Kamu mali yönetimi ve kontrol kanunu ile bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılması hakkında (s.s.1014)

AK PARTİ GRUBU ADINA ABDULLAH ERDEM CANTİMUR (Kütahya)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşmekte olduğumuz Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı üzerinde AK Parti Grubu adına söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Bilindiği gibi, kamu malî yönetim ve kontrol sistemimizi Avrupa Birliği müktesebatıyla uyumlu hale getirmek üzere hazırlanan 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu iktidar ve muhalefet partilerinin işbirliğiyle 10 Aralık 2003 tarihinde yasalaşmıştı. Bu kanunla malî yönetim ve kontrol sistemine ilişkin olarak kamu malî yönetim sistemiyle bütçenin kapsamı genişletilmiştir. Planlama ile bütçeleme arasında kuvvetli bir bağ kurulmuştur. Bütçe hazırlama, uygulama ve kontrolü konusunda kamu idarelerinin inisiyatifi artırılmıştır.

Kamuda bütçe ve muhasebe birliği sağlanmış bulunmaktadır.

Parlamentonun bütçe hakkı güçlendirilmiştir.

Kamuoyunun, kamu kaynaklarının kullanımı konusunda bilgi sahibi olmasını sağlayacak düzenlemeler bu kanunla yapılmıştır ve yine, bu kanunla, Sayıştayın denetim alanı genişletilmiş bulunmaktadır.

Ayrıca, kamu kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılması, çokyıllı ve performansa dayalı bütçe sistemine geçilmesi, hesap verebilirlik ilkesinin öngörülmesi, kamu harcamalarında iç ve dış denetim düzeninin getirilmesi gibi reform niteliğinde temel düzenlemeler bu kanunla yapılmıştır.

Yine, bu kanunla, uluslararası standartların yanı sıra, Avrupa Birliği müktesebatının gerekleri de yerine getirilmiş bulunmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 5018 sayılı Kanun 10 Aralık 2003 tarihinde kabul edilmiş ve 24.12.2003 tarihinde 25326 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yeni sistemin kurulması ve bu sisteme uyum için kanunda bir geçiş dönemi öngörülmüş, kanuna göre yeni sistemin tüm kurum ve kurumlarıyla yürürlüğe girmesi için 31.12.2007 tarihine kadar bir geçiş süreci bulunmaktadır.

Bu kanunun bazı maddeleri yayımı tