Terörle Mücadele Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Terörle Mücadele Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası "Tutuklu veya hükümlü iken firar veya ayaklanma suçundan mahkum edilmiş bulunanlar ile disiplin cezası olarak üç defa hücre hapsi cezası almış olanlar, bu disiplin cezaları kaldırılmış olsa bile şartla salıverilmeden yararlanamazlar," şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre süreli hapis cezasının bir kısmını kapalı ceza infaz kurumunda geçirdikten sonra tahliye olma imkanı hükümlülerin elinden alınmaktadır.

Özellikle de bazı hapis cezaları yönünden bu çok uzun süre hapishanede kalma sonucunu doğurmaktadır. Örneğin, müebbet hapis cezası almış olan kişiler 30 yıl hapishanede kaldıktan sonra koşullu salıverilebilecekken, yukarıdaki madde hükmü gereği koşullu salıverme hakları tamamen ortadan kalkacak ve hapishanede 36 yıl kalacaklardır. Oysa bu Türkiye'nin de uymakla yükümlü olduğu AİHM içtihatlarına göre "umut hakkı"nı yok eden bir kuraldır.

Umut hakkı, hapis cezasına mahkum edilenlerin kanunla belirlenen sürelerde iyi halinden dolayı koşullu salıverilmesinin mümkün olup olmadığının değerlendirilmesi demektir. Bir mahpusun elinden bu imkanın alınması demek, infazın amacı açısından baktığımızda, İnfaz Kanunu'nun 3. maddesine aykırıdır:

İnfazda temel amaç

Madde 3- (1) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı ile ulaşılmak istenilen temel amaç, öncelikle genel ve özel önlemeyi sağlamak, bu maksatla hükümlünün yeniden suç işlemesini engelleyici etkenleri güçlendirmek, toplumu suça karşı korumak, hükümlünün; yeniden sosyalleşmesini teşvik etmek, üretken ve kanunlara, nizamlara ve toplumsal kurallara saygılı, sorumluluk taşıyan bir yaşam biçimine uyumunu kolaylaştırmaktır.

Mahpusun almış olduğu, nihayetinde disiplin cezası olan hücre cezası nedeniyle İnfaz Kanunu'nun 3. maddesinde düzenlenen ve koşullu salıvermede tarihsel olarak hedeflenen amaç tamamen yok sayılmakta ve bu mahpuslar böylece tamamen hukuk düzleminin dışına çıkarılmaktadır. Her ne olursa olsun bapis cezasının koşullu salıverme tarihinden önce bitmeyeceğini bilen mahpus cezaevinde de infazın amacına uygun düşecek davranışlarda bulunmak zorunda kalmayacaktır. Böylece hapis cezasının amacı da sadece ödetme olarak kalmış olacaktır. Sonuç olarak bu yasa hükmü, hükümlülerin iyi halinden dolayı koşullu salıverilme umudunu ve imkanını tamamen ortadan kaldırmaktadır.

AİHM'in 9 Temmuz 2013 tarihli Vinter ve diğerleri - Birleşik Krallık kararında da umut hakkı değerlendirilmiş ve müebbet hapis cezasının azami 25 yılda gözden geçirilmesi ve serbest bırakılma koşullarının değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ancak yukarıdaki hüküm sebebiyle mahpusların serbest bırakılma koşulları hiçbir şekilde değerlendirilmeyecek, örneğin 36 yıla tekabül eden müebbet hapis cezasının koşullu salıvermesi 30. yılda değerlendirilecekken, 3 kez hücre hapsi cezası almış olan kişiler bu değerlendirmeye alınmayacak ve her ne olursa olsun 36. yıla kadar hapishanede kalacağını bilen mahpus açısından infazda hedeflenen temel amacın bir anlamı kalmayacaktır.

Yukarıdaki açıklamalar sadece hücre cezası yönünden değil maddedeki diğer haller için de aynen geçerlidir.

Hükümlülere umut hakkının tanınmaması, AİHM içtihatlarına göre aynı zamanda işkence ve kötü muamele yasağını düzenleyen AİHS'in 3. maddesinin de ihlali olduğundan bu yasa hükmünün yürürlükten kaldırılması gerekmektedir.