Harçlar Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

492 Sayılı Harçlar Kanunu'nun 2. Maddesi "Mevzuu" başlığı altında şu şekilde düzenlenmiştir:

"Mevzuu:

Madde 2 — Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir.

Ceza mahkemelerinde şahsi hukuka ait hakların hüküm altına alınması halinde de, celse harçları hariç olmak üzere (1) sayılı tarifeye göre harç alınır."

23.09.2012 tarihi itibariyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkı kullanılmaya başlanacaktır. Ancak 492 Sayılı Harçlar Kanununda yapılan düzenleme başvuru ücreti 150,00-TL olarak belirlenmiştir. Bu ücret hakkın kullanılmasına bir çekince yaratmakta ve vatandaşların adalete erişimine engel oluşturmaktadır.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkı tanınmasında kar amacı güdülmemeli, bu hak bir kamu hizmeti olarak değerlendirilmelidir. Kamu hizmetlerinin de ücretsiz olması esastır. o Dolayısıyla Anayasa Mahkemesine bireysel o başvuruda harç alınmaması gerekmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine, insan haklarını ihlal gerekçesiyle başvuranların talepleri reddedildiğinde herhangi bir ceza ödenmediği gibi Anayasa Mahkemesine bireysel başvurularda da idari para cezası alınmamalıdır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi insan haklarını ihlallerin tespiti amacıyla verdiği hizmette kar amacı gütmüyor ve menfaat sağlamıyor. Devlet de Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurularda kar amacı gütmeden, menfaat sağlamadan kamu hizmeti yapmalıdır.

Madde eski hali ile güvence altına alınan dava yolu ile hak arama özgürlüğü, bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden birini oluşturmaktadır. Kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı kendisini savunabilmesinin ya da maruz kaldığı haksız bir uygulama ve işleme karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabilmesinin en etkili ve güvenceli yolu, yargı mercileri önünde dava hakkını kullanabilmesidir. Kişilere yargı mercileri önünde dava hakkı ve verilen kararı bir üst yargı merciine inceletmek hakkı tanınması adil yargılamanın ön koşulunu oluşturur.

Hak arama özgürlüğü, diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden biri olmakla birlikte aynı zamanda toplumsal barışı güçlendiren, bireyin adaleti bulma, hakkı olanı elde etme, haksızlığı önleme uğraşının da aracıdır.

Anayasanın 36. maddesinde ifade edilen hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı, sadece yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia savunmada bulunma hakkını değil, yargılama sonunda hakkı olanı elde etmeyi de kapsayan bir haktır, hakkında verilmiş bir kararı temyiz etmeyi harç yatırma koşuluna bağlanması bireylerin hak arama özgürlüğünü engelleyici nitelik taşımaktadır.