MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve gerçekleşen iş kazalarına ilişkin
Kaynak göster
Saliha Sera Kadıgil (TİP), 7 Şubat 2024 tarihinde 7/9450 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Millî Eğitim Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 47 gün sonra, 25 Mart 2024).
Saliha Sera Kadıgil (TİP, İstanbul). “MESEM aracılığıyla çalıştırılan öğrencilere ve gerçekleşen iş kazalarına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/9450, 7 Şubat 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-9450-mesem-araciligiyla-calistirilan-ogrencilere-ve-gerceklesen-is-kazalarina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/4d626780-a54c-4df5-94d2-018d83f78b27
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 47 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından yazılı olarak Anayasa'nın 98. ve TBMM İç Tüzüğü'nün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.
İstanbul Büyükçekmece'de çalıştırıldığı Özkanlar Metalde kafası sac büküm makinesine sıkışan 14 yaşındaki Arda Tombul ağır yaralandı. Kafası sıkıştığı yerde 16 dakika boyunca kurtarılmayı bekleyen öğrenci günlerdir yoğun bakımda yaşam mücadelesi veriyor.
Basına ve kamuoyuna yansıyan bilgilere göre; 9 Ocak Salı günü öğle saatlerinde sac büküm makinesinde çalıştırılan Arda Tombul'un bir ara makinenin başında yalnız bırakıldığı, farkında olmadan ayağı makinenin çalıştırma pedalına çarpınca makinenin, Arda Tombul'un kafasını sıkıştırdığı belirtildi.
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Daha önce verdiğimiz ve pek çok sorusu yanıtsız kalan önergemizde de konu ettiğimiz üzere; Geçtiğimiz yıl Manisa'nın Alaşehir ilçesinde, çalıştığı inşaatın 5'inci katından düşen 16 yaşındaki lise öğrencisi Zekai Dikici hayatını kaybetmişti. Alaşehir Sümer Oral Mesleki Eğitim Merkezi Elektrik Tesisatları ve Pano Montörlüğü dalı 11'inci sınıf öğrencisi olan Zekai Dikici'nin haftada bir gün eğitim için okula gittiği, diğer günlerde özel bir işyerinde elektrik tesisat işlerinde ve ayrıca çalışması gereken mesai saatlerinin dışında çalıştığı öğrenildi.
2022 yılında yine MESEM öğrencilerinden biri olan 16 yaşındaki Ali Sait Karpınar Kahramanmaraş Elbistan'da çalışırken seyir halindeki kamyonet kasasından düşerek yaşamını yitirmiştir.
2018 yılında yayımlanan "Mesleki Eğitim Merkezi Öğrencilerinde İş Kazası Sıklığı Ve Etkileyen Etmenler" başlıklı makalede yer alan araştırmaya göre Mesleki Eğitim Merkezi'nde çalışan öğrencilerin iş kazası sıklığı yüzde 18,9 olarak kayıtlara geçmiştir. Aynı makalede çalışmaya başlama yaşı ortalaması 14,9 ve günlük ortalama çalışma süresi 11,1 saat olarak kayıtlara geçmiştir. Öğrencilerin X659.3'ü çırak olarak çalıştığı sistemde yüzde 16.2'si sigortasız yüzde 14'ü sigortalı olup olmadığını dahi bilmeden yüzde 87.5 yıllık izin hakkına sahip olmadan çalışmaktadır.
Tüm bu sisteme ilişkin dönemin Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer 2022 yılında meslek liselerinde çırak kalfa sayısını 1 milyonun üzerine çıkardıklarıyla övünmüş ve "Türkiye'nin her noktasında artık özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için çırak, kalfa, usta ile ilgili hiçbir sorun kalmadı" sözleriyle eğitim alması gereken ucuz işgücü olarak sömürüldüğünü ifşa etmiştir.
Bu bağlamda;
SORULAR
14 yaşındaki öğrencinin yaşam mücadelesi vermesine neden olan "kaza"da sorumluluğu bulunanlara ilişkin herhangi bir soruşturma başlatılmış mıdır? Suç duyurunda bulunulmuş mudur? Yoksa daha önceki soru önergemize verdiğiniz yanıtta ifade ettiğiniz gibi Bakanlığınızın "İş kazaları kapsamında işletmelere bir yaptırım uygulama yetki ve görevi bulunmamaktadır. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı doğrultusunda söz konusu işlemler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yürütülmektedir" ifadesinin ardına sığınarak aslında öğrenci olan çocukları ucuz işgücü olarak patronların insafına ve hayatlarını koruma sorumluluğunu da hükümetinizin bir diğer Bakanlığına mı havale ediyorsunuz?
MESEM kapsamında kaç işyeriyle protokol imzalanmıştır?
"Ustalık Telafi Programı" kapsamında kaç işyerine İşsizlik Sigortası Fonu'ndan toplam ne kadar para aktarılmıştır?
2016 yılında örgün ve zorunlu eğitime kapsamına alınan MESEM programlarında bugüne dek kaç öğrenci hayatını kaybetmiş, kaç öğrenci yaralanmış, kaç öğrenci sakat kalmış ve kaç öğrenci meslek hastalığına yakalanmıştır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
İlgi O: a) 01.02.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1371200 sayılı yazınız.
b) 19.02.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1383435 sayılı yazınız.
c) 26.02.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1386420 sayılı yazınız.
ç) 01.03.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1389618 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b-c-ç)'de kayıtlı yazıyla iletilen Mardin Milletvekili Kamuran TANHAN"ın 7/9266, İstanbul Milletvekili Saliha Sera KADIGİL'in 7/9450, İzmir Milletvekili Hüsmen KIRKPINAR'ın 7/9458, Ankara Milletvekili Kürşad ZORLU'nun 719459, Aydın Milletvekili Ömer KARAKAŞ"ın 7/9585, İzmir Milletvekili A. Tuncay ÖZKAN"ın 7/9591ve Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk GERGERLİOĞLU'nun 7/9912 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Hero MİLLİ EGİTİM BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı YAZILI SORU ÖNERGESİNE İLİŞKİN BİLGİ
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nun "Denetleme ve Ceza" başlıklı 41'inci maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğitiminden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şartları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir. Denetimle ilgili raporlar valiliğe verilir. Raporlarda belirtilen hususlar valilikçe değerlendirilir ve gereği yapılır." hükmü yer almaktadır. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencilere mesleki eğitim yaptırmak için işyerinde usta öğretici bulunması şarttır. Öğrenciler, usta öğretici gözetiminde ve bir program dâhilinde işletmede beceri eğitimi alırlar. Öğrencilerin işletmede aldıkları beceri eğitimleri, görevlendirilen koordinatör öğretmenler tarafından düzenli olarak kontrol edilmektedir. Aynı yönetmelik hükümlerine göre il, ilçe ve okullarda kurulan işletme belirleme komisyonları beceri eğitimi yapılacak işletmelerin uygunluğunu değerlendirmektedir. Ayrıca Bakanlığımızca, 81 İl Valiliğine gönderilen 02.02.2024 tarihli 95718711 sayılı (No:2024/36) Genelge ile okullarda ve işletmelerdeki iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin arttırılması, iş yerlerinin beceri eğitimi için öğrenci göndermeye uygun olup olmadığının ilgili komisyonlar tarafından yeniden kontrol edilmesi ve uygun şartları sağlamayan iş yerlerine beceri eğitimi için öğrenci gönderilmemesi talimatı verilmiştir.
Bakanlığımız ile mesleki eğitimin paydaşı olan kamu ve özel sektör kuruluşları arasında mesleki eğitim ile sektör iş birliğini geliştirmek, mezunların istihdam imkânları başta olmak üzere, öğretim programı geliştirme, öğretmen eğitimi, staj ve işletmede mesleki eğitim imkânlarının artırılması konularını kapsayan protokoller yapılmaktadır. Mesleki eğitim merkezilerine kayıtlı öğrencilerin işletmelerde mesleki eğitim sürecine ilişkin usul ve esaslar 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda işletme okul ve öğrenci arasında imzalanan işletmede Mesleki Eğitim/ Staj Sözleşmesi ile düzenlenmektedir.
Mesleki eğitim merkezleri yoluyla bireylerin meslek edinmelerini sağlamak için uygulanan "Ustalık Telafi Programı" kapsamında öğrencilerin işletmede mesleki eğitim aldıkları işletmelere öğrencilere ödedikleri ücretler doğrultusunda Devlet katkısı olarak ödenen miktar Ağustos 2021 - Ocak 2024 tarihleri arasında toplam 28.658.717.525,01 TL'dir.
İstanbul Valiliğince konuya ilişkin olarak;
İstanbul ili Esenyurt ilçesinde meydana gelen kaza hakkında Esenyurt Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 16.01.2024 tarihli ve 94421350 sayılı yazısına istinaden, 18.01.2024 tarihli ve E-99726996-663.07-94650681 sayılı Valilik Olur'u ile inceleme-soruşturmanın başlatıldığı, firma sahibi ile iş güvenliği uzmanının göz altına alınıp tutuklandığı ve adli soruşturmanın devam ettiği bildirilmiştir.