Çölyak Hastalarının Beslenme Hakkına Erişiminin Sağlanması Hakkında Kanun Teklifi

(1) Bu Kanunun amacı, çölyak hastalarının beslenme hakkına erişimini sağlamak, özellikle ekonomik durumu yetersiz olan yurttaşların glutensiz gıdaya ulaşmasını kolaylaştırmak ve bu hakkın kamu eliyle düzenli olarak teminat altına alınmasını sağlamaktır.

Gerekçe: Bu madde ile yasal düzenlemenin amacı net şekilde ortaya konulmaktadır. Çölyak hastalarının gıda erişimi yalnız bireysel değil, aynı zamanda kamusal bir sorumluluktur. Sağlıklı beslenmenin bir insan hakkı olduğu yaklaşımı temel alınarak, ekonomik durumu yetersiz bireylerin kamu eliyle korunması hedeflenmiştir.

(1) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, ekonomik durumu yetersiz olan çölyak hastalarına aylık olarak glutensiz temel gıda paketleri sağlamakla veya asgari glutensiz gıda ihtiyacını karşılayacak düzeyde nakdi sosyal destek ödemesi yapmakla yükümlüdür.

(2) Destek miktarı, her yıl temel gıda fiyatları baz alınarak yeniden hesaplanıp güncellenir.

Gerekçe: Glutensiz ürünlerin yüksek fiyatı, çölyak hastalarının yeterli ve dengeli beslenmesini doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle devletin, aylık gıda paketi ya da nakdi destekle bu açığı kapatması sosyal devletin gereğidir. Destek miktarının her yıl güncellenmesi ise ekonomik koşullardaki değişkenliğe karşı bir koruma mekanizmasıdır.

(1) İl ve ilçe sağlık müdürlüklerinde, belediyelerin iş birliğiyle Çölyak Destek ve Dağıtım Birimi kurulur.

(2) Bu birimler, çölyak hastalarının kaydını tutar, ürünlerin lojistiğini sağlar ve ürünleri ihtiyaç sahiplerine doğrudan teslim eder.

(3) Bu birimlerde, çölyak hastaları ve ailelerine yönelik bilgilendirme ve danışmanlık hizmetleri sunulur.

Gerekçe: Yardımların etkin ve doğru dağıtımı için yerel düzeyde özel birimler kurulması, uygulamanın sürekliliği ve güvenilirliği açısından gereklidir. Bu birimler sadece dağıtım değil, kayıt tutma ve bilgilendirme fonksiyonlarıyla da vatandaşlara yönelik kapsayıcı bir hizmet sunacaktır.

(1) Sağlık Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı, çölyak hastalığı hakkında toplumda farkındalığı artırmak için kamu spotları, broşürler, seminerler ve okul temelli eğitim programları geliştirir.

(2) İlkokul ve ortaöğretim düzeyinde çölyak konusunda temel bilinçlendirme eğitimleri, müfredata eklenir.

Gerekçe: Çölyak hastalığı konusunda toplum genelinde farkındalık düşüktür. Erken tanı ve sosyal empati, ancak yaygın eğitimle mümkün olabilir. Özellikle okul çağındaki çocukların hem hastalık hakkında bilgi sahibi olması hem de çölyak hastası akranlarına karşı bilinçli davranması için müfredata ekleme yapılması elzemdir.

(1) Kamuya ait hastaneler, okullar, yurtlar ve sosyal hizmet kurumlarında glutensiz menü seçeneğinin sunulması zorunludur.

(2) Kamu ihalelerinde glutensiz ürünlerin tedariği özel şartlarla desteklenir. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ödemeleri

Gerekçe: Kamusal hizmet veren kurumlarda çölyak hastalarının göz ardı edilmemesi ve eşit hizmet alabilmesi için glutensiz menü seçeneği zorunlu hale getirilmelidir. Ayrıca kamu ihalelerinde bu ürünlerin üretimi ve tedariği desteklenerek glutensiz gıda arzı teşvik edilmelidir.

(1) Protein metabolizması bozuklukları ve çölyak hastalığı için Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının ödemekle yükümlü olduğu tutarlar, her yıl başında yıllık TÜFE oranından az olmamak kaydıyla güncellenir.

Gerekçe: SGK'nın çölyak hastaları için ödemekle yükümlü olduğu tutarların, enflasyon karşısında erimemesi için TÜFE oranına endekslenmesi gerekmektedir. Bu düzenleme, mali desteğin reel değerini koruyarak sürdürülebilir hale getirecektir.

(1) Bu kanun kapsamında sağlanan gıda ve mali yardımların şeffaf biçimde ulaştırılması için valilikler bünyesinde bağımsız denetim mekanizması kurulur.

(2) Yardımların bölgesel dağılımı ve etki analizi, yıllık raporlarla Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur.

Gerekçe: Sosyal yardımların suistimale açık olmaması, adil ve şeffaf biçimde dağıtılması için bağımsız denetim mekanizmalarının oluşturulması gereklidir. Ayrıca uygulamanın etkinliğini ölçmek için düzenli raporlama yapılması, kamuoyunun bilgilendirilmesi ve hesap verilebilirlik açısından önemlidir.

(1) Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığının görüşleri alınarak Sağlık Bakanlığı tarafından çıkarılan Yönetmelik ile düzenlenir.

Gerekçe: Kanunun uygulanmasına dair detayların ilgili bakanlıkların katkısıyla Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenmesi, uygulamada birlik ve eşgüdüm sağlar. Yönetmelik çıkarılması, kanunun pratikte işlerliğini garanti altına alacaktır.

(1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Gerekçe: Yürürlük maddesidir.

(1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Gerekçe: Yürütme maddesidir.