6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

2016 yılında haberlere "damat kanunu" olarak da yansıyan bir 6719 sayılı torba kanun tasarısı ile Elektrik Piyasası Kanununda da değişikliğe gidilmiştir. Elektrik abonelerin kullanmakta oldukları hizmet için ödedikleri faturalarda, elektrik bedeli dışından kalan birden fazla gider kalemi birleştirilerek "dağıtım bedeli" adı altında alınmaya başlanmıştır. Bu bedel içinde; dağıtım sistemi yatırım harcamaları, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesme-bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerin tamamı bulunmaktadır.

Bu giderlere ek olarak Kurul (EPDK) tarafından teknik ve teknik. olmayan kayıplara ilişkin hedef oranların ve maliyetlerinin belirleneceği ve kayıplara ilişkin hedef oranlarını geçmemek kaydıyla tüketicilere yansıtılacağı hususu düzenlenmiştir. Bu da dağıtım bedeli içerisinde tahsil edilmeye başlanmıştır. Bu düzenleme ile kayıplar, tahmini bir miktar olan hedef oranların altında kaldığında, hedef orana kadar olan maliyetler tüketiciye yansıtılıyor ve hedef oran ile gerçek teknik ve teknik olmayan kayıp arasındaki fark, enerji dağıtım şirketinin karı olarak tüketiciden tahsil ediliyor.

Bunun anlamı ise şudur; dağıtım şirketi gerçek kayıplar, hedef oranların altında kaldığında tüketiciden "hayali yani aslında var olmayan" bir kaybın bedelini fatura ederek tahsil etmektedir. Bu ödeme, hizmet karşılığında yapılmamakta ve sadece tüketiciden tahsil edilerek şirketin malvarlığına eklenmektedir. Üstelik hedef oranların belirlendiği Kurulda tüketiciler temsil edilmediği gibi, Kurulun görevleri arasında tüketici menfaatlerinin gözetilmesi şeklinde bir ilke de yer almamaktadır.

Ekle, "teknik olmayan" kayıpların asıl anlamı ise; enerji hırsızlığı sonucunda oluşan kayıplardır. Bu durumda da teknik olmayan kayıplar aslında, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 163. Maddesinde yer alan "karşılıksız yararlanma" suçunun konusunu oluşturmaktadır. Dağıtım bedeli adı altında, tüketicilerin bir suçun konusunu oluşturan eylem nedeniyle ortaya çıkan kaybın ödenmesi yasallaştırılmış, tüketicilerin iade istemelerinin önü de aynı torba yasa ile kapatılmıştır. Sosyal hukuk devletinde ise, kaçak enerji kullanımından doğan kayıpların tamamen tüketiciye fatura edilmesi düşünülemez. Bunun yerine bu riskin devlet ve enerji şirketleri arasında hakkaniyetli bir şekilde paylaştırılması gereklidir. Anayasa madde 172. ile Devlete yüklenen tüketicinin korunması görevi de bunu gerektirir.

Her elektrik abonesinden tahsil edilen dağıtım bedeli, ödenen enerji tutarının yaklaşık "038'ine tekabül etmekle hiç de azımsanamayacak düzeydedir. Üstelik Bu durum da hukuk devletinin belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleri ile bağdaşmaz.

• Kanunun geriye yürütülmesi ile yargıya başvurmuş kişilerin davaların düşürülmesine sebep olunmuştur. Adeta yasama ile yargının önü kapatılmıştır.

İzah olunan nedenlerle; elektrik abonelerinin üzerinde bir yük olan dağıtım bedelinin tamamen: kaldırılması ile kişilerin bu kapsamda haklarını yargı yoluyla aramalarının önü açılarak, 2019 yılında temel ihtiyaç niteliğinde olan elektrik faturalarının olabildiğince hafifletilmesi hedeflenmiştir.