Ana dilde eğitime ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 34 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğünün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Serhat Eren
Anadil bireyin doğduğu andan itibaren annesinin ve doğal çevresinin kendisiyle konuştuğu, duygu ve düşüncelerini paylaştığı, iletişime girdiği, olayları ve yaşamı anlamlandırdığı dildir. Anadiliyle bağı kesilmiş bir bireyin anlamlar dünyası parçalanır. Okul çağına gelene kadar anadiliyle bilgi üreten ve anlam dünyası oluşturan çocuklar hiç bilmedikleri bir dille eğitime zorlandıklarında, anlam dünyalarında bir çöküntü meydana gelir. Anadilde eğitimin yasaklanmasıyla, çocuğun eğitim çağına erişinceye kadar doğal çevresinden öğrendikleriyle oluşturduğu iç dil yıkıma uğrar. O ana kadar geliştirdiği kelime dağarcığı, duygu, düşünce, imge ve kavram dünyası, soyutlama becerileri bir anda silinmiş olur. Bu da çocuğun zihinsel gelişimini etkilediği gibi öğrenme yeteneğine de ciddi anlamda zarar verir. Nitekim, pedagoglar, psikologlar ve dil bilimcileri tarafından yapılan ulusal ve uluslararası çalışmalar, anadil dışındaki dillerde yapılan eğitimlerin öğrenciler üzerinde ciddi olumsuz sonuçlar doğurduğunu ortaya koymaktadır. Yine birçok araştırma anadille yapılan eğitimlerin çocukların öğrenmesindeki pozitif etkilerinin ortaya koymaktadır. Diyarbakır Siyasal ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü (DİSA) adına gerçekleştirilmiş "Dil Yarası (Kula Ziman)" başlıklı kapsamlı çalışma, Türkiye'de eğitimde anadilinin kullanılmamasının yarattığı problemleri ve Kürtçe'nin eğitim dili olarak kabul edilmemesinin Kürt çocukları üzerinde yarattığı psikolojik, eğitimsel, dilsel ve toplumsal olarak negatif etkileri çarpıcı bir şekilde ortaya koymaktadır. Araştırmada öğrenciler ve öğretmenler arasında iletişimsizlik, okula ve hayata "1-0 yenik başlama" (geç kalma veya geriden başlama), sınıfta kalma ve okulu terk etme, damgalanma, yabancılaştırıcı şiddete maruz kalma, Türkçe bilmedikleri için susma gibi sorunlar tespit edilmiştir. Anadilde eğitim hakkı tüm çocukların hakkıdır bu nedenle Kürt dilinin gelişmesi, ilerleyebilmesi ve günlük yaşamda kullanılması için eğitim dili olması şarttır ve bu konuda çalışmalar yapmak devletin görevidir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Başta Kürtçe olmak üzere anadili Türkçe'den farklı (Arapça, Lazca, Hemşince, Çerkezce vb.) olan çocukların anadillerinde eğitim görebilmeleri için bakanlık olarak bir çalışmanız var mıdır? Anadilde eğitime dair projeleriniz nelerdir?
Kürtçe dışında hiçbir dil bilmeyen öğrencilere okul öncesi eğitim ve ilkokul dersleri nasıl verilmektedir? Bu sınıflarda anadili Kürtçe olan öğretmenler sağlanmakta mıdır? Ülkemizde anadili Türkçe olmayan ve anadilinde eğitim almayan çocuk sayısı ne kadardır? Bakanlığınızın buna dair bir araştırması bulunmakta mıdır?
Anadilinde eğitim almayan çocukların eğitimsel açıdan yaşadığı olumsuzlukları ortadan kaldırılması adına neler yapıyorsunuz?
Anayasadaki Türkçe dışındaki anadillere yönelik yasakların kaldırılmasına ilişkin herhangi bir çalışmanız var mıdır?
Başta Kürt halkı olmak üzere Türkiye?de yaşayan halklarının kendi anadillerinde eğitim alma hakları neden engellenmektedir?
2023-2024 eğitim öğretim yılında bakanlığınıza bağlı okullarda Kürtçe öğretmeni sayısı kaçtır? Bu kadronun arttırılması için yapılan çalışmalar nelerdir?
Yurttaşların kendi anadillerinde eğitim alma hakları Türkiye'nin de taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde belirtilmesine rağmen bu hakkın Anayasa ile sınırlandırılması hak ihlali değil midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Yusuf Tekin, Milli Eğitim Bakanı ·
İlgi (o: a) 26.02.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1386420 sayılı yazınız.
b) 28.02.2024 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1387571 sayılı yazınız.
