65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi gerekçesiyle birlikte ekte sunulmuştur.

Sosyal devlet, toplumda sosyal adaleti sağlamak için, devletin elinde bulundurduğu kaynakları sosyal, politik ve ekonomik olarak adil dağıtılmasının, toplumdaki tüm kesimlere ulaştırılması ve güvenlik bir hale getirilmesini öngören bir devlet modelidir. Sosyal devletin en önemli görevlerinden birisi toplumun bütün kesimlerini ekonomik ve sosyal açıdan korumaktır. Sosyal devletin korumaya öncelik verdiği kesimlerin başında çocuklar, yaşlılar, engelliler gelmektedir. Bu kesimlerin insan onuruna yakışan bir hayat sürmelerini sağlamak hem devletin bir görevi hem de vicdani bir sorumluluktur. Ancak Türkiye'de bu kesimler çok zor ekonomik koşullar altında yaşamlarını sıkıntı içinde geçirmektedir.

Son bir yıl içinde çok zor ekonomik koşullarda yaşamını sürdüren emeklilerin, asgari ücretle çalışanların, kamu çalışanlarının yetersiz de olsa aylıklarında kısmi düzenlemeler yapılmıştır. Ancak bu dönemde, bunca zorlaşan yaşam koşullarına rağmen Engelliler hükümetin hiç aklına gelmemiştir.

Resmi enflasyon oranlarındaki artışın bile altında kalan engelli aylık ve evde engelli bakım aylıkları artış oranı açlık ve yoksulluk sınırının da çok altında kalmıştır. Hissedilen gerçek enflasyon oranları, ağır yaşam koşulları engelliler için ağır sonuçlara yol açmaktadır. Şubat 2024 verilerine göre düzenlenen aşağıdaki tabloda görülen maaş artışları ile engelli maaşları arasındaki artış farkına bakıldığından engelli yurttaşların son derece zor koşullarda bırakıldığının açık göstergesidir.

OCAK 2023 Oo OCAK2024 DEĞİŞİM En Düşük Emekli Maaşı 3.500TL 10.000 TL 18694

Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler

Tali Komisyon

Esas Komisyon Plan ve Bütçe Tarih: 1-3-2024 O |Esas No:2/2050 En Düşük Memur Maaşı 12.369 TL 34.215TL 17790

Asgari Ücret 8.506 TL 17.002 TL 10094 Gazi Maaşları 2.961 TL 17.002 TL 57596 Engelli Aylıkları 1.5594 TL 2.797 TL 75Y0 Engelli Bakım Aylıkları 4.336 TL 7.608 TL 756

Üstteki tabloda görüldüğü gibi son bir yılda yetersiz de olsa diğer kesimlere bir nebze nefes aldırılırken Engelli Aylıkları en düşük memur maaşının yüzde 8,1, asgari ücretin ise yüzde 16'sına düşmüştür. Engelli bakım ücreti ise en düşük memur maaşının yüzde 22,3, asgari ücretin yüzde 44,7 seviyesine düşmüştür. Dolayısıyla çoğu zaman öngörülmeyen ekonomik ve toplumsal koşullar karşısında engelli yurttaşların asgari aylıklarının güvenceye alınması zorunluluk haline gelmektedir.

Engelli yurttaşların aylık bağlanması ile ilgili yaşanan yapısal sorunlardan biri de aylık bağlanma koşullu olan hane gelirinin esas alınarak aylık bağlanmasıdır. Hane geliri esas alınarak aylık bağlanması hususu özellikle engelli yurttaşların bağımsız yaşamaya dair duygusunun tamamen yitirmesine neden olmaktadır. Fiziksel olarak bir başkasına bağımlı olan engelli yurttaşların ekonomik olarak da başkasına bağımlı olması engelli yurttaşların bağımsız olarak yaşama kurmalarını imkansız kıldığı gibi sosyal ve psikolojik handikaplara neden olmaktadır. 2013 yılında yapılan düzenleme ile engelli aylığı bağlanma kriterine "hane içinde fert başına düşen gelir? kriterinin öncelikli olarak kaldırılması gerekmektedir. Çünkü: " Herşeyden önce "hane içinde fert başına düşen gelir" kriteri engelliyi aileye bağımlı hale getirmekte ve aile içinde eritmektedir. Kabul edileceği gibi hane içinde fert başına düşen gelirin engellinin payına düşen bölümü, engelli için harcanmamaktadır.

İkinci olarak, engellinin eline geçen fili gelir olmadığı halde, engellinin geliriymiş gibi bir yanılsamaya yol açmaktadır. e Üçüncü olarak bu anlayışla engelliyi birey olarak esas alınmamaktadır. Oysa gerek evrensel gerekse ulusal hukuka göre hak öznesi olanlar bireylerdir. Söz konusu uygulama engelliyi birey olarak hesaba katmadığı için hakkın öznesi yapmamaktadır.

Bu kanun teklifi ile yeterli gelire sahip olmayan engelli yurttaşların korunması amacıyla "yılda iki kez ve sendikalar tarafından her ay açıklanan en yüksek yoksulluk sınırının üçte birinden az olmayacak şekilde" aylık bağlanma koşullarının engelli bireyi özne kabul edecek şekilde 2022 ve 2828 sayılı yasalardaki "hane içinde fert başına düşen gelir" ibaresinin kaldırılmasını öngörülmektedir.