Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişimi sonrasında, Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK) ile on binlerce kamu görevlisi kamu hizmetinden çıkarılmış, bu süreçte kamu görevinden ihraç edilen bireylerin sosyal güvenlik haklarında önemli belirsizlikler ortaya çıkmıştır. Özellikle emekli ikramiyesi konusunda yaşanan uygulama farklılıkları, hizmet birleştirmesi yoluyla emekli olan kamu görevlilerini mağdur eden bir hukuki eşitsizlik yaratmıştır.

Kamu görevinden KHK ile çıkarılan kişilerden bir bölümü, hizmet sürelerinin tamamını 5434 sayılı Kanun kapsamında geçirmiş olmaları nedeniyle emekli ikramiyesi alabilirken, diğer bir bölümü — yalnızca kısa bir dönem başka sosyal güvenlik kurumlarında hizmetleri bulunduğu ve hizmet birleştirmesi yaptığı için — bu haktan mahrum bırakılmıştır. Mevzuattaki bu ayrım, hizmetlerinin büyük bir kısmını kamuda geçiren bireylerin sadece birkaç yıl farklı bir statüde çalışmış olması nedeniyle, emekli ikramiyesi gibi müktesep bir hakka erişimini engellemiş ve eşitlik ilkesine aykırı bir durum yaratmıştır.

Anayasa Mahkemesi, 25.02.2025 tarihli ve 2019/41241 başvuru numaralı kararında bu durumu ayrıntılı şekilde incelemiş ve Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı ile 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesinin ihlal edildiğine karar vermiştir. Mahkeme, kamuda geçen uzun yılların sonucunda kazanılan emekli ikramiyesi hakkının yalnızca hizmet birleştirmesi yapıldığı gerekçesiyle tamamen reddedilmesini "orantısız külfet" ve "ayrımcı uygulama" olarak nitelendirmiştir. Mahkeme ayrıca, ihlalin kaynağının 5434 sayılı Kanun'un 89. maddesinin ikinci fıkrasındaki kıdem tazminatına ilişkin koşuldan kaynaklandığını açıkça belirtmiştir.

Bu bağlamda, AYM kararı doğrultusunda, hizmet birleştirmesi yaparak emekliliğe hak kazanan kamu görevlilerinin de emekli ikramiyesi alabilmesinin önünü açmak, yalnızca adalet ve hakkaniyet ilkesinin değil, aynı zamanda hukukun üstünlüğü ilkesinin de gereğidir. Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararında, kamu hizmetinde geçen sürelere karşılık biriken sosyal güvenlik primlerinin karşılıksız kalamayacağı açıkça vurgulanmış; aynı hukuki statüde yer alan kişilere farklı muamele yapılmasının anayasal denetimden geçemeyeceği belirtilmiştir.

Bu gerekçelerle; 5434 sayılı Kanun'un 89. maddesinde yer alan ve kıdem tazminatına hak kazanma şartını emekli ikramiyesi ödemesi için ön koşul haline getiren düzenlemenin kaldırılması, hem Anayasa Mahkemesi kararının hayata geçirilmesi hem de sosyal güvenlik hukukunda eşitlik ve mülkiyet hakkı temelinde yaşanan çarpıklığın giderilmesi açısından elzemdir.

Bu değişiklikle birlikte, hizmet birleştirmesi nedeniyle bugüne dek emekli ikramiyesi alamayan KHKYlı kamu görevlileri de diğer emsalleriyle eşit haklara sahip olacak; sosyal güvenlik sistemine duyulan güven artacak; idarenin mahkemelerce sürekli haksız bulunmasının doğurduğu kamu zararının da önüne geçilecektir. Ayrıca, idari istikrar, normlar hiyerarşisine uygunluk ve sosyal devlet ilkesi gereği, bu düzenleme ile Anayasa Mahkemesi kararının gereği yerine getirilmiş olacaktır.

Bu amaçlarla söz konusu "Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununda Değişiklik

Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" hazırlanmıştır.