önlemler ve destekler konusunda neler yapmıştır? Tarımsal üretim depremden nasıl etkilenmiştir? Tarımsal üretimdeki ve tarımsal girdi ihracatındaki düşüş ne kadardır?
Depremzedeler arasında bulunan çiftçilerin borçları neden silinmek yerine ertelenmiştir? Tarım ve Orman Bakanlığı, tarım ve hayvancılık ile geçimini sağlayan yurttaşların mağduriyetlerini gidermek ve tarım sektörünü desteklemek için hangi uzun vadeli önlemleri planlamıştır?
Enkaz kaldırma ve moloz dökümü sürecinde ortaya çıkan asbest vb risklerin tarım arazileri üzerindeki etkileri hakkında ne gibi önlemler alınmıştır? Bu molozların bir kısmının tarımsal alanlara döküldüğü doğru mudur? Tarımsal alanlar bu durumdan nasıl etkilenmiştir? Bakanlığınızca yeraltı suyu ve tarım arazilerinde asbest izlendi mi? Deprem sonrası yeraltı suları ve tarım arazilerinde asbestten etkilenme durumu tespit edildi mi?
Acele kamulaştırma ile tarım alanlarının imara açılması, tarım sektörüne ne kadar zarar vermiştir? Bakanlık, ormanların, tarım arazilerinin ve meraların korunması için ne tür tedbirler almıştır?
Tarım ve Orman Bakanlığı, deprem sonrası tarım alanlarında yaşanan fiyat durağının ve girdi maliyetlerinin artışının çiftçilere etkisini değerlendirerek, sektördeki sürdürülebilirliği sağlamak adına ne tür politikalar uygulamayı planlamaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Deprem nedeni ile zarar gören üretici ve yetiştiricilerimize mevcut tarımsal desteklerin yanı sıra bir defaya mahsus olmak üzere; arıcılık faaliyeti ile uğraşan arıcılarımıza besleme amaçlı şeker yardımı, büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiricilerimize yem desteği, hayvanları zarar gören yetiştiricilerimize canlı hayvan alım desteği, deniz ve iç sularda avcılık yapan balıkçı gemi sahiplerinin gerçekleştiremedikleri avcılık faaliyetinden oluşan gelir kayıplarını karşılamak ve avcılık faaliyetlerinin sürdürülebilirliği için destekleme ödemeleri yapılmıştır.
Hayvancılık faaliyetlerinin devamlılığını sağlamak, verimliliği artırmak ve hayvan sağlığı ile refahını temin etmek amacıyla 1,4 milyar TL yem desteği, 869,5 milyon TL canlı hayvan alımı, 39 milyon TL kanatlı hayvan ve arılı kovan dağıtımı, 90,6 milyon TL besleme amaçlı şeker yardımı kapsamında ödeme yapılmıştır.
Depremden zarar gören üreticilerimize 20 bin hayvan çadırı/branda ve 16 bin ton yem dağıtılmıştır.
Depremden etkilenen 11 ilimizde bir defaya mahsus olmak üzere büyükbaş hayvan başına 500 TL, küçükbaş hayvan başına 50 TL olmak üzere toplamda Imilyar 382 milyon TL yem desteği ödenmiştir.
Üretim tesisleri zarar gören su ürünleri yetiştiricilik işletmelerinin devamlılığını sağlamak üzere su ürünleri yetiştiricilerine destekleme ödemeleri yapılmıştır.
Deniz ve iç sularda avcılık yapan balıkçı gemi sahiplerinin gerçekleştiremedikleri avcılık faaliyetinden oluşan gelir kayıplarını karşılamak ve avcılık faaliyetlerinin sürdürülebilirliğini temin etmek üzere destekleme ödemesi yapılmıştır.
2022 üretim yılı mazot ve gübre destekleri diğer illerimizde ayni olarak ödenirken deprem olan illerimizde 301.472 çiftçiye 2.861.743.200 TL nakit olarak ödenmiştir.
Deprem yaşanan illerimizdeki üreticilerimizin çiğ süt, buzağı, arıcılık, anaç koyun keçi, sürü büyütme ve yenileme, besilik erkek sığır, hastalıktan ari işletme destekleri normal ödeme takviminden önce ödenmiştir.
Çiftçi Kayıt Sistemi Yönetmeliği'nde değişiklik yapılarak 2023 üretim yılı için ürün değişikliği başvuru süresi uzatılmıştır. Böylece başta deprem bölgesinde bulunan 11 ildeki yaklaşık 300 bin çiftçi olmak üzere tüm çiftçilerin bu düzenlemeden yararlanması sağlanmıştır.
IPARD kapsamındaki yatırımlarda, proje sahiplerinin uymak zorunda olduğu tüm sürelerde esneklik sağlanmıştır.
Lisanslı Depoculuk desteklemeleri kapsamında 5.816 üreticiye 10,4 milyon TL kira, nakliye ve analiz desteği ödemesi yapılmıştır.
Yurtiçinde üretilip sertifikalandırılan tohumu kullanarak 2023 üretim yılında Çifiçi Kayıt Sistemi'ne kayıtlı arazilerinde ekim dikim yapan çiftçilere sertifikalı tohum kullanım desteği 90100 artırılarak ödenmiştir. Böylece deprem illerinde yaklaşık 65 bin çiftçiye 721 milyon TL destekleme ödemesi yapılmıştır.
Deprem illerine Tarım Arazilerinin Kullanımın Etkinleştirilmesi Projesi kapsamında 2023 yılında 128 milyon TL, 2024 yılında 200 milyon TL ödenek tahsis edilmiştir.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
2006 yılından itibaren ülke genelinde uygulan Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında ise, afet bölgesi ilan edilen illerde yapılacak olan tarım ve hayvancılık yatırımlarına ilişkin başvuru süreçleri Cumhurbaşkanı Kararı ile 3 ay süreyle uzatılmış, yatırımı tamamlanarak izleme sürecine geçilmiş olan projelerde başvuru yapan yatırımcılara mücbir sebep kapsamında izleme süreleri kaldırılmış ve kırsal kalkınma yatırımlarına ilişkin 314 milyon TL bütçe aktarımı yapılmıştır.
Afetten bu zamana kadar KKYDP kapsamında 1.933 adet projeye 144,2 milyon TL hibe ödenmiştir. Kırsalda Uzman Eller Projesi (UZEL) kapsamında ise 233 adet projeye 57,3 milyon TL hibe ödenmiştir.
6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen deprem sonrasında deprem bölgesine TARSİM tarafından 37 milyon TL hasar tazminatı ödemesi yapılmıştır.
Deprem sonrası ortaya çıkan enkaz ve molozlardan kaynaklı çevresel risk teşkil edebilecek asbest kirliliğine rastlanılmamış olup yer altı sularının kimyasal özellikleri periyodik olarak izlenmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan