65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Birleşmiş Milletler Engelli Haklarına İlişkin Sözleşmesi'nin imzacılarından biri de Türkiye'dir. Ancak Türkiye, sözleşmenin gereği olan eşit yurttaşlık temelinde toplumsal yaşam ve engellilerin temel haklarına ilişkin düzenlemenin hayata geçirilmesi konusunda eksik kaldığı gibi gerekli çalışmaları da başlatmamaktadır. Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde 12'sini oluşturan ve sayıları 10 milyonu bulan engellilerin hak ve temel hizmetlerde erişimde yaşadığı sorunlar artarak devam etmektedir. Engellilerin yakınları da dahil edildiğinde bu sorunlar nedeniyle mağdur olan yurttaşların sayısı ülke toplumunun büyük bir kısmına denk gelmektedir. Türkiye?de engellilerin temel hak ve özgürlüklerinin çağdaş, eşitlikçi, özgürlükçü, demokratik bir topluma uyumlu hale getirilmesi, iyileştirilmesi ve geliştirilmesi, birçok açıdan hak kaybının önlenmesi ve sosyal adaletin sağlanması nedeniyle büyük önem taşımaktadır.

Türkiye'de engellilere ilişkin yaş, cinsiyet, medeni durum, il ve engel gruplarına göre güncel bir veri tabanının olmaması, kamu hizmetlerinin planlama ve bütçelemesinde engellilerin talep ve haklarının dikkate alınmaması aslında engellilere olan yaklaşımı ortaya koymaktadır. Bu yaklaşım, engellileri sosyal yaşamda daha çok kopartmakta, eve ve kapalı alanlara hapsetmektedir. Bu duruma karşı engelliler, sosyal yaşama eşit bir şekilde dahil olmak istemekte, karşılaştıkları zorlukların ortadan kaldırılması için talepleri bulunmaktadır. Sosyal devletin bir gereği olarak ve temel ihtiyaçların karşılanması amacıyla engellilere verilen aylıklar çeşitli sebeplerle kesilmektedir. Bu sebeplerden biri de yüzde 90 ve üstü engelli olanların, ÖTV indirimi ile araç sahibi olmaları durumu ile yaşanmaktadır. Engellilere kanunen tanınan ÖTV'siz araç alma hakkından yararlanan birçok yurttaş, araç aldıktan sonra, aracın kasko ve rayiç bedeli 120/1 hane gelirine eklenerek, gelir miktarının hanede bulunan kişi başına düşen gelir, net asgari ücretin 3'te |'ni geçmesi durumunda aylığının kesilmesi durumu ile karşı karşıya kalmaktadır. ÖTV'siz alınacak aracın rayiç bedeli hesaplanarak 120'de biri aylık hane gelirine eklenerek değerlendirilmesi sonucunda engelli bireyin veya bakıcısının aylığının kesilip kesilmeyeceği belirlenmektedir. Söz konusu şartlara göre araç alımında, hane içinde kişi başına düşen gelirin net asgari ücretin üçte birinin altında kalması durumunda engelli kişinin veya bakıcısının aylığı kesilmemektedir. Ancak bir yandan yüzde 90'ın üzerinde engeli olan yurttaşlara ÖTV'siz araç hakkı tanınırken öbür yandan da bu haktan yararlanan çok sayıda yurttaşın araç fiyatlarının yükselmesi ve enflasyonun aratmasıyla birlikte engelli aylığının kesildiği bilinmektedir. Daha önce ÖTV indirimi ile araç sahibi olan birçok engellinin aylığı, araç fiyatlarının artması ve hane gelirinin yeniden hesaplanması sonucu kesildiği basına yansımıştır. ÖTV'siz araç alma hakkından yararlanan engellilerin aylığının kesilmesinde, araç fiyatlarının artması nedeniyle araç kasko değerinin 240'ta 1'inin gelir olarak dikkate alınması gerekçe gösterilmiştir. Ayrıca seçim bölgem Hakkari'den birçok engelli yurttaş, ÖTW'siz araç alma hakkını kullanmak istediğini ancak kendilerinin ve bakıcılarının aylığının kesileceği nedeniyle bu hakkından yararlanmaktan kaçınmak zorunda kaldığını ve bu sorunun ortadan kaldırılmasını tarafımıza iletmiştir.

Araç fiyatlarının fahiş bir şekilde yükselmesini, engelli bireylerin veya bakıcısının aylığının kesilmesi için firsat olarak görülmesi kabul edilmeyeceği gibi derinleşen yoksulluk, artan enflasyon ve döviz kurunun yükselmesi karaşınında engellilerin yaşadığı zorlukların gözetilmemesi adil ve vicdani görülemez.

Engellilik salt tıbbi ve fiziksel bir mesele olmadığı gibi iktidarların yürüttüğü politikalar, toplumsal yaklaşım, önyargılar, alışkanlıklar ve gelenekler de engellilerin sorunlarını derinleştiren temel nedenler arasındadır.