Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi

Dijitalleşmenin hızla ilerlediği çağımızda yurttaşların kamusal kararlara katılımı giderek artan bir önem taşımaktadır. Bugün birçoğumuz haberleri akıllı telefonlarımızdan takip ediyor, görüşlerimizi sosyal medya üzerinden paylaşıyoruz ve kamu otoritelerine sesimizi internet üzerinden duyuruyoruz. Bu gelişmeler, halkın temsilcileriyle daha doğrudan ilişki kurmasını mümkün kılarken, parlamentoları da katılımcı demokrasi anlayışını güçlendirecek yeni araçlar geliştirmeye teşvik etmektedir.

Birçok parlamentoda çevrimiçi dilekçe (e-petition) sistemleri, yurttaşların Meclise doğrudan başvurmasına imkân tanımaktadır. Örneğin, Birleşik Krallık Parlamentosu'nda 10.000 imzaya ulaşan dilekçelere hükümet yanıt vermekle yükümlüyken, 100.000 imzaya ulaşanlar Parlamento'da görüşülmektedir. Almanya Federal Meclisi'nde ise 50.000 destekçiye ulaşan dilekçeler Dilekçe Komitesi tarafından ele alınmak zorundadır. Bu uygulamalar, seçmenle yasama organı arasındaki bağı güçlendirerek demokratik kültüre olumlu katkı sağlamaktadır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bugünkü yapısında, yurttaşların toplumsal taleplerini Meclis gündemine taşıyabileceği benzer bir düzenleme bulunmamaktadır. Anayasamızın garanti altına aldığı dilekçe hakkıyla Meclis Dilekçe Komisyonuna yapılan başvurular ancak bireysel olarak yapılabilmektedir ve en fazla sözügeçen komisyon nezdinde ele alınabilmektedir. Bu işleyiş vatandaşlarımızın dilekçe hakkının gücünü azalmaktadır.

Kanun teklifimiz, e-devlet yoluyla yapılacak bir vatandaşlık teyidinin ardından Türk vatandaşlarına Meclis'in resmi internet sitesi aracılığıyla herhangi bir konuda dilekçe kampanyası başlatma ve kampanyaya katılma imkânı getirmekte; kampanya 100.000 imzaya ulaştığında TBMM Genel Kurulu'nda mecburi olarak "genel görüşme" açılmasını ve bu görüşmenin Meclis TV'de naklen yayınlanmasını öngörmektedir. 100.000 sayısı TBMM'deki her bir vekilin ortalama 100.000 seçmeni temsil etmesine istinaden belirlenmiştir.

Öte yandan, teklifimiz bu hakkın yasama sistemi üzerinde aşırı bir yük oluşturabilme ihtimalini de göz önüne alarak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına bir takvim yılı içerisinde en fazla üç toplu Meclis dilekçesine imza verebilme hakkının verilmesini öngörmektedir.

Bu kanun teklifi ile hedeflenen, demokratik katılım ve şeffaflık ilkelerini güçlendirmektir.

100.000 imza koşulu, toplumun önemli bir kesimi tarafından desteklenen konuların belirlenmesini sağlayacak ve Meclis'in çalışma gündemine halkın taleplerinin doğrudan yansımasını temin edecektir. Meclis TV üzerinden yapılan canlı yayınlar ise hem görüşmelerin şeffaflığını artıracak hem de halkın tartışmaları doğrudan takip etmesini mümkün kılacaktır.

Uluslararası örneklerde görüldüğü gibi, çevrimiçi dilekçe mekanizmaları vatandaşların parlamentoya olan güvenini pekiştirmekte, yasama süreçlerine ilişkin farkındalığı yükseltmekte ve katılımcı demokrasinin gelişmesine katkı sunmaktadır. Bu düzenlemenin kabulüyle Türkiye, çağımızın gerektirdiği yenilikçi katılım araçlarını hayata geçirerek, demokratik kültürünü daha da güçlendirecektir.

Adres: TBMM Yeni Halkla İlişkiler Binası 4. Kat 3 Nolu Banko Oda No:D405 Bakanlıklar/Çankaya/ANKARA Burak DALGIN Balıkesir Milletvekili