Devlet Memurları Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Ülkemizde Kamu Personeli Seçme Sınavına hazırlanarak Kamuda çalışma hayatına başlamak isteyen on binlerce kişi bulunuyor. Bu kişiler, kamu kurumlarında hizmet edebilmek ve mesleklerini icra edebilmek adına bin bir zorluklarla karşılaşmaktadır. Kamu Personeli Seçme Sınavına (KPSS) hazırlık aşamasında gecelerini gündüze katarak maddi ve manevi olarak harcadıkları emeklerin karşılığı sınavda başarılı olmaktan geçmektedir. KPSS?yi kazandıktan sonra da yapılan atamalar ile kamuda çalışma hayatına başlamak için çaba harcamaktadırlar. Yazılı sınavda başarısı ne kadar yüksek olursa olsun sözlü sınav ya da mülakat gibi engeller ile karşılaşmaktadırlar.

Bilindiği gibi mülakat, yazılı sınav objektifliği karşısında sübjektif değerlendirme içerdiği için güvenirliği tartışmalı ve insan faktörünün etkisinin olduğu bir ölçme ve değerlendirme yöntemidir. Mülakat komisyonlarında yer alan bir üyenin dahi yanlı, taraflı ve sübjektif değerlendirmesinin ölçme ve değerlendirmenin güvenirliğini zayıflatacağı bilimsel olarak ortaya konulmuş bir gerçektir.

Bununla birlikte Kamu Kurumlarında liyakatsiz bir şekilde yapılan atamaların ve kadrolaşmaların başında da "Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği" sınavları yönetmeliklerinden sonra yapılan mülakatlar gelmektedir. Uzun yıllardır kurumlar tarafından yapılan "Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği" mülakat sınavlarındaki ayrımcılıklara şahit olmaktayız.

Yargı kararlarına yansıdığı şekilde ölçme ve değerlendirme ihtisası almamış kişilerin Mülakat Komisyonlarında görevlendirilmesi birçok mülakatın iptal edilme gerekçesini oluşturmaktadır. Değerlendirme ve puanlamadaki tutarsızlıklar Komisyon üyelerinin bu işi yapmaktan ne kadar uzak olduğunu gözler önüne sermiştir. Dava konusu olan mülakatların tutanakları incelendiğinde; Komisyon üyelerinin "nitel değerlendirmelerinin" sayısallaştırmasında yaşadığı sorunlar mülakatların sonuçlarını doğrudan geçersiz kılmaktadır. (Orta değerlendirmesinde bulunup 15 puan üzerinden bir komisyon üyesi 5 puan verirken bir diğer 10 verebilmektedir vb.)

Yine dava konusu olan mülakat tutanakları incelendiğinde; somut kriterler bakımından komisyon üyelerinin aynı adayın aynı soruya verdiği yanıtları farklı farklı değerlendirmeleri geçersiz kılmaktadır. Mülakatların hukuksuz ve adil olmayan bir şekilde "Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği" sınavlarına etkisi göz önüne alındığında birçok aday yazılı sınava yeterli motivasyonla hazırlanamamaktadır. Mülakat komisyonları, adayın başarısı üzerinde doğrudan etkide bulunabilmektedir. Adayı yönlendirmeleri, mülakat atmosferi tüm adaylara eşit olmadığından mülakatın güvenilirliği doğrudan azalmaktadır.

Yargı kararlarında da görüldüğü gibi yazılı sınav sonrasında yapılan sözlü sınav veya mülakatlarda yaşanan pek çok olumsuzluk güven sarsıcı boyuta ulaşmıştır. Özellikle Kamu Kurumlarında kadrolaşmanın önü açılarak, torpil kavramı mülakatla eşdeğer haline gelmiştir. Bu durum liyakatsiz atamaları ve kadrolaşmayı beraberinde getirdiği gibi yanlı ve yanlış uygulamalara zemin oluşturmuştur.

Kamuda işe alımlar ile görevde yükselme ve unvan değişikliğinde uygulanan mülakatlar; her ne kadar kamu hizmetinin daha kaliteli hale getirilmesi amacıyla getirilmiş olsa da, uygulamada bu durum söz konusu olmamaktadır. Genel itibariyle uygulama kendine yakın olanı kamuya alma, kendine yakın olan memurları yükseltme ile sonuçlanmaktadır. Bu durum da bir yandan kamuya alımlarda adaletsizliğe neden olurken, kamuda yükselme ve unvan değişikliği kısmında ise çalışma barışını bozan bir durum teşkil etmektedir.

Bugün iktidara yakın olanlar için bir fırsata dönüşen sözlü sınav ve mülakatlar yarın iktidar değiştiğinde başkalarının fayda sağladığı bir araca dönüşeceği aşikardır. Kamu Kurumlarının siyası olarak kadrolaşması kamu kurumlarındaki işleyişi, çalışma hayatındaki hiyerarşik ilişkileri de doğrudan etkilemektedir. Dolayısıyla Kamu Kurumlarına yapılacak olan atamalarda KPSS puanı baz alınarak emeğin hakkının öncelikli olacağı, adil atamaların kişilere göre değil başarı puanına göre esas alınacağı bir sistemle düzenlenmelidir.

Kanun teklimizdeki gerekçemizde açıkça ifade ettiğimiz şekilde, ayrımcılığın, kadrolaşmanın, torpilin aracı olan mülakatların kaldırılması kamu hizmetlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesine, çalışma hayatındaki güvenin yeniden tesis edilmesine katkı sağlayacaktır. MADDE GEREKÇELERİ