Mesleki Eğitim Kanunu, İşsizlik Sigortası Kanunu ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Çalışan ve emekliler, 5310 sayılı Kanun ile 2000'li yıllardan itibaren birçok hak gaspı yaşamaktadır. 2008 yılında yürürlüğe giren 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile emekliliğe erişim hakkı zorlaşmış, emeklilik yaşı yükseltilmiş ve emekli aylıkları düşmeye başlamıştır. Derinleşen ekonomik kriz ve emekli maaşlarının açlık sınırının altında olması milyonlarca yurttaşı olumsuz etkilerken emekli olmayı bekleyen birçok çalışan yasal düzenlemelerden dolayı hak kaybına uğramaktadır.

Hak kaybına uğrayan çalışanların başında zorunlu staj ve çıraklık yapmış çalışanlar gelmektedir. Birçok meslek grubunda bulunan zorunlu staj ve çıraklık girişleri, emeklilik sigorta girişi olarak sayılmamaktadır. 5510 Sayılı Kanun'un 38"inci maddesine göre "Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı; (...) malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa kapsama girdiği tarih olarak kabul edilir." Zorunlu olarak sigortalı sayılan ve primleri ödenen çırak ve stajyerler, bu hükmün getirdiği haktan faydalanamamaktadır. Dolayısıyla çıraklık ve stajın işe başlama süresi yerine eğitim süresi olarak görülmesi milyonlarca yurttaşın emeğini sömürürken sigorta başlangıcını bu süreden başlatılmaması ve bu sürelerin borçlanmalarının yapılmaması da ciddi mağduriyetlere sebep olmaktadır. Çıraklık ve mesleki eğitim gören yurttaşlar 5510 sayılı Kanun yerine 3308 sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanunu'na tabi olmakta, böylece bu yurttaşlara hastalık sigortaları uygulanmaktadır.

Aynı zamanda stajyer ve çırakların İşsizlik Sigortası Fonu'ndan finanse edilmesi de kamu zararına yol açmaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) 4/a kapsamında saydığı stajyer, kursiyer ve bursiyerler iş hukuku açısından işçi olarak sayılmazken işi teorik/pratik anlamda öğrenmek için işverenin yanında çalıştırılan kimse olarak tanımlanmaktadır. İşçi sayılmayarak ve işe girişlerinin sigorta başlangıcı sayılmayarak ucuz iş gücü olarak görülen çırak, stajyer, kursiyer ve bursiyerlerin sayısındaki artış ise zaman zaman istihdam artışı sayılarak yanlış bir değerlendirmeye sebebiyet vermektedir.

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin getirilmesinin ardından binlerce yurttaş staj ve çıraklık sürelerinden dolayı bu haktan yararlanamamaktadır. Bu anlamda çıraklık ve/veya stajın zorunlu olduğu meslek gruplarında staj sürelerinin hak gaspına neden olmamasına dair yeni bir düzenleme yapılması, zorunlu staj ve çıraklık sigorta girişlerinin malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta girişleri olarak sayılması, staj sürelerinin borçlanmasının mümkün olması ve çırak, stajyer, kursiyer ve bursiyerlerin İşsizlik Sigortası Fonu'ndan değil, çalıştıkları işverenden finanse edilmesi gerekir.

Kanun teklifi ile başta 1999 öncesi zorunlu staj ve çıraklık yapan tüm çalışanlar olmak üzere zorunlu staj ve çıraklık yapan çalışanların işe başlangıç tarihlerinin sigorta başlangıç tarihi olarak sayılması, çırak, stajyer, kursiyer ve bursiyerlerin İşsizlik Sigortası Fonu'ndan değil, çalıştıkları işverenden finanse edilmesi amaçlanmaktadır.

MADDE GEREKÇELERİ i MADDE 1 — Madde değişikliği ile aday çırak ve çırakların hak kayıpları engellenmiş i olacaktır.

MADDE 2 — Öğrencilere yönelik programın İşsizlik Fonu giderlerinden karşılanmaması sağlanmış olacaktır.

MADDE 3 — Madde değişikliği ile çırak, stajyer, kursiyer ve bursiyerlerin sigorta başlangıcı düzenlenmiş olacaktır.

MADDE 4 — Madde değişikliği ile çırak, stajyer, kursiyer ve bursiyerlerin sigorta borçlanmaları sağlanmış olacaktır.

MADDE 5 — Yürürlük maddesidir.

MADDE 6 — Yürütme maddesidir.