Orman Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Tali Komisyon

Esas Komisyon

" (Tarım, Orman ve

Köyişleri

Tarih: 12-2-2024

Esas No:2/2005

Ne: (40234

Dünya kara yüzeyinin yüzde 31'ini kaplayan ve sadece insanlık için değil, tüm canlılar için yaşamsal öneme sahip olan orman alanları, maalesef insan faaliyetleri sebebiyle her geçen yıl giderek azalmaktadır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, barınma, tarım alanı elde etme, ürün yetiştirme ve odun temini gibi amaçlarla ormanlar sürekli olarak tahrip edilmektedir. Ülkemizde de orman tahribatı önemli bir sorun teşkil etmekte olup, hem vatandaşların kişisel kullanım amaçlarından kaynaklanan zararlar hem de söndürülemeyen büyük yangınlar nedeniyle orman alanları sürekli bir azalmayla karşı karşıyadır. Orman alanlarında sürdürülen maden aramacılığı, maden ruhsatlı alanlar, taş ve mermer ocakları ile tesisleri, ülkemizdeki orman tahribatının en önemli etmenlerinden biri olarak bilinmektedir.

Yasalarla bir yandan ormanlık alanlardan ormanlardan vatandaşların izinsiz yararlanmasının yasaklanmasına ve ihlal edenler için ise suç nedeni ile oluşan idare zararının ödettirilmesi gibi yaptırımların uygulanması için düzenlemeler yapılırken diğer yandan, yine yasalarda yapılan değişikliklerle devlet eliyle ormanların tabribatının önünü açacak değişiklikler yapıldığı görünmektedir.

8/09/1956 tarihinde yürürlüğe giren 6831 sayılı Orman Kanunu'nun yıllar içinde çeşitli maddelerinde değişiklik yapılmış olup, Kanun'un 16 ve 18. Maddelerinde yapılan değişiklikle devlet ormanları içinde maden araması, işletmesi ve faaliyetleri için tesis yapılması ile ilgili izin verilmek suretiyle devlet eliyle orman tahribatının önünün açıldığı görülmektedir. Yapılan bu değişikliklerle değerli madenler için olduğu kadar, taş, çakıl, hazır beton ve asfalt yapımında kullanılan ve her yerde bol miktarda bulunan doğal oluşumların da maden sayılarak üretimi için, izinler verilmektedir.

Bu düzenlemelerle verilen arama, çıkartma ve tesislerin kurulması ise ormanları, içinde yaşayan canlıları, faunayı, florayı bozduğu gibi yaşamsal kaynağımız olan ormanların, su kaynaklarının yok olmasına yol açmakta ve çoğu zamanda insan sağlığını tehdit eder hal almaktadır. Ekosistemi bozduğu gibi, atmosfere salınan zararlı gazlar açısından en önemli yutak alanlarımız olan ormanların zarar görmesi ise tetiklediği iklim krizi ile dünyanın dolayısıyla insanlığın da geleceğini tehdit eder hal almaktadır.

Orman Kanunu'nun 16. Maddesi ve yine 19/04/2018 tarihli son değişiklik 18. Madde kapsamında devlet ormanları içerisinde maden aranması ve madencilik yapılmasına ilişkin düzenlemeleri içeren izinler verilebilmektedir. Kamu yararı ifadesi ile bina ve tesis yapılması olanağı ormanlarda büyük miktarda habitat parçalanmalarına ve orman varlığında kayıplara yol açmaktadır.

2012-2022 yılları arasında toplam 63.979 adet tahsise izin verilirken, 406.172 hektar orman alanının fiilen orman ekosistemi olma özelliğini kaybettiği belirtilmektedir. Aktarılan verilere göre, ormancılık dışı amaçlarla verilen izin sayısının yılda ortalama 5.816, orman alanının da 36.927 hektar olduğu kaydedilmektedir. Son 11 yılda yapılan tahsisler arasında 28.502 hektar ile madencilik tahsisi başta gelmektedir. Eskişehir ili özelinde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın, 06/10/2023 tarih ve 7/5077 esas numaralı soru Me yanıt ile, Eskişehir'de sadece son 3 yılda 318 maden ruhsatının düzenlenmiş az ilik faaliyetlerinin boyutunu göstermektedir. ya

2014-2022 arasında Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan ÇED olumlu kararı alan 1.311 projenin incelenmesine göre, madencilik projelerinin 9464,6'sında orman alanı tahsis edildiğini göstermektedir. Bu projelerin alanlarına bakıldığında, madencilik projelerinin Y031,3*ünün orman ekosistemleri içinde yer aldığı görülmektedir.

Ayrıca, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. Maddesinde 2010 yılında yapılan eklemeler ve değişikliklerle ile ülkenin biyolojik çeşitliliğini koruma bakımından önem taşıyan milli parklar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, muhafaza ormanları gibi sahalarda maden arama ve işletme faaliyetleri, bu alanlara ilişkin ilgili kurumlardan izin alınması koşuluyla olanaklı kılınmıştır.

Milli Parklar Kanunu'nda ise tabiat parkları ile tabiatı koruma alanları hariç diğer kanun kapsamı içindeki alanlarda maden arama ve işletme faaliyetlerine Bakanlar Kurulu'nca izin verilmesi hükme bağlanmıştır. Yine Maden Kanunu'nun aynı maddesinde orman alanlarında maden arama ve işletme faaliyetlerine yönelik izinlerin 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre verileceği yer almaktadır.

Orman Kanunu'nun 16. Maddesinde ise milli parklar gibi, biyolojik çeşitliliğin korunması açısından önemi bulunan devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesine Bakanlığın izin verebilmesine olanak tanınmıştır. Çıkarılan Orman Kanunu'nun 17/3 ve 18. Maddeleri Uygulama Yönetmeliği ile ise Kanun Maddesinde yer alarak sayılan tesis ve izinlerin ise çeşitlendirilerek arttırılarak orman tahribatlarının önünün iyice açıldığı görülmektedir. Söz konusu kanun maddesine ilişkin uygulama yönetmeliğinde ise ormanlık alanlarda madencilik yapılabilmesi sadece yönetmelikte belirtilen evrakların tamamlanması ile olanaklı hale gelmiştir.

Yapılan değişikliklerle ormanlar ve korunan alanlar madencilik faaliyetlerinin kısıtlanmadığı alanlar haline getirilerek ormanların devlet eliyle canlılar, yaban hayatı ve su kaynağı alanı olan en önemli yutak alanı olan ormanların tahribatının önünün açılarak orman alanlarının yok edildiği anlaşılmaktadır. Bu gerekçelerle ormanların yok olmasının ve tahribatının önüne geçilmesi için 6831 Sayılı Orman Kanunu'nun 16. ve 18. Maddelerinde değişiklik yapılması ve 16. Maddedeki değişiklik gereği ek madde ihdas edilmesi gerekmektedir.