Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifimiz gerekçesi ile birlikte ilişikte sunulmuştur.

CHP Genel Başkanı

Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler

Tali Komisyon

Esas Komisyon (Plan ve Bütçe Tarih: 1-7-2025 o |Esas No:2/3189

TBMM l e İ654010—

Burhanettin BULUT Adana p (4 pi Orhan SÜMER Adana ) | li SEÇİM söLcEsi Oy Göm/ Aliye TİMİSİ ERSEVER (Ankara 2) İ İN 0 f Hani Aliye COŞAR Antalya ni - a N Bülent TEZCAN Aydın — > ———

Aysu BANKOĞLU Bartın A | Bep—— Türker ATEŞ Bolu / ( TT Özgür CEYLAN Çanakkale di ğ 1 Mustafa Sezgin TANRIKULU Diyarbakır C NN / Nu Mehmet Salih UZUN İzmir 26 MU MA İsmail Atakan ÜNVER Karaman CV, 0" M2) Ape mil p Nail ÇİLER Kocaeli 4 MD Ya.

ADI SOYADI Selma Aliye KAVAF Manisa S, ke <2 2 a Pam Gi Asu KAYA Osmaniye 2 A -— Ayça TAŞKENT Sakarya —— | >

Barış

Sinop

Yıllarca çalıştıktan sonra emekli olmaya hak kazanan vatandaşlarımızın büyük bir çoğunluğu, emeklilik dönemini huzur içinde geçirmek isterken ülkenin kötü ekonomik koşulları yüzünden ne yazık ki insanca yaşamalarını sağlayacak bir aylık veya gelir almaktan oldukça uzaktırlar.

AKP'nin uyguladığı yanlış ekonomi politikaları nedeniyle gelir dağılımında ücretliler ve bağımlı sınıflar aleyhine bozulma yaşanmaktadır. e Özellikle "Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi" adı altındaki ucube sistemin hayata geçmesinden sonra gelir dağılımındaki adaletsizlik giderek artmış, pandemi sonrasında da dünyada eşi benzeri görülmeyen beceriksiz ekonomi politikası nedeniyle de toplumdaki bağımlı sınıflar hızla yoksullaşmıştır.

Ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik krizden etkilenen ve yoksullaşan toplumsal grupların başında emekli vatandaşlarımız gelmektedir. Aylık bağlama sisteminde yapılan değişiklikler yüzünden zaten başlangıçta düşük bağlanan emekli aylıkları yüksek enflasyon karşısında her geçen gün erimektedir. TÜİK'in eksik hesapladığı enflasyon oranları esas alınarak yapılan zamlar, gerçek enflasyonun aylıklarda yarattığı aşınmayı karşılamaktan uzak kalmaktadır. Aylıkları gerçek, enflasyon karşısında değersizleşen, emeklilerimiz temel ihtiyaçlarını karşılamakta bile zorlanmaktadırlar. Bu nedenle emeklilerimiz genel ekonomik sorunlarının yanı sıra toplumsal hayata katılamamaktan kaynaklanan sosyal ve gelir eksikliğinden kaynaklanan psikolojik sorunlarla da baş etmeye çalışmaktadır.

Emekli, dul ve yetim yurttaşlarımızın büyük bir bölümü asgari ücretin altında aylık almaktadır. Daha büyük bir çoğunluğunun aylıkları ise açlık sınırının altında kalmaktadır. Emekli vatandaşlarımızın tamamına yakını da yoksulluk sınırı altında gelire sahiplerdir. Bu sayısal veriler, Türkiye'de emeklilerin insanca bir yaşam sürmek için yeterli gelire sahip olmadığını ve sosyal güvenlik haklarının ne yazık ki hayata geçirilemediğini göstermektedir.

2023 yılı Temmuz ayında emeklilerin satınalma gücündeki düşüşü karşılamayan, özellikle kamu görevlilerine yapılan seyyanen zammın emeklilere yansıtılmaması nedeniyle yaklaşık iki milyon beşyüz kırk bin memur emeklisi, mağdur edilmiştir. Çalışmakta olan memur ve sözleşmeli personel ile bunların emeklilerinin aylıkları arasında oldukça ciddi bir fark oluşmuştur. Yaratılan bu eşitsizlik nedeniyle kamu çalışanları emekli olduklarında çalışırken elde ettikleri aylık kazançlarının yarısına bile ulaşmayan emekli aylıklarıyla yetinmek zorunda bırakılmıştır.

Anayasanın 2'nci maddesine göre Türkiye Cumhuriyeti "sosyal bir hukuk devletidir". 60'ıncı maddesinde de "Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği. sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar" denilerek sosyal güvenlik hakkı Anayasal güvence altına alınmıştır.

Emeklilerin düşük emekli aylıklarıyla yarı aç yarı tok yaşamaya çalıştığı ülkemizde, emekli yurttaşlarımızın onurlu bir yaşam sürdürebilmeleri için gerekli iyileştirmelerin biran önce yapılması devletin sorumluluğu ve yükümlülüğüdür.

Yaşlı yoksulluğunun önüne geçilmesi ve hâlihazırdaki düşük emekli aylıklarının yarattığı ekonomik, sosyal ve psikolojik sorunların çözümü için çeşitli sosyal politikalar oluşturularak bu durumun oluşmasının temelindeki etmenler belirlenmeli ve bir an önce düzenlemeler yapılması gerekmektedir.

Bu çerçevede, memur emeklilerine yönelik olarak 2023 yılında memurlara yapılan seyyanen zammın memur emeklilerine de yapılmasına yönelik bir düzenleme yapılması hakkaniyet ve eşitlik açısından elzem olduğu kadar sosyal devlet ilkesi gereğince de bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır.

Aynı şekilde 2025 yılı Mart ayı itibariyle yaklaşık 14.3 milyon işçi ve esnaf emeklimizin yaklaşık 4 milyonu belirlenen en düşük emekli aylığı olan 14.469 TL.'nin altında bir emekli aylığıyla geçinmeye çalışmaktadır.

30-35 yıl çalıştıktan sonra emekli olmaya hak kazanan vatandaşlarımız, emeklilik dönemini huzur içinde geçirmek isterken ülkenin kötü ekonomik koşulları yüzünden ne yazık ki insanca yaşamalarını sağlayacak bir aylık veya gelir alamamaktadırlar. Yaklaşık 14,3 milyon emekli, dul ve yetim aylığı alanların 9690'nının aylığı ne yazık ki, asgari ücretin bile altında kalmaktadır. Yokluk ve açlık sınırının altında yaşam mücadelesi veren, ömrünün geri kalanında refah içinde değil düşük emekli maaşlarıyla yarı aç yarı tok yaşamaya çalıştığı ülkemizde, emekli yurttaşlarımızın onurlu bir yaşam sürdürebilmeleri için gerekli iyileştirmelerin biran önce yapılması devletin sorumluluğu ve yükümlülüğüdür.

Kanun teklifimizle emekli aylık veya gelirlerinin en azından asgari ücret düzeyinin altında olmayacak bir düzeye çekilmesi yoluyla açlık sınırının oldukça altında bir gelirle yaşam mücadelesi veren, yarı aç yarı tok yaşamaya çalışan emekli yurttaşlarımızın, bir nebze olsa bile ekonomik durumlarının iyileştirilmesi amaçlanmıştır. MADDE GEREKÇELERİ