6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Usul ekonomisi, yasalarda öngörülen düzenleme çerçevesinde (o yargılamanın kolaylaştırılmasını, yargılamada öngörülen olağan zaman süresinin aşılmamasını ve gereksiz gider yapılmamasını amaçlar ve bunu hâkime bir görev olarak yükler. Bu bağlamda, "basitlik", "hızlılık" ve "ucuzluk" usul ekonomisini oluşturan ögeler olarak ortaya çıkar.

Anayasamızın 141 inci maddesinin 4'üncü fıkrasına da girmiştir: "Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir". o İfadesine usul ekonomisi ilkesini benimsemiştir.

Yine aynı yönde Hukuk Muhakemeleri Kanunumuzun 30*uncu maddesine göre: "Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür." İfadesi ile usul ekonomisi açıkça ve özel olarak tanımlanmıştır.

Usul ekonomisi, yasalarda öngörülen düzenleme (düzemintizam) çevresinde yargılamanın kolaylaştırılmasını ve olumsuz ifadesiyle karmaşık hale getirilmemesini; yargılamada öngörülen olağan zaman süresinin aşılmamasını (işin uzamamasını) ve gereksiz gider yapılmamasını amaçlar ve bunu hâkime bir görev olarak yükler.

Aslında bu hususlar, günümüzde bütün Dünyanın çözüm aradığı "yargılamanın etkinliğinin artırılması" çalışmalarının özünü oluşturmaktadır.

Ancak belirtmek isteriz ki; uygulamada kanun yolu olarak yer alan "İstinaf" ve "Temyiz" aşamaları usul ekonomisi ilkesi açısında bazı sorunları beraberinde getirmektedir.

Nitekim verilen bir mahkeme kararının ilk olarak İstinaf incelemesi için Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi; takip eden süreçte temyiz kanun yoluna tabi bir karar olması durumunda Yargıtay'a temyiz incelemesi için gitmesi yargılama sürelerini uzatmaktadır. Böyle bir örneklemde bir dosyanın yalnızca Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay aşaması ortalama 4 yıl sürmektedir.

Temyiz kanun yoluna tabi olan mahkeme kararlarının neredeyse tamamı için istinaf aşamasından sonra temyiz kanun yoluna başvurulduğu bir gerçektir.

Bu nedenle Yargıtay?da temyiz incelemesine tabi olan kararlar açısından istinaf kanun yoluna başvurulması usul ekonomisi ilkesine zarar vermektedir. Sonun kesin hükmün Yargıtay tarafından verileceği dosyaların ara mahkeme olarak Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi yargılama sürelerini uzatmaktadır.

Verilen bu kanun teklifi ile Yargıtay temyiz incelemesine tabi olan kararların; istinaf incelemesi dışında bırakılarak yargılama sürelerinin uzaması engellenerek usul ekono Dişi ilkesine uygun hale getirilmesi amaçlanmıştır.