Polis Vazife ve Salahiyet Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Türkiye'de giderek artan polisin şiddete varan müdahaleleri ve en uç noktada yaşam hakkının ihlal edilmesi büyük bir demokrasi ayıbı ve sorunu olarak ortada durmaktadır. Türkiye'de kolluk kuvvetlerine, Polis Vazife ve Salahiyetler Kanunu'ndaki değişikliklerle birlikte .sınırsız yetkilerin verilmesi pek çok demokratik gösteri ve yürüyüşün şiddetle bitmesine, sadece polisin dur ihtarına uymadığı için ölümlere ve pek çok keyfi uygulamalara neden olmaktadır. Bunun en büyük nedeni ise mevcut kanunlarla kolluk kuvvetlerine verilen yetkilerle özgürlükler arasındaki dengenin giderek bozulmasıdır. Kolluğa yetki verilen her durumda hak ve özgürlüklere bir müdahale söz konusudur. Demokrasinin gereği olarak, devletin vatandaşlarını potansiyel suçlu olarak görmemesi ve temel hak ve özgürlükleri esas alan politikalar üretmesi gerekmektedir.

Kişinin vücudu, kimliği, kişiliği, özel yaşamı ve aile yaşamı konusundaki mahremiyetinin korunmasını isteme hakkı vardır. Bu hak, gerekli ve zorunlu olduğu durumlarda kanunun gösterdiği hallerde ilgili makamın kararıyla sınırlanabilir veya denetlenebilir. Herhangi bir suç şüphesi söz konusu değilken ve herhangi bir idari veya adli makamın kararı veya emri yokken kişilerden parmak izi ve fotoğraf alınınası, mutfağında ekmek bıçağı olan herkesin adam öldüreceğinden şüphelenilmesinden farksızdır. Bu durumda "potansiyel suçluluk" yaklaşımı söz konusudur.

Polisin görevlerini yerine getirmesi için ona verilen yetkiler orantılı, bu yetkileri kullanması zorunlu ve gecikmesinde sakınca bulunan bir neden olmalıdır. Kolluğa daha fazla takdir yetkisi verilip bu yetkiyi izin almaksızın ya da emir verilmeksizin kullanması halinde daha fazla iblâi söz konusu olacaktır. Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nda 2007 yılında yapılan değişiklikle kolluk kuvvetlerine sınırsız yetkiler verilmiştir. Bu değişiklikten sonra işkence, öldürme vakalarının arttığı bilinmektedir. Uluslararası Af Örgütü 2008 ve 2009 raporunda, gözaltında işkence ve ölümlere dikkat çekerken, Türkiye'yi polisin uyguladığı orantısız güçten dolayı eleştirmektedir. Ancak buna karşın polise verilen yetkilerin daraltılacağı ve kişi hak ve özgürlüklerinin güvence altına alınacağı bir kanun düzenlemesi yapılması gerekirken, mevcut iktidar 2015 yılında yasalaşan "İç Güvenlik Paketi" ile kolluk yetkilerini daha da artırma yoluna gitmiş, polis ve jandarmayı sınırsız yetkilerle donatırken, yaptırımlar noktasında cezasızlık politikasını da mevzuata uygun hale getirmiştir. Hal böyle olunca yargı erki de kolluğun sanık olduğu davalarda kolluğa ceza vermek ve. yaptırım uygulamak yerine mağdurları hedefe koyan kararlara imza atmıştır. ni

2007 yılından İç Güvenlik Yasası adı ile bilinen yasanın kanunlaşması arasında geçen 8 yıllık süre zarfında 1$1 sivil yaşamını yitirmiştir. Ardından ise iktidarın giderek belirginleşen baskıcı uygulamaları neticesinde toplumsal muhalefetin artması üzerine hükümet demokratikleşme yerine baskıcı rejimi inşa çabasına girerek İç Güvenlik Yasası ile kolluğun gücünü daha da artıran hamlelerde bulunmuştur. 4 Nisan 2015 günü Resmi Gazetede yayımlanan İç Güvenlik Paketinin yasalaşması neticesinde 88 kişi polis ve asker kurşunu ile yaşamını Yitirmiş olması ise yasal değişikliğin amacını izah etmektedir, Bu veriler yalnızca yasanın ilk aylarına ilişkin olup sonrasında da polisin yetkileri denetlemez bir bal almış, buna cezasızlık politikası da eklenince hak ihlalleri artış göstermiştir. İç güvenlik mevzuatı ile plastik mermi kullanımı da artış göstermiş ve kolluk bu yetkiyi sınırsızca kullanma eğilimi göstermiştir.

PYSK'de yapılan ve İç Güvenlik Paketi ile somutlaşan düzenlemeler yasanın. uygulanmaya başlanması ile birlikte yoğun hak ihlallerini de beraberinde getirmiştir. PYSK.'de yapılan son düzenlemeler ve dahi OHAL dönemi KHK'leri ile kolluğa verilen yetkiler Türkiye'nin taraf olduğu Uluslararası sözleşmeler ve Avrupa İnsan Hakları Mahkeme'nin kararlarına açıkça aykırıdır. İç güvenlik paketi sıkıyönetim ve darbe dönemlerini aşan neticeleri barındırmaktadır. Bu güne kadar ciddi mücadeleler neticesinde elde edilen kazanımlar hükümetin iktidarını koruma adına bertaraf edilmeye çalışılmaktadır.

Diğer yandan bir kantin hazırlanırken kanun koyucu ilgili kurumlardan ve sivil toplum örgütlerinden de görüş alınması gerekliliği düşünüldüğünde, aksi halde kapalı kapılar ardından hazırlanan kamınların yaşama ve sorunlara çare olma şansı da yoktur. PVSK niteliği itibariyle gündelik hayatta herhangi bir kişinin karşılaşabileceği ve kişi özgürlüğü ve güvenliğine yönelik önlemler getirmektedir, Bu nitelikteki bir kanunun hazırlanmasında bir görüş alınmadığı gibi İş Güvenlik Paketinin gündeme geldiği tarihlerde barolar ve çeşitli meslek örgütleri ile sivil oluşumlar bu düzenlemeye en yüksek mertebede karşı durmuş, bunu her platformda dile getirmiştir. Hiçbir kurumun görüşü alınmadığı gibi görüş belirten kurumların da eleştirilerinin dikkate alınması sürecin demokratik bir şekilde ilerlemediğinin açık bir ifadesi olmuştur.

Mevcut yasal düzenlemeler barındırdıkları hükümlerden mütevellit, polis ve jandarmanın yetkilerini genişleterek "polis devleti"nin önünü açarken ne yazık ki temel hak ve özgürlüklerin önünde yeni ama çok ciddi bir engel oluşturmaktadır. Bu amaçla "POLİS VAZİFE VE SALAHİYET KANUNU'NDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLİFİ" hazırlanmıştır.