6253 Sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Parlamenter sistemlerde, yasama yetkisi, bu yetkiyi halk adına teslim alan parlamenterlerin yine halk adına temsili biçiminde gerçekleşir. Yasama yetkisi ise en basit anlatım ile toplumsal yaşamın belirlenmesi biçiminde tezahür eder. Halk adına siyasi kararlar alma yetkisine sahip olan parlamenterlerin bu yetkiyi en üst düzeyde ve iradesini temsil ettikleri yurttaşlara karşı sorumlulukları çerçevesinde yürütmeleri esastır. Demokrasilerde yasama kurumlarına dair beklenti ve talep giderek artmaktadır. Yasama yetkisini elinde tutan parlamenterlerin de hem bu taleplere cevap vermek hem de siyaset üretmek gibi görev ve sorumlulukları vardır. Bu sorumlulukları ve toplumu dönüştürme misyonunu yerine getirmede etkin bir siyaset yapma ihtiyacı şüphesizdir. Bu noktada dünyada örnekleri çok daha eskiye dayanan ve adına politik danışmanlık denilen bir alanın varlığı kendisini dayatmaktadır.

Diğer yandan siyasetin üretildiği, yasaların yapıldığı bir mercide görev yapan danışmanların güvencesiz bir biçimde ve risk altında çalıştırılmaları amaca da uygun düşmemektedir. Bu nedenle öncelikle iş güvencelerinin sağlanması ve karşılaşacakları risklerin minimuma indirgenmesi parlamenterlerin de çalışmalarını etkin kılacaktır. Kaldı ki, TBMM'de çalışan diğer personel ile danışmanlara aynı hakların sağlanmaması eşitlik ilkesine ve çalışma barışına da aykırıdır. Üstelik TBMM'de kadrolu çalışanlar için uygulanan Devlet Memurları Kanunu hükümlerine aykırı bir düzenleme ile aylık ödenen maaş dışında başka haklardan yoksun bırakılan danışmanların hepsinden önemlisi iş sonu tazminatından dahi mahrum edilmesi Anayasa'ya, ILO sözleşmesine, yasal mevzuata ve uluslararası sözleşmelere aykırılık teşkil etmektedir. Yahut daha basit bir ifade ile bu hakkaniyete aykırı son derece haksız bir uygulamadır. Yıllarca bu alanda çalışmış olan bir danışmanın iş akdinin siyasi parti grubunun yahut milletvekilinin parlamentodaki varlığına bağlı biçimde sonlandırılma riskine karşın çalışmasının karşılığı olan iş sonu tazminatı alamamasının hiçbir izahı bulunmamaktadır.

Mevcut durumda 657 Sayılı yasaya atıf yapılarak düzenlenmiş olan danışman olarak çalıştırılan sözleşmeli personel için ara bir yöntem belirlenmiş ise de özlük hakları bakımından oldukça sakıncalı ve uluslararası sözleşmelere, iç mevzuata aykırı bir durum olduğu kuşku götürmemektedir. Görünürde kamu çalışanı olarak lanse edilen sözleşmeli personelin hakları içerikte İş Kanunu hükümlerine göre biçimlendirilmeye çalışılmıştır. Ancak İş Kanunun amacı ve ilkelerinden uzak bir çalışma sisteminin oluşturulduğu açıktır. Zira İş Kanunu hükümlerine göre çalışanların kıdem tazminatı, fazla çalışma, işsizlik ödeneği gibi sair hakları danışmanlar için öngörülmemektedir. Keza görünürde 657 sayılı Kanuna yapılan atıflar ise sözleşme esaslarında yer almamaktadır. Yıllardır gece-gündüz emeğini katarak, risk altında çalışan danışmanlar için iş sonu tazminatı ödenmemesi kabul edilemez bir durumdur. Bu nedenle sözleşmeli personelin statüsünün belirlenmesi ve 657 Sayılı Kanun'da "sözleşmeli personel" için öngörülen hükümlerin TBMM bünyesinde çalışacak olan danışmanlara uygulanması hukuk devletinin bir gereğidir. Sözleşmeli statüde çalıştırılan danışmanların özlük hakları, aynı statüde çalışan memur ve sözleşmeli personel ile eşitlenmelidir.

Diğer yandan, sözleşmeli statüde çalıştırılan personelin iş güvencesinin sağlanması ve haksız fesih riskine karşı korunmasının sağlanması da önem arzetmektedir. Bu konuda TBMM'nin bünyesinde çalıştırılan sözleşmeli personelin iş akdinin haksız olarak feshedildiği durumlar için bir güvence mekanizması oluşturulması da gerekmektedir. Ayrıca bu konuda TBMM Başkanlığı da sözleşmelerin haksız feshine olanak tanınmaması için kıstaslar belirlemelidir. Çünkü son zamanlarda pek çok danışmanın sözleşmesi "güvenlik soruşturması" gerekçe gösterilerek feshedilmekte yahut aylarca bekletildikten sonra hiç yapılmamaktadır. Bu konuda da eşitlik sağlanmalı ve keyfiyete olanak verilmemelidir. Zira çoğu kez sunulan gerekçeler ya hiç belirtilmemekte ya da çok keyfi dayanaklar öne sürülmektedir. Kaldı ki, bir siyasi parti yahut bir siyasi iradeyi temsil eden parlamenter ile birebir çalışan danışmanın siyasetten ayrı durması, partisinin öngördüğü ilkeler çerçevesinde çalışmalar yürütmesi kadar doğal bir durum olamaz. Bunun sağlıklı bir biçimde değerlendirilmesi ve buna uygun çözümler üretilmesi parlamentonun sorumluluğundadır.

Bir diğer husus da yasama faaliyetlerinde yardımcı olmak üzere görevlendirilen ve sözleşmeli statüde çalıştırılan danışmanların bir yasama yılını doldurduktan sonra iş sözleşmesinin sona erdirilmesine ilişkin olasılık ilerde başka iş bulamama riskini barındırmaktadır. Öyle ki, bir siyasi parti grubunda yahut bir milletvekili ile çalışan personelin bu görevinin sonlanması halinde o siyasi partinin kimliği ile tanınması, başka bir işte çalışmasının önünde açık bir engel teşkil edecektir. Bu dezavantajlı durumun göz önünde bulundurulması ve talep halinde uygun bir kadro verilmesi bir gereklilik olarak kendini dayatmaktadır. Normal koşullarda bir yasama yılı 4 yıla tekabül etmekte olup ortalama insan ömrü ve çalışma yaşamı baz alındığında önemli bir süredir. Ayrıca bir yasama yılı yani 4 yıl çalışmış olan sözleşmeli personelin TBMM çatısı altında edindiği deneyim ve bilgi birikimi de göz ardı edilmemelidir. Bu nedenle, bir yasama yılını tamamlayan sözleşmeli personelin mesleki tecrübeleri ve çalışma alanları göz önünde bulundurularak kadro verilmesi hususu talebe bağlı olarak değerlendirilmelidir.