Bakanlığımıza İlgi (a-b)"de kayıtlı yazıyla iletilen Elazığ Milletvekili Gürsel EROL'un 719583, Hakkari Milletvekili Öznur BARTİN'ın 7/9587, Van Milletvekili Sinan : ÇİFTYÜREK"'in 7/9588 ve Diyarbakır Milletvekili Serhat EREN'in 7/9828 esas numaralı yazılı soru önergeleri incelenmiş olup konuya ilişkin bilgiler Ek'te sunulmuştur.
Eğitim kurumlarının öğretmen ihtiyacı Bakanlığımıza kullanım izni verilen öğretmen kadroları çerçevesinde karşılanabilmektedir. Bakanlığımızca atama izni verilen öğretmen kadrolarının/pozisyonlarının dağılımı yapılırken öncelikle öğretmen istihdamında güçlük çekilen ve kalkınmada birinci öncelikli yerler olmak üzere, ihtiyaç olan alanlarda illerin doluluk oranları dikkate alınmaktadır.
Uygulanmakta olan İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi?nde yer alan ve öğrencilerin haftalık 2 ders saati, İmam Hatip Ortaokulu Haftalık Ders Çizelgesi'nde ise 5, 6 ve 7. sınıf düzeylerinde 1; 8. sınıf düzeyinde ise 1 veya 2 ders saati olarak seçebildikleri Yaşayan Diller ve Lehçeler dersi kapsamında; Adığece ve Abazaca (Kiril Alfabesi); 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2012/153, Lazca; 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2013/119, Gürcüce 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2014/89,
Adığece (Latin Alfabesi) 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2015/18, Kürtçe (Kurmancca ve Zazaca); .5. Sınıf Öğretim Programı 2012/154, 6. Sınıf Öğretim Programı 2014/5, 7. Sınıf Öğretim Programı 2014/22, 8. Sınıf Öğretim Programı 2015/100, Arnavutça 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2017/8, Boşnakça 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar Öğretim Programı 2017/9 sayılı Kurul Kararları doğrultusunda uygulamaya konmuştur.
Yaşayan Diller ve Lehçeler dersi kapsamında çeşitli dillere ilişkin öğretim programları, Bakanlığımız Temel Eğitim Genel Müdürlüğü, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları iş birliği ile hazırlanarak teklif edilmekte ve gerekli inceleme, değerlendirme ve onay süreçleri sonucunda yayımlanmaktadır.
Bunun ötesinde soru kapsamında belirtildiği şekli ile Başkanlığımızca ana dilde eğitim verilmesine yönelik çalışmalar yapılması, Anayasa'nın "7. Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde yer alan "Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez." hükmü gereği mümkün değildir.
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 25.06.2012 tarihli ve 69 sayılı Kurul Kararı eki İlköğretim Kurumları (İlkokul ve Ortaokul) Haftalık Ders Çizelgesi"nin Seçmeli Dersler bölümünün "Dil ve Anlatım" grubu altında Yaşayan Diller ve Lehçeler dersi, seçmeli ders olarak yer almıştır.
Yaşayan Diller ve Lehçeler dersi öğretim programı 2012 yılında yayınlanmış olup 2012/2013 eğitim öğretim yılından itibaren uygulanmaktadır. Söz konusu program, ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıflar seçmeli Kürtçe dersinin ve Kürtçe'nin iki lehçesi Kurmancca ve Zazaca için müşterek olarak hazırlanmıştır. Ortaokul Kürtçe Dersi Öğretim Programı, Kurmancca veya Zazaca'yı bir iletişim aracı olarak kullanabilen, dil öğrenmekten zevk alan, kültürel değerlerin farkında olan ve farklı dil ve kültürlere zenginlik olarak bakabilen bireylerin yetişmelerini hedeflemektedir.
İlköğretim Kurumları Haftalık Ders Çizelgesi çağın gereklilikleri, toplumumuzun milli ve manevi değerleri, öğrencilerimizin ilgi ve ihtiyaçları, ayrıca ilgili paydaşların da görüşleri dikkate alınarak güncellenmiş olup Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 24.08.2023 tarihli ve 43 sayılı Kararıyla kabul edilmiş ve 2023-2024 eğitim öğretim yılından itibaren tüm sınıflarda uygulamaya konulmuştur. Söz konusu çizelgede "Yaşayan Diller ve Lehçeler" dersi Strateji Geliştirme Başkanlığı
Seçmeli Dersler "İnsan, Toplum ve Bilim" grubu altında seçmeli ders olarak yer almakta ve 5, 6, 7 ve 8. sınıflar düzeyinde 4 defa seçilebilmektedir
MEBBİS kayıtlarına göre 2023-2024 eğitim öğretim yılında Bakanlığımıza bağlı resmi eğitim kurumlarında Yaşayan Diller ve Lehçeler alanında görev yapan mevcut öğretmen sayısı 135'tir.