Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsünün Kurulması Hakkında Kanun Teklifi
1 milletvekilinin imzasıyla sunuldu · 3 madde
Kaynak göster
2/3558 esas numaralı kanun teklifi 26 Şubat 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu; ilk imza: Ahmet Eşref Fakıbaba (İYİ Parti); 1 imza. Son durum (TBMM): KOMİSYONDA.
Ahmet Eşref Fakıbaba (İYİ Parti, Ankara). “Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsünün Kurulması Hakkında Kanun Teklifi”. TBMM 28. Dönem kanun teklifi 2/3558, 26 Şubat 2026. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/kanun-teklifi/2-3558-refik-saydam-hifzissihha-enstitusunun-kurulmasi-hakkinda-kanun-teklifi (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/d8b8c7b0-2c61-4799-992d-019c997c6dd5
SÜREÇ
Teklifin yolculuğu
-
TBMM Başkanlığına sunuldu1 imza
-
tarih kaydı yokEsas komisyona havaleSağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu
-
tarih kaydı yokKomisyon görüşmesi (şu anki aşama)Komisyonda bekliyor
-
tarih kaydı yokGenel KurulHenüz gelmedi
-
tarih kaydı yokKabul edildiHenüz yok
-
tarih kaydı yokResmî GazeteHenüz yok
TEKLİFİ İMZALAYANLAR
İmzacılar
İmzacıların partisi, imza tarihindeki partisidir.
İLK İMZA
İlk imza sahibi
MADDELER
Neler düzenleniyor? — 3 madde
MADDE 1Kuruluş
(1) Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü kurulmuştur.
(2) Enstitü, kamu tüzel kişiliğini haiz, özel bütçeli ve idari özerkliğe sahip bir kurumdur. (3) Enstitü, Milli Savunma Bakanlığı ile koordineli olarak faaliyet gösterir.
(4) Enstitünün merkezi Ankara'dadır.
Gerekçe: Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsünün kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli bir kurum olarak yeniden kurulması düzenlenmektedir.
MADDE 2Amaç
Enstitünün amacı; pandemi ve salgın hastalıklara karşı aşı, biyolojik ürün ve stratejik sağlık teknolojileri geliştirmek ve üretmek; biyolojik, kimyasal, radyolojik ve nükleer tehditlere karşı analiz, araştırma ve savunma kapasitesi oluşturmak; ulusal biyogüvenlik altyapısını güçlendirmek ve biyoterörizm ile konvansiyonel olmayan tehditlere karşı bilimsel hazırlık ve erken müdahale mekanizmaları geliştirmektir.
Gerekçe: Enstitünün stratejik amaçları belirlenmekte; pandemi, biyoterörizm ve konvansiyonel olmayan tehditlere karşı kurumsal kapasite oluşturulması öngörülmektedir.
MADDE 3Tanımlar
(1)Bu kanunda geçen,
a) Bakanlık deyiminden; Milli Savunma Bakanlığı,
b) Başkan deyiminden, Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü Başkanı,
c) Enstitü deyiminden, Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü,
d) Referans Laboratuvar deyiminden, ülke çapında, aşı, biyolojik ürün ve stratejik sağlık teknolojilerinin üretilmesi, kriz anlarında geliştirilecek müdahale araçları ile stratejik sağlık proje ve çalışmaların yürütülmesi hususundaki standartları belirleyen, yaptığı çalışmaların ve belirlediği standartların, diğer kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan çalışmalarda esas kabul edilmesi ve diğer kurum ve kuruluşlardaki çalışmalarda baz alınacak veri ve ilkeleri belirleyen laboratuvar,
e) Referans Kurum deyiminden, enstitünün görev alınan giren konularda, ülke çapındaki organizasyonlar ve işlemler ile yurtdışından getirilen insan ve malzeme kaynağı ile destek projelerini koordine eden, bu işler için gerekli mali haklar ve yükümlülükleri yürüten, çalışmaları diğer kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan çalışmalara emsal ve ilke kabul edilen, mevcut ve muhtemel tehdit, tehlike ve krizlere ilişkin olarak strateji belirleyen, tüm kurum ve kuruluşların bu kararlar ve ilkelere uymasının zorunlu olduğu kurum, anlaşılır
Enstitünün Görevleri
MADDE, 4-Enstitü;
a) Biyogüvenlik düzeyi 3 ve 4 laboratuvarlar kurar ve işletir,
b) RNA tabanlı, viral vektör, protein alt birim ve inaktif aşı teknolojileri geliştirir ve üretir,
c) Stratejik aşı ve biyolojik ürün stok planlaması yapar,
ç) Salgın ve biyolojik tehdit durumlarında referans laboratuvar olarak görev yapar,
d) Ulusal ve uluslararası erken uyarı sistemleri ile veri paylaşımı yapar,
. ©) Üniversiteler, araştırma kurumları ve savunma sanayii kuruluşları ile ortak projeler yürütür,
f) Gerektiğinde kamu kurumlarına teknik görüş ve bilimsel rapor sunar,
g) Uluslararası sağlık ve biyogüvenlik kuruluşlarıyla iş birliği yaparak veri paylaşımı ve ortak araştırma protokolleri yürütür,
ğ) Olağanüstü hâllerde devreye girecek standart operasyon prosedürlerini (SOP) geliştirir ve uygular.
h) Enstitü, bu kanun kapsamında sayılmasa dahi gerektiğinde mevcut ya da gelecekte oluşabilecek her türlü biyolojik, kimyasal ve hibrit tehdit ve tehlikelere karşı bilimsel savunma altyapısının güçlendirilmesi, kriz ve olağanüstü hâllerde süratle devreye girebilecek etkin bir erken müdahale araçları oluşturulması adına gerekli tüm araştırma, geliştirme, çalışma, iş ve işlemleri yerine getirir.
Teşkilat Yapısı "MADDE 5 - (1) Enstitü; Başkanlık, Bilim Kurulu, araştırma merkezleri ve üretim tesislerinden oluşur.
Başkan; Tıbbi Mikrobiyoloji, Halk Sağlığı, Enfeksiyon Hastalıkları, Viroloji, İmmünoloji veya Biyoteknoloji alanlarındn birinde uzmanlığı olması, ilgili alanda en az on yıl kamu veya özel sektörde çalışmış olması ve tercihen ilgili alanlarda uluslararası nitelikli dergilerde yayımlanmış bilimsel çalışmalarının olması şartları aranır.
(2) Başkan Yardımcılarının birinin Mikrobiyoloji veya Viroloji alanında, birinin Enfeksiyon Hastalıkları veya Halk Sağlığı alanında, birinin Üretim veya Biyoteknoloji alanlarında uzmanlığa sahip olması gerekir.
(3) Enstitü bünyesinde asgari olarak;
a) Aşı Araştırma ve Üretim Merkezi,
b) Biyogüvenlik ve Biyosavunma Araştırma Merkezi,
c) Salgın Hastalıklar Erken Müdahale Merkezi,
ç) Kimyasal ve Toksikolojik Analiz Merkezi kurulur.
(4) Teşkilat yapısı, çalışma usul ve esasları Milli Savunma Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Kadrolar
MADDE 6 - (1) Enstitüde 657 sayılı Kanuna tabi personel ile sözleşmeli personel istihdam edilebilir.
(2) Özel bilgi ve uzmanlık gerektiren alanlarda yabancı uzmanlar dâhil sözleşmeli araştırmacı çalıştırılabilir.
(3) Personel, biyogüvenlik, laboratuvar güvenliği, kriz yönetimi ve ulusal savunma perspektifli eğitimlerden geçirilir.
(4) Personelin mali ve özlük hakları ilgili mevzuata göre belirlenir.
Enstitünün Gelirleri
MADDE 7 - (1) Enstitünün gelirleri; genel bütçeden yapılacak yardımlar, proje gelirleri, üretim ve satış gelirleri ile diğer yasal gelirlerden oluşur.
(2) Enstitü bütçesi özel bütçe kapsamında hazırlanır ve bağımsız denetim mekanizmalarıyla denetlenir.
Yönetmelikler
MADDE 8 - Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar altı ay içinde Milli Savunma
Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir.
Fon
MADDE 9 - (1) Enstitü, ulusal aşı ve biyolojik ürün araştırma-geliştirme faaliyetlerini desteklemek üzere özel bir fon oluşturur.
(2) Fon; kamu kaynakları, proje destekleri, bağışlar ve stratejik iş birliklerinden elde edilen gelirlerle beslenir.
(3) Fon, Ar-Ge projelerinin hızlandırılması, acil üretim kapasitesinin artırılması ve teknolojik altyapının geliştirilmesinde öncelikli olarak kullanılır.
Enstitü Eğitimi
MADDE 10 - (1) Enstitü bünyesinde biyogüvenlik, kriz yönetimi, aşı ve biyolojik ürün teknolojileri alanlarında sürekli eğitim programları oluşturulur.
(2) Üniversiteler, araştırma kurumları ve uluslararası kuruluşlarla ortak eğitim ve staj programları yürütülür.
(3) Enstitü, nitelikli personelin yurtiçi ve yurtdışı deneyim kazanması için programlar planlar ve uygulamaya koyar.
İş Birliği, Veri Paylaşımı ve Ortak Projeler
MADDE 11- (1) Enstitü, ulusal ve uluslararası sağlık, biyogüvenlik ve savunma kurumları ile veri paylaşımı ve araştırma protokolleri yürütür.
(2) Enstitü, salgın ve biyolojik tehditlerin hızlı tespiti ve müdahalesi için bilgi ve teknoloji paylaşımı sağlar.
(3) Gerektiğinde diğer kamu kurumları, yerli ilaç sanayi ve özel sektörle ortak proje ve üretim anlaşmaları yapabilir.
Ulusal Kriz Yönetimi ve Acil Müdahale Görevleri
MADDE 12 - (1) Enstitü, pandemi, biyoterör ve diğer olağanüstü biyolojik olaylar için ulusal kriz ve acil müdahale planlarını hazırlar ve uygular.
(2) Enstitü, ilgili kurumlarla koordineli olarak erken uyarı sistemlerini işletir ve kriz yönetiminde referans kurum olarak görev yapar.
Teknolojik Altyapı, Ar-Ge ve Üretim Kapasitesinin Geliştirilmesi
MADDE 13 - (1) Enstitü, laboratuvar ve üretim altyapısını teknolojik gelişmelere uygun olarak sürekli yeniler.
(2) Yeni aşı teknolojileri (RNA tabanlı, viral vektör, protein alt birim, inaktif vb.) ve biyolojik ürün geliştirme süreçleri için modem tesisler kurar ve işletir.
(3) Enstitü, yerli ilaç ve biyoteknoloji sanayi ile iş birliği yaparak üretim kapasitesini ve stratejik bağımsızlığı artırır.
Yürürlük
MADDE 14 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 15 - Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
Gerekçe: Kanunda geçen kavramların tanımlanması düzenlenmektedir.
Genel gerekçeyi oku (6 paragraf)Genel gerekçeyi kapat
Biyolojik ve kimyasal tehditler, çağdaş güvenlik ortamında klasik askeri tehditlerle eşdeğer düzeyde stratejik risk oluşturmaktadır. Kitle imha silahları kapsamında değerlendirilen biyolojik ajanlar düşük maliyetli üretim imkânı, yüksek bulaşıcılık kapasitesi ve sınır aşan etkileri nedeniyle devletlerin ulusal güvenlik planlamasında öncelikli konuma sahiptir.
Covid-19 pandemisi, küresel ölçekte sağlık sistemlerinin yanı sıra ekonomik ve sosyal düzeni de derinden etkilemiş; aşı üretim kapasitesine sahip ülkelerin kriz yönetiminde belirleyici üstünlük sağladığını göstermiştir. Bu süreç, biyogüvenlik düzeyi yüksek laboratuvar altyapısının, nitelikli insan kaynağının ve ulusal aşı teknolojilerinin stratejik önemini ortaya koymuştur.
Türkiye, 1928 yılında kurulan Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü aracılığıyla uzun yıllar aşı ve biyolojik ürün üretmiş ve uluslararası düzeyde teknik yeterliliğe ulaşmıştır. Ancak
2011 yılında yapılan mevzuat değişiklikleri sonucunda bu kurumsal yapı sona ermiştir.
Hâlihazırda Sağlık Bakanlığı bünyesindeki birimler ile Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) araştırma faaliyetleri yürütmekle birlikte, ulusal savunma perspektifiyle yapılandırılmış, üretim kapasitesine sahip, biyogüvenlik düzeyi 3 ve 4 laboratuvar altyapısını barındıran, pandemi ve biyoterörizm senaryolarına yönelik entegre bir kurumsal yapı bulunmamaktadır.
Bu Kanun Teklifi ile; Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsünün kamu tüzel kişiliğini haiz, özel bütçeli bir kurum olarak yeniden kurulması; biyogüvenlik düzeyi 3 ve 4 laboratuvar altyapısının oluşturulması; ulusal aşı ve stratejik biyolojik ürünlerin geliştirilmesi ve üretim kapasitesinin tesis edilmesi; biyolojik, kimyasal ve hibrit tehditlere karşı bilimsel savunma altyapısının güçlendirilmesi; kriz ve olağanüstü hâllerde süratle devreye girebilecek etkin bir erken müdahale mekanizmasının oluşturulması; alanında uzman araştırmacı ve teknisyenlerin yetiştirilmesi; ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel iş birliği ve veri paylaşımının sağlanması; epidemiyolojik ve biyogüvenlik verilerinin toplanması, analiz edilmesi ve hızlı karar süreçlerine entegre edilmesi amaçlanmaktadır.
Madde metinleri teklifin TBMM’ye sunulan metninden (PDF) yazıya döküldü.
İLGİLİ KAYITLAR