Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına İlişkin

Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. N

Gereğini saygıyla arz ederim. 07/01/2025

Sağlık, Aile, Çalışma ve

Tali Komisyon Sosyal İşler

Esas Komisyon (Plan ve Bütçe

Tarih: 10-1-2025 |Esas No:2/2865

KANUN .K / r

İSh26.QD-GENEL GEREKÇE

Sosyal Güvenlik Kurumu'nun "yaşlılık aylığı" tanımı "Yaşın ilerlemesi nedeniyle çalışma gücünün azalması sonucu gelir kaybına uğrayan sigortalıların geçimlerini sağlamak amacıyla kurulmuş yaşlılık sigortasından bağlanan aylıktır." şeklindedir. Kurumun tanımından da görüleceği üzere, her ne kadar yaşlılık aylığının amacı çalışma gücünün azalması sonucu gelir kaybına uğrayan sigortalıların geçimlerini sağlamak olsa da günümüzde yaşlılık aylığı bu işlevini yerine getirmekte yetersiz kalmaktadır. Zira emekli vatandaşlarımız kendilerine reva görülen açlık tutarının altındaki aylıklar ile geçimlerini sağlayamamaktadır.

Yine SGK verilerine göre, 2024 yılının Ekim ayı itibariyle 16.605.724 vatandaşımız yaşlılık aylığı almaktadır. Emekli vatandaşlarımızdan 11.176.344 kişi SSK emeklisidir. TÜRK-İŞ'in verilerine göre ise, 2024 yılının Aralık ayı itibariyle açlık sınırı 21.083 Türk Lirasıdır. 2024 yılı sonu itibariyle 15 bin Türk Lirası olan emekli aylıkları ortalaması, emekli aylıklarına reva görülen 9015,75'lik zam oranı ile 17.300 Türk Lirası düzeyine gelecektir. Dolayısıyla emekli vatandaşlarımızın yaklaşık *085'i açlık sınırının altında yaşamlarını sürdürmeye önümüzdeki yıl da mecbur bırakılacaktır.

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre, AKP hükümetinin iktidara geldiği 2002 yılında ortalama işçi emekli aylığı, asgari ücretin 950 oranında üzerinde iken 2024 yılında asgari ücretin 9058,8 oranında altında kalmıştır. 1999 öncesi prime esas kazanç tabanının "670 seviyesinde sabitlenen aylık alt sınırları, iktidar partisi dönemi olan 23 yıl içerisinde 635'e düşürülmüştür. Bu düşüşe paralel olarak, emekli vatandaşlarımızın alım gücü de yıllar içerisinde erimiştir. Günümüzde emeklilik, açlık ile mücadele haline dönüşmüştür. "Emekliler yılı" olarak ilan edilen 2024 yılı emeklilerimizin hafızasına, "yoklukla ve yoksullukla en çok mücadele ettikleri yıl" olarak kazınmıştır.

Anayasa'nın "Sosyal Güvenlik Bakımından Özel Olarak Korunması Gerekenler" başlıklı 61'inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, "Yaşlılar, Devletçe korunur. Yaşlılara Devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.". Emekli vatandaşlarımızın açlık sınırı üzerinde belirlenmiş bir ekonomik güvence ile yaşamaları anayasal haklarıdır. Dolayısıyla, yıllarca emek vererek yaşlılık dönemlerini emekli aylıkları ile güvence altına almayı hedefleyen emekli vatandaşlarımızın insan onuruna yaraşır seviyede yaşamlarını sürdürebilmelerini sağlamak devletin elzem görevleri arasındadır.

Sosyal devlet, bireylere asgari gelir güvencesi vermelidir. Mevcut durumda, emekli vatandaşlarımız asgari gelirin altında kalan aylıklar ile geçinememektedir. Yapılacak olan düzenleme ile, sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak en düşük emekli aylığının, asgari ücret düzeyine yükseltilmesi ve her yıl yürürlüğe girecek asgari ücret düzeyine göncellenmesi amaçlanmaktadır.