Engelliler Bakanlığı Kurulmasına Dair Kanun Teklifi

İnsan Haklarını İnceleme , Plan ve Bütçe

Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler

Tali Komisyon

Esas Komisyon

Tarih: 27-3-2025 İEsas No:2/3037

7177 m rn a ne ün vi akal mar m a la GO YAMAK

26let2 lGORIRK zmn Ünen! mel Ed in! Dp 2.6 SEL, va a Ösen, Vamı2.

LA. Tse 7 ana ine u ENA,

Engelli bireylerin yaşam kalitesini artırmak, kamu hizmetlerine erişimlerini kolaylaştırmak ve haklarını daha etkin bir şekilde koruyarak toplumsal hayata tam katılımlarını sağlamak devletin en temel sorumluluklarından biridir. Anayasa'ınızın 10'uncu maddesi, devletin engellilere yönelik pozitif ayrımcılık yapmasını ve gerekli önlemleri almasını hükme bağlamaktadır. Ancak mevcut sistemde engelli bireylere yönelik hizmetler birçok farklı bakanlık ve kamu kurumu arasında dağılmış durumdadır. Bu dağınıklık, hem hizmetlerin etkinliğini azaltmakta hem de engelli vatandaşlarımızın haklarına erişimini zorlaştırmaktadır. Bu nedenle, engellilere yönelik tüm hizmetlerin tek bir çatı altında toplanması ve kamu politikalarının daha bütüncül ve koordineli bir şekilde yürütülmesi amacıyla Engelliler Bakanlığı'nın kurulması gerekmektedir.

Mevcut durumda, engelli bireyler Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı gibi farklı kurumların sunduğu hizmetlerden yararlanmaktadır. Ancak bu parçalı yapı nedeniyle yetki karmaşası, kaynak israfı ve bürokratik gecikmeler yaşanmakta, engelli bireylerin haklarına erişimi güçleşmektedir. Engelliler Bakanlığı'nın kurulmasıyla, bu hizmetlerin tek elden yürütülmesi sağlanarak etkinlik ve verimlilik artırılacaktır.

Türkiye, Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'ne (UNCRPD) taraftır ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ile engelli bireylerin temel haklarını güvence altına almıştır. Ancak bu hakların fiili olarak korunması ve uygulanması konusunda eksiklikler bulunmaktadır. Engelliler Bakanlığı'nın kurulmasıyla, engelli bireylerin hukuki haklarını koruyacak bir denetim mekanizması oluşturulacak, ayrımcılıkla mücadele ve engellilerin kamusal hayata tam katılımını sağlama amacıyla daha etkin politikalar geliştirilecektir. Bu sayede, engelli bireylerin sosyal devlet ilkesi çerçevesinde haklarına tam erişimi sağlanacak ve yaşadıkları mağduriyetlerin önüne geçilecektir.

Engelli bireylerin şehir hayatına tam katılımı için erişilebilirlik en kritik unsurlardan biridir. Ancak kamu binalarında, toplu taşımada ve açık alanlarda erişilebilirlik standartlarının uygulanması konusunda eksiklikler yaşanmaktadır. Belediyelerin erişilebilirlik projelerini etkin bir şekilde uygulamaması, engelli bireylerin hareket özgürlüğünü kısıtlamaktadır. Engelliler Bakanlığı'nın kurulmasıyla birlikte, yerel yönetimlerin erişilebilirlik konusundaki sorumlulukları artırılacak, denetim mekanizmaları güçlendirilecek ve engellilere yönelik altyapı projeleri bütüncül bir şekilde ele alınacaktır. Böylece, engelli bireylerin toplumsal yaşama bağımsız ve eşit bir şekilde katılmaları sağlanacaktır.

Engelli bireylerin eğitime ve iş gücü piyasasına erişimi yetersizdir. Türkiye'de engelli bireylerin büyük bir kısmı eğitim hayatına tam katılım sağlayamamakta, özel eğitim hizmetleri yeterli olmamakta ve iş gücüne katılım oranları düşük kalmaktadır. Özel sektörde engelli istihdamı yeterince teşvik edilmemektedir. Engelliler Bakanlığı ile, engelli çocuklar ve gençler için özel eğitim hizmetleri genişletilecek, engelli istihdamı teşvik edilerek özel sektörde engelli kotasının etkin bir şekilde uygulanması sağlanacak ve engelli bireylerin girişimcilik faaliyetleri desteklenecektir. Böylece, engellilerin ekonomik bağımsızlığı artırılacak ve topluma tam entegrasyonu sağlanacaktır.

Engelli bireyler genellikle sosyal ve kültürel hayattan dışlanmaktadır. Kültürel etkinliklere, sanatsal faaliyetlere ve sportif organizasyonlara erişimde büyük zorluklar yaşamaktadırlar. Engelliler Bakanlığı, bu alanda şu reformları hayata geçirecektir: Engelli bireylere yönelik sosyal ve kültürel projeler geliştirilecek, sanat, spor ve kültürel etkinliklere erişim kolaylaştırılacak, engelli bireylerin bağımsız yaşam becerileri desteklenerek toplumsal hayata daha aktif katılımları sağlanacaktır.

Mevcut durumda engellilere yönelik hizmetler farklı kurumlardan sağlandığı için bütçe kaynakları verimli kullanılmamaktadır. Bakanlıkların ve belediyelerin projeleri birbirinden bağımsız yürütülmekte, bu da hem zaman hem de mali kaynak israfına neden olmaktadır. Engelliler Bakanlığı kurulmasıyla birlikte, tüm engellilik politikaları tek bir çatı altında toplanarak etkin yönetim sağlanacak, bütçe kaynakları daha verimli kullanılacak ve engelli bireylere yönelik destekler stratejik ve uzun vadeli planlamalarla sunulacaktır.

Sonuç olarak, Engelliler Bakanlığı'nın kurulması, Türkiye'de engelli bireylerin yaşam kalitesini artıracak tarihi bir adım olacaktır. Kamu hizmetlerinin daha etkili, hızlı ve kapsayıcı bir şekilde sunulmasını sağlayarak, engellilerin eğitim, istihdam, erişilebilirlik, sağlık ve sosyal haklara tam erişimini garanti altına alacaktır. Bu nedenle, Engelliler Bakanlığı'nın kurulmasına ilişkin Kanun Teklifi'nin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ivedilikle değerlendirilmesi gerekmektedir.

ENGELLİLER BAKANLIĞI KURULMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ Genel Hükümler