İdari Yargılama Usulü Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kanun yararına temyiz" başlıklı 51. maddesinin mevcut hükümlerine göre, kanun yararına temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararının sonuçlarını ortadan kaldırmamaktadır. Taraflar bakımından, bozma kararı ile yürürlükteki hukuk kurallarına aykırı bulunan kararın hukuki sonuçlarına etkili olmaması adalete aykırı sonuçların doğmasına, Kanun yararına temyiz müessesesinin hukukun uygulanmasında birliğin sağlanması amacının zedelenmesine, sonuç itibarıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruların artışına neden olabilmektedir.

Örneğin; yargı mercilerinin aynı nitelikteki uyuşmazlıklarda farklı sonuçlara ulaşarak farklı kararlar vermesi ve bu davalarda verilen kararların temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmesi durumunda, diğer davada aleyhine karar verilen tarafın kanun yararına temyiz istemi yerinde görülerek kararın verilmesinden kısa bir süre sonra karar bozulsa dahi, bu davacının hakkının yerine getirilmesi söz konusu olamayacak ve davacının adil yargılanma hakkının ihlali söz konusu olabilecektir. Anayasa Mahkemesince verilen bir kararda hukuk sisteminde aynı maddi olaya ilişkin olarak farklı kararlar verilmesinin yargılamanın hakkaniyetinin zedelendiği ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

Benzer şekilde usul hükümlerinin kararı etkileyecek şekilde hatalı uygulanmasına bağlı olarak ilk inceleme üzerine davanın reddine karar verilmiş olması ve bu kararın temyiz incelenmesinden geçmeden kesinleşmiş olması halinde davacının mahkemeye erişim hakkı engellenmiş olacaktır.

Bireyler arasındaki uyuşmazlıklarda yapılan yargılamada uygulanan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile vatandaş ile idare arasında meydana gelen uyuşmazlıklarla ilgili yapılan yargılamada uygulanan İdari Yargılama Usulü Kanunu yargılama tekniği yönünden tamamen birbirinden farklıdır. Hukuk usulüne göre yargılama, tamamen tarafların ileri sürdüğü iddia ve delillere bağlı olarak yapılırken idari yargılama usulünde ise re'sen yargılama ilkesi geçerlidir (2577 sayılı Kanun 20. madde). Bu itibarla İdari Yargılama Usulü re'sen yargılama ilkesi yönünden Ceza Yargılaması Usulü ile benzeşmektedir. Bu sebepledir ki kanun yararına temyiz konusunun, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309 ve 310. maddeleriyle düzenlenen kanun yararına bozma ile kıyaslanarak düzenleme yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur. Ceza yargılamasında olduğu gibi idari yargılamada da kararların sonuçları, kamu düzenini ilgilendirmektedir.

Kanun yararına temyiz yoluna başvurulması sonucu verilen kararın hukuki sonuç doğurmasının kabul edilmesi halinde, hem Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvuruların sayısı azalabilecek hem de Danıştay'ın içtihat mahkemesi olma rolünün güçlendirilmesi hedefinin gerçekleştirilmesine katkı sağlanmış olacaktır. Bu sebeple madde başlığının "Kanun yararına temyiz" yerine "Kanun yararına bozma" şeklinde değiştirilmesi daha doğru olacaktır.