Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Doğal Gaz Alanına İlişkin İş Birliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi

"Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Doğal Gaz Alanına İlişkin İş Birliği Anlaşması" iki ülke arasında doğal gaz alanındaki mevcut iş birliğinin geliştirilmesi ve çeşitlendirilmesini teminen bir çerçeve oluşturulması maksadıyla 14 Mayıs 2024 tarihinde İstanbul'da imzalanmıştır.

Azerbaycan ile doğal gaz alanındaki iş birliğimiz, geçmişten günümüze, her iki ülkenin ekonomisine katkı sağlayacak şekilde devam etmektedir. Bakü-Tiflis-Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı ve Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı vasıtasıyla sürdürülen enerji alanındaki iş birliği, Azerbaycan'dan ülkemize ve ülkemiz aracılığıyla Avrupa'ya gaz iletilmesini hedefleyen TANAP Projesi ve Hazar Denizi'ndeki Şah Deniz Sahasında üretilen doğal gazın alım ve satımı konularındaki başarılı iş birliği ile daha da derinleştirilmiştir. Azerbaycan ile ülkemiz arasında enerji alanındaki yakın iş birliği, ülkemizin arz güvenliğine katkı sağlamanın yanı sıra Türkiye'nin bölge ülkelerinin enerji güvenliğindeki kilit rolünü de güçlendirmiştir.

Mezkur Anlaşma, ülkemizin ve Avrupa ülkelerinin enerji tedarik kaynaklarının çeşitlendirilmesi ile ülkemizin ve Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin doğal gaz arz güvenliğinin sağlanması konularında önem taşımaktadır.

Anlaşma ile üçüncü ülkelere gaz temini ve ülkemize çeşitli kaynaklardan gaz tedariki, boru hatlarına ilişkin yatırım konusunda iş birliği, mevcut anlaşmaların devamının sağlanması gibi çeşitli alanlarda somut adımlara dönüştürülmesi mümkün bir temel oluşturulması hedeflenmektedir. Ayrıca, Türkmenistan'dan ülkemize doğal gaz temin edilmesi konusunda bu Anlaşma kapsamında varılan mutabakat önemli bir adım olarak görülmektedir.

Bu çerçevede, Azerbaycan ile doğal gaz alanında muhtelif iş birliklerine temel teşkil edecek Anlaşmanın gerek ülkemizin enerji arz güvenliğine gerek bölgesel enerji güvenliğine önemli katkılar sağlayacağı değerlendirilmektedir.

Onayı istenen anlaşmanın teklife ekli Türkçe metni; taranmış PDF’ten otomatik okundu. Yabancı dildeki metinler ve imza sayfaları burada gösterilmiyor, TBMM PDF’indedir.

İşbu İş Birliği Anlaşması (bundan böyle "Anlaşma" olarak anılacaktır), i. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adına Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (bundan böyle "Türkiye Hükümeti" olarak anılacaktır) ve

Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti adına Azerbaycan Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı (bundan böyle "Azerbaycan Hükümeti" olarak anılacaktır) arasında 14 Mayıs 2024 tarihinde akdedilmiştir.

Türkiye Hükümeti ve Azerbaycan Hükümeti bundan böyle tek başına "Taraf" ve birlikte "Taraflar" olarak anılacaktır.

Tarafların, Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti arasında enerji alanındaki başarılı iş birliğini dikkate alarak bu iş birliğini artırmak istemelerine BİNAEN;

Tarafların, Türkiye Cumhuriyeti'nin ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nin, birbirleri ve Avrupa ülkelerinin enerji tedarik kaynaklarını çeşitlendirmek ve enerji güvenliğini sağlamak konularındaki önemli rollerini kabul etmelerine BİNAEN;

Tarafların, Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı Sistemi ("TANAP"), Bakü-Tiflis-Ceyhan Ana İhraç Ham Petrol Boru Hattı, Bakü-Tiflis-Erzurum Gaz Boru Hattı ile Şah Deniz Sahası Faz-I ve Faz-2'den doğal gaz alım ve satımı konularındaki başarılı iş birliğini vurgulamalarına BİNAEN;

Tarafların, 7 Haziran 2010 tarihinde Doğal Gaz Satışı ve Taşınmasına İlişkin Mutabakat Zaptı, 26 Mayıs 2014 tarihinde Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı Sistemine İlişkin Mutabakat Zaptı ve 22 Aralık 2021 tarihinde Doğal Gaz Teslimatına İlişkin Mutabakat Zaptı ("2021 tarihli Mutabakat Zaptı") akdetmiş olmalarına BİNAEN;

Tarafların, 15 Aralık 2020 tarihinde Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ne Doğal Gaz Tedarikine İlişkin Mutabakat Zaptı imzalamasına ve akabinde 6 Aralık 2022 tarihinde Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. ("BOTAŞ") ile Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Petrol Şirketi'nin ("<SOCAR") Azerbaycan'daki Nahçıvan Ulusal Sistemi ile Türkiye'deki Türkiye Gaz Şebekesi arasında Doğal Gaz Boru Hattı ("Iğdır-Nahçıvan Boru Hattı") Yapımına ilişkin Ön Protokol ("Nahçıvan Ön Protokolü") imzalamasına BİNAEN;

Tarafların, doğal gaz alanında bütünleşmiş bir iş birliği ile üreten, taşıyan ve tüketen ülkeler arasındaki diyaloğun karşılıklı faydalarını ve bu iş birliğinden hem ülkelerin hem de vatandaşların ve işletmelerin fayda sağlayacağını kabul etmelerine BİNAEN;

BUNA BİNAEN, Taraflar temel hüküm ve koşulları belirlemek için aşağıdaki hususlarda anlaşmaya varmışlardır:

1. oOANLAŞMANIN KAPSAMI

1.1. Taraflar, kendi topraklarından geçerek, Azerbaycan'dan ve üçüncü ülkelerden gelen doğal gazın alımı ve satımı, teslimi, takası ve transitine ilişkin iş birliklerini artırmayı amaçlamaktadır.

1.2. Taraflar, Azerbaycan'dan Türkiye'ye ve/veya Türkiye üzerinden üçüncü ülkelere teslim edilen mevcut miktarı aşan toplam ilave doğal gaz miktarlarının en az "4640'nın, BOTAŞ ile Azerbaycan Gaz Tedarik Limited Şirketi arasındaki 25 Ekim 2011 tarihli Doğal Gaz Alım Satım Anlaşması"nda yer alan aynı ticari hüküm ve koşullarla BOTAŞ'a teklif edileceğini garanti etmektedir ("40-60 Prensibi").

1.3. Taraflar, işbu Anlaşma'da belirtilen prensip ve hükümlere dayanarak aşağıdaki konularda milli petrol ve gaz şirketleri SOCAR ve BOTAŞ aracılığıyla iş birliği yapmayı ve bunları uygulamayı kabul ederler:

(a) Türkgözü teslim noktasında Azerbaycan'dan Türkiye'ye doğal gazın teslimi ve bir takas anlaşması yoluyla Malkoçlar teslim noktasında aynı miktardaki doğal gazın geri teslimi ("Türkgözü-Malkoçlar Takas Anlaşması").

(6) BOTAŞ'ın, Şah Deniz projesinden temin ettiği miktarlardan, SOCAR'"ın Türkiye'de faaliyet gösteren iştiraklerine doğal gaz tedariki ("Karşılıklı Teslim Anlaşması").

(0) o Türkmenistan'dan; İran, Azerbaycan ve/veya Gürcistan toprakları üzerinden BOTAŞ'a doğal gaz teslimi ("Türkmenistan Gaz Transiti").

(d) Iğdır-Nahçıvan Boru Hattı vasıtasıyla Nahçıvan'a doğal gaz tedariki ("Nahçıvan'a Gaz Tedariki").

(e) Malkoçlar ve Kipi gaz teslim çıkış noktalarının genişletilmesi ("Çıkış Noktaları Tevsii").

(0D TANAP ve Güney Kafkas Boru Hattının ("<SCP") genişletilmesi ("TANAP ve SCP Tevsii").

(g) Azerbaycan Gaz Tedarik Limited Şirketi ve BOTAŞ arasında 30 Eylül 2021 tarihli Doğal Gaz Alım Satım Anlaşması'nın sona ermesinden sonra BOTAŞ'a Türkgözü teslim noktasında doğal gaz tedariki yapılması ("Uzatma Anlaşması").

2. o TÜRKGÖZÜ-MALKOÇLAR TAKAS ANLAŞMASI

2.1. Taraflar, SOCAR ile BOTAŞ arasında 18 Haziran 2024 tarihinden başlamak üzere 31 Aralık 2026 tarihine kadar Türkgözü ve Malkoçlar teslim noktaları arasında gerçekleşecek bir takas anlaşması yapılmasını sağlayacaklardır.

22. Taraflar, SOCAR ile BOTAŞ arasında 40-60 Prensibine göre bir gaz satış anlaşması yapılmasını sağlayacaklardır.

3. o KARŞILIKLI TESLİM ANLAŞMASI

3.1. BOTAŞ, Şah Deniz projesinden temin ettiği doğal gazdan yıllık 1,7 milyar metreküpe kadar olan miktarı 2025-2028 yılları arasında Türkiye'deki SOCAR iştirakine teslim edecektir.

3.2. Her teslim yılı için, SOCAR iştirakine yıllık anlaşma miktarının |,i milyar metreküplük kısmı TANAP teslimat noktalarında teslim edilecek ve kalan 0,6 milyar metreküpe kadar olan kısmı BOTAŞ ve SOCAR'"'ın karşılıklı mutabakatı ile TANAP teslimat noktalarında ya da teknik imkânlara bağlı olarak Türkgözü teslimat noktasında teslim edilecektir.

3.3. BOTAŞ tarafından teslim edilecek doğal gazın fiyatı, BOTAŞ'ın Şah Deniz projesinden aldığı gazın fiyatına ilaveten ilgili giriş noktalarına bağlı olarak teslim edilen doğal gaz için BOTAŞ tarafından ödenen tüm taşıma masrafları ile orantılı olacaktır.

3.4. İlave hüküm ve koşullar, BOTAŞ ve Türkiye'deki SOCAR iştirakinin 2025-2028 yılları için akdedeceği bir anlaşmada belirlenecektir.

TÜRKMENİSTAN GAZ TRANSİTİ

Taraflar, BOTAŞ ve SOCAR"'ın BOTAŞ tarafından Türkmenistan'dan satın alınan doğal gazın Azerbaycan Cumhuriyeti ve Gürcistan üzerinden transit geçişini ve Türkgözü teslimat noktasında BOTAŞ'a geri teslim edilmesini 2026 yılı sonuna kadar SOCAR'"ın sağlaması konusunda bir anlaşma yapacaklarını kabul etmektedir.

NAHÇIVAN'A TEDARİK

Azerbaycan Cumhuriyeti'ne bağlı . Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin enerji güvenliğini desteklemek amacıyla SOCAR (veya Azerbaycan Hükümeti tarafından yetkilendirilmiş ilgili diğer kuruluşlar) ve BOTAŞ (ve/veya ilgili bağlı kuruluşu); Azerbaycan'dan Nahçıvan'a Türkgözü teslim noktası ve/veya Eskişehir teslim noktası üzerinden (teslim noktası SOCAR'ın seçimine tabidir), BOTAŞ tarafından işletilen Türk doğal gaz iletim sistemi ve Iğdır-Nahçıvan Boru Hattı aracılığıyla doğal gaz tedarikine ilişkin bir anlaşma yapacaktır.

ÇIKIŞ NOKTALARI TEVSİİ

Taraflar, artan hacimlerde doğal gazın Türkiye'nin ötesine akışını sağlamak amacıyla Malkoçlar ve Kipi çıkış noktalarına komşu olan üçüncü ülkelerdeki doğal gaz iletim altyapılarının genişletilmesini teşvik etmek ve desteklemek için ortak çaba harcamayı kabul etmektedir.

7. TANAP VESCPTEVSİİ

7.1. Azerbaycan Hükümeti, SCP'yi ve potansiyel olarak TANAP'ı genişletme ve bu genişletmeye konu kapasitelerin en kısa sürede kullanıma sunulması hedefini ifade etmektedir.

7.2. Taraflar, beklenen kapasite artışına ulaşmak için ilgili şirketlerce üstlenilecek her türlü faaliyete imkân sağlamak amacıyla iş birliği yapmayı kabul Giektedir.

UZATMA ANLAŞMASI SONRASI TEDARİK

Azerbaycan Hükümeti, Uzatma Anlaşmasının sona ermesinden sonra 2028 yılı sonuna kadar aynı hacimlerde BOTAŞ'a Türkgözü teslim noktasından doğal gaz tedarikini garanti etmektedir.

İHTİLAFLARIN ÇÖZÜMÜ

Bu Anlaşmanın yorumlanması veya uygulanmasından kaynaklanabilecek herhangi bir anlaşmazlık, Taraflar arasında istişareler ve müzakereler yoluyla dostane bir şekilde çözülecektir.

10. NİHAİ HÜKÜMLER

10.1. İşbu Anlaşma, Tarafların, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için gereken iç hukuki prosedürlerinin tamamladığına dair diplomatik kanallardan yapacakları son yazılı bildirimin alındığı tarihte yürürlüğe girecektir. Bu Anlaşmada yapılan hiçbir tadil, değişiklik veya düzenleme, bunların yazılı olması ve bu paragrafta belirtilen prosedürle aynı şekilde yürürlüğe girmesi halleri dışında geçerli olmayacaktır.

10.2. 14 Mayıs 2024 tarihinde İstanbul?da Türkçe, Azerbaycan ve İngilizce dillerinde iki asıl nüsha halinde, tüm metinler eşit derecede geçerli olacak şekilde imzalanmıştır. Yorum farklılığı olması durumunda İngilizce metin geçerli olacaktır.

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti adına adına Enerji ye Tabii Kaynaklar Bakanı Ekonomi Bakanı

Metnin bu bölümü (PDF s. 12) el yazısı, imza ya da mühür sayfası (veya Türkçe dışı yazı); okunur metin çıkmadı; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)

ilminin

Toroflor 7 iyun 2010-cu il tarixindo "Tobii gazın satışı ve nogli üzre Anlaşma Memorandumu", 26 may 2014-cü il tarixindo "Trans-Anadolu Tabii Oaz Boru Komori Sistemi ila bağlı Anlaşma Memorandumu" vo 22 dekabr 2021-ci il tarixindo "Tobii gazın çatdırılmasına dair Anlaşma Memorandumu" ("2021-ci il Memorandumu") imzalamışdır;

15 dekabr 2020-ci il tarixinda Toroflor arasında Naxçıvan Muxtar Respublikasına tobii gazın tochizatına dair Anlaşma Memorandumu bağlanmış vo ardınca 6 dekabr 2022-ci il tarixinda "BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş" (<BOTAŞ") vo Azorbaycan Respublikasının Dövlet Neft Şirketi (<SOCAR") arasında Azorbaycanda Naxçıvan Milli Naxçıvan komori") Tikintisi ilo bağlı 9sas Şortlor Razılaşması ("Naxçıvan OŞR") imzalanmışdır; istehlakçı ölkolar arasında dialogun garşılıglı faydalarını vo bu omokdaşlığın hor iki ölko

MÜVAFİO OLARAO, smokdaşlığın osas gayda vo şortlorini müoyyon etmek üçün Toroflor aşağıdakılar barada razılığa golirler:

1. o SAZİŞİN9HAT9 DAİRBSİ

1.1. Torofler Azerbaycandan vo üçüncü ölkolordon öz orazileri vasitosilo tobii gazın algı-satgısı, çatdırılması, mübadilosi vo tranziti ile bağlı omekdaşlığı genişlendirmek niyyotindoadirlor. çatdırılacag mövcud hocmlerdon olavo tebii gazın ümumi hocminin ön azı 40*6-nin "Azarbaycan Oaz Tochizatı Şirkoti" ve "BOTAŞ" arasında 25 oktyabr 201 1-ci il tarixli "Tabii gazın algı-satgısı Mügavilosi" ila eyni kommersiya gayda vo şertleri osasında

13. Tarofler öz milli neft-gaz şirkotleri SOCAR ve BOTAŞ vasitesile aşağıdaki müddaalarla bağlı omakdaşlıg etmoya va onları bu Sazişda müoyyon edilmiş prinsipler va

(a) Türkgözü çatdırılma montogosindo Azorbaycandan Türkiyoyo tobii gazın çatdırılması vo eyni hocmdo tabii gazın Malkoçlar çatdırılma montogosindo mübadilo mügavilesi yolu ile yeniden çatdırılması Ç:Türkgözü-Malkoçlar mübadila mügavilasi").

(b) BOTAŞ-ın "Şahdeniz" layihosindon satın aldığı hocmlordon SOCAR-ın etmesi ("Ardıcıl algı-satgı mügavilasi"").

Gürcüstan orazisi vasitosilo Türkiyoya çatdırılması ("Türkmenistan gazının tranziti"").

("Naxçıvana tochizat").

(e) Malkoçlar ve Kipi gaz çatdırılma çıxış montogolerinin genişlendirilmesi ("Çıxış montogolsrinin genişlondirilmesi"").

("TANAP va COBK-nin genişlendirilmesi"").

(g)"Azorbaycan Oaz Tachizatı Şirkoti" ve BOTAŞ arasında 30 sentyabr 2021-ci il tarixli "Tobii gazın algı-satgı Mügavilosi"nin müddeti başa çatdıgdan sonra Türkgözü çatdırılma montogosindo BOTAŞ-a tobii gazın tochizatı ("Rollover gaz

2. o TÜRKGÖZÜ-MALKOÇLAR MÜBADİL3 MÜÇAVİL3Sİ 2026-c1 il tarixinedek Türkgözü va Malkoçlar çatdırılma montogalori arasında mübadila üzre mügavila bağlamalarını temin edirlor. mügavilesi bağlamalarını temin edirlor.

3. — ARDICIL ALOILSATOI MÜOAVİLBSİ

3.1. BOTAŞ "Şahdeniz" layihasindon aldığı tobii gazdan 2025-2028-ci iller orzinda illik çatdırır.

3.2. Hor çatdırma ili üzre SOCAR-ın törame müossisosi üçün tabii gazın illik mügavile hocmlerinin 1.1 milyard kub metni TANAP çatdırılma montogesinda, yenda galan 0.6 milyard kub metn gaz hocmi ya TANAP çatdırılma montogosindo, ya da texniki imkanlardan asılı olarag Türkgözü çatdırılma montogosinda çatdırılır. v9 bu, SOCAR Viyi m,

BOTAŞ-ın garşılıglı razılığı osasında müoyyon edilir. layihosindon aldığı tobii gazın giymotinin ve BOTAŞ-ın müvafig giriş montogolorindon hocmlorin çatdırılması ilo bağlı yaranan hor hansı aidiyyoti daşınma xorclorinin comino mütonasib olur. arasında 2025-2028-ci iller üçün imzalanacag mügavilolorda müoyyon edilir.

4. oTÜRKM9NİSTAN OÇAZININ TRANZİTİ

Toroflor razılaşırlar ki, BOTAŞ ve SOCAR, SOCAR-ın BOTAŞ torofindon Türkmonistandan alınan ve BOTAŞ-a Türkgözü çatdırılma montogosindo yenidon tranzitini 2026-cı ilin sonunadek tomin etmosi barada saziş bağlayacagdır.

NAXÇIVANA T9CHİZAT

Azorbaycan (Respublikasının Naxçıvan Muxtar Respublikasının enerji torofindon solahiyyot verilmiş digor müvafig gurumlar) ve BOTAŞ (vo (vo ya) onun müvafig töramo müossisosi) Türkgözü çatdırılma montogosi ve (vo ya) Eskişehir çatdırılma montogosi (çatdırılma montogosi SOCAR-ın seçiminden asılıdır) vasitosile BOTAŞ-ın operatoru olduğu Türkiyo tabii gaz ötürücü sistemi ve Naxçıvan Muxtar tobii gazın tochizatı barada saziş bağlayacagdır.

ÇIXIŞ MINTJO9L3RİNİN GENİŞLONDİRİLMOSİ

Toroflor Türkiyodon xarico daha çox tobii gaz homclerinin axınını temin etmek üçün Malkoçlar va Kipi çıxış montogolori ilo homsorhod olan üçüncü ölkalardo tobii gazın say göstormaya razılaşırlar.

7. o TANAP V9 COBK-NİN GENİŞLONDİRİLMO9Sİ olması niyyotini ifado edir.

7.2. Tarafler, ötürücülük gabiliyyotinin nozordo tutulan genişlenmasino nail olmag mogsodile müvafig şirketler torofindon hoyata keçirilecok hor hansı faaliyyotlori asanlaşdırmag üçün omekdaşlıg etmaya razılaşırlar.

8. ROLLOVER OAZ T39CHİZATI MÜOAVİL93SİNDON SONRAKİ TOCHİZAT bitmesinden sonra Türkgözü çatdırılma montogosinda BOTAŞ-a 2028-ci ilin sonunadok eyni hocmlorda tabii gazın tochizatını tomin edir.

MÜBAHİS9OLO9RİN HO9LLİ

Bu Sazişin tofsiri vo ya totbigi zamanı yarana bilocak hor hansı mübahisolor Toroflor arasında moslahatloşmolor vo danışıglar yolu ilo dostcasına hall edilir.

10. YEKUN MÜDD9ALAR

10.1. Bu Saziş onun güvveya minmosi üçün telob edilen dövlet daxili hügugi prosedurların yerina yetinilmesi barada Taroflorin sonuncu yazılı bildirişinin diplomatik kanallar vasitosila alındığı tarixdo güvvoya minir. Yazılı olması ve bu maddado nozardo tutulan prosedura uyğun olarag güvvoyo minmosi istisna edilmekle, bu Sazişo hor hansı

10.2. Bu Saziş 14 may 2024-cü il tarixindo İstanbulda iki osl nüsxodo olmagla Türk, Azorbaycan vo İngilis dillerinde imzalanır ve bütün metnler borabor autentikdir. Bu Sazişin tofsirinda forglilik yarandığı togdirdo İngilis dilindeki motno üstünlük verilir.

Türkiya Respublikası Hökumeti Azarbaycan Respublikası Hökumoti adından adından yalla " 16 bbc va tobii sorvatlar naziri İgtisadiyyat naziri

Metnin bu bölümü (PDF s. 17–21) İngilizce metin; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)