Hayvanları Koruma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Hayvanların korunması, etik bir sorumluluk olduğu kadar; hukuk devleti ilkesinin, kamu düzeninin ve toplumsal vicdanın korunmasının ayrılmaz bir parçasıdır. Modern hukuk sistemlerinde hayvanlara yönelik kötü muamele ve istismar fiilleri, bireysel birer ihlal olmanın yanında şiddetin normalleşmesine zemin hazırlayan, kamu düzenini zedeleyen ve suç ekonomileriyle iç içe geçebilen yapısal sorunlar olarak değerlendirilmektedir.

Türkiye'de 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ile hayvanların korunmasına yönelik önemli bir normatif çerçeve oluşturulmuş olmakla birlikte, uygulamada özellikle hayvan dövüşleri gibi organize ve ekonomik boyutu bulunan faaliyetlerin önlenmesinde ciddi yetersizlikler ortaya çıkmaktadır. Mevcut düzenlemelerin, bu faaliyetlerin yalnızca görünür kısmını hedef aldığı; oysa bu fiilleri mümkün kılan organizasyon, finansman, teşvik ve bahis ağlarının yeterince kapsanmadığı görülmektedir. Bu durum, hayvan dövüşlerinin süreklilik kazanmasına ve çoğu zaman organize bir yapı içinde varlığını sürdürmesine imkân tanımaktadır.

Hayvan dövüşleri, hayvanlara sistematik biçimde acı çektiren, onları birer kazanç aracına indirgeyen ve çoğu zaman yasa dışı bahis, şiddet kültürü ve suç örgütleriyle bağlantılı bir faaliyet alanı oluşturmaktadır. Bu yönüyle mesele, yalnızca hayvan refahı ile sınırlı olmayıp, kamu düzeni, suçla mücadele ve toplumsal etik değerlerin korunması bakımından da ele alınması gereken çok boyutlu bir sorundur.

Teklif ile, hayvan dövüşlerine ilişkin yasaklayıcı hükümlerin kapsamı genişletilerek, bu fiilleri mümkün kılan tüm organizasyonel ve ekonomik unsurlar açıkça düzenlenmektedir. Böylece filin icrasının yanında, bu fiili besleyen ve sürdüren yapılar da yaptırım kapsamına alınmaktadır. Bunun yanı sıra hayvanların doğasına aykırı şekilde dövüştürülmesi, 'geleneksel' veya 'kültürel etkinlik' adı altında meşrulaştırılamaz. Özellikle deve güreşi ve boğa güreşi gibi organizasyonlar, hayvanların fiziksel ve psikolojik bütünlüğüne zarar veren, onları şiddet odaklı birer seyirlik nesneye dönüştüren faaliyetlerdir. Hukuk devleti, şiddetin hiçbir türünü kültürel bir miras olarak kabul edemez; bu nedenle teklif, isimlendirmesi ne olursa olsun tüm hayvan dövüşlerini kapsam altına almayı amaçlamaktadır.

Diğer yandan, mevcut yaptırımların caydırıcılık düzeyinin yetersiz olduğu dikkate alınarak hem idari para cezaları hem de fillerin niteliğine uygun şekilde hapis cezaları öngörülmektedir. Böylece hayvan dövüşlerinin ekonomik bir faaliyet alanı olarak görülmesinin ortadan kaldırılması ve bu alanda faaliyet gösteren kişi ve yapılar üzerinde etkin bir caydırıcılık oluşturulması amaçlanmaktadır.

Teklifin bir diğer hedefi idarenin sorumluluğuna ilişkindir. Hayvan dövüşlerinde kullanılan hayvanların korunması, yalnızca cezalandırma ile sınırlı olmayan, aktif ve önleyici bir kamu politikası gerektirmektedir. Bu çerçevede, söz konusu hayvanlara derhal el konulması, rehabilitasyonlarının sağlanması ve yeniden istismar edilmelerinin önlenmesi amacıyla idareye açık görev ve yükümlülükler tanımlanmaktadır. Ayrıca, bu suçla bağlantılı kişilerin yeniden hayvan sahiplenmelerinin engellenmesi suretiyle, hayvanların tekrar istismar edilmesinin önüne geçilmesi hedeflenmektedir.