Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

1416 sayılı Kanun kapsamında öğrenim görmek üzere Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğü (YYEGM) tarafından yurtdışına gönderilen bursiyerler son yıllarda giderek artan döviz kurları nedeniyle ciddi mağduriyetler yaşamaktadırlar.

İlgili kanuna göre eğitim amacıyla yurtdışına gönderilen lisansüstü öğrenciler, öğrenimlerini tamamladıktan sonra mevzuatta belirlenen sürelerde kamuda istihdam edilmektedirler. Ancak bu yeterliliği sağlayamayan ve mecburi hizmetlerini tamamlamayan öğrenciler aldıkları burs miktarı üzerinden tazminat ödemek zorundadırlar. Buna göre tazminata düşen bursiyerler 4 yıl içerisinde döviz kuru endeksli olan bu tazminatı ödemek zorunda kalırken 4 yılda tamamlayamayanlar 5. yıl itibariyle faiziyle ödemektedirler. Ancak son yıllarda küresel gelişmeler ve ülkemizde uygulanan ekonomi politikaları nedeniyle giderek artan döviz kurları bu tazminatların ödenmesini imkansız hale getirmiştir.

Öğrenim süresi boyunca bulundukları ülkelerde İslamofobi, danışman yetersizliği, müfredat zorluğu, kültürel engeller, sosyal baskılar, ailevi problemler, kişisel sağlık problemleri ve en önemlisi pandemi ve ekonomik kriz gibi küresel nedenlerden dolayı eğitimlerini tamamlayamayan öğrenciler tazminat ödemek zorunda kalmışlardır. Ancak artan döviz kurlarından dolayı ortalama olarak 175 bin dolar seviyesinde görünen bu tutar Türk Lirasındaki değer kaybı nedeniyle 5 milyonu açmış durumdadır. Ülkemizdeki genel ücret seviyesi ve hayat pahalılığı dikkate alındığında bu tutarların ödenemeyecek seviyelere ulaştığı bir gerçektir.

Devletin, şirketlere ve büyük sermaye sahiplerine yönelik uyguladığı vergi indirimlerinin kamu bütçesi maliyetine göre çok altında kalacak olan bu indirim, mağduriyet yaşayan öğrenciler için hayati önem taşımaktadır. Zira bu mağduriyet ve ödeme güçlüğü nedeniyle yaşamına son veren bursiyerlerin varlığı sorunun biran evvel çözülmesi gerektiğini açıkça göstermektedir.

Bu kanun teklifinde öngörülen değişiklik öğrencilerin yaşadığı döviz kuru mağduriyetinin giderilmesini amaçlamaktadır. Bu kanun ile uygulanması öngörülen "sabit kur uygulaması" tazminata düşmüş bursiyerler, aileleri ve kefilleri için zaruri bir hale gelmiştir. 22. Dönem Hükümeti, 2006 yılında çıkan 5535 sayılı Bazı Kamu Alacaklarının Tahsil ve Terkinine İlişkin Kanun?da döviz kuru sorunu geçici maddeler ile çözülmüştür. Bu Kanun'da: "...döviz borçları, ilgili adına fiilen ödemenin yapıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankasınca tespit ve ilân edilen efektif satış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilerek bunlar adına Türk Lirası olarak yapılan harcama tutarına eklenir..." ibaresi döviz borçlarının bursiyere ödeme yapılan tarihteki kurlar ile tahsil edilmesini sağlamıştır. 2006 yılındaki döviz pariteleri ile günümüz pariteleri kıyaslandığında, buna benzer bir Kanun'un gerekli olduğu görülmektedir. Uygulamayı kolaylaştırmak, tüm bursiyerler için adaletli bir çözüm üretebilmek ve devletin yaptığı ödemeleri en yüksek döviz kurlarıyla tahsil etmesini sağlamak amacıyla, kişi bazlı kur sabitlemesi en makul çözüm olarak durmaktadır. Bu çerçevede; toplam döviz borcu, her bursiyere yapılan en son aylık ödeme tarihindeki döviz kuruyla değerlendirilebilir. Böylelikle, bursiyer ödeme aldığı en yüksek döviz kuruyla borcunu ödeyecek ve en son burs aldığı tarih sonrasında yaşanan döviz kuru artışlarına maruz kalmamış olacaktır. Devlet alacakları açısından değerlendirildiğinde ise, alacaklar geri ödeme yapılan tarihler arasındaki en yüksek döviz kuruyla tahsil edilecek ve Türk Lirası bazında bir zarar ya da geleceğe dönük olası bir zarar riski engellenmiş olacaktır.

Benzer bir mağduriyeti yaşamış olan bursiyerler için 2006 yılında çıkarılan kanuna bakıldığında bu çözümün uygulanabilir olduğu açıkça görülmektedir. Daha önceki dönemlerde benzer sorunlarla karşılaşan bursiyerler için 2006 yılında çıkarılan 5535 sayılı geçici Kanunla borçlar bursların ödendiği günün efektif satış kurlarından hesaplanarak ve yeniden yapılandırma ile mağduriyetler giderilmiştir.

Bu kapsamda çıkarılacak bir geçici kanun maddesi ile sağlanacak ödeme imkânı sayesinde tazminat ödemeleri tahsil edilebilir hale gelecek ve bursiyerler ülkemize dönerek 1416 sayılı Kanun'un amacına uygun olarak ülkemiz kurumlarında çalışabilecektir. Diğer yandan bu sayede devlet uzun yıllar sürecek hukuki takip ve masraflardan kurtulmuş olacak ve toplu tahsilat imkânı bulacaktır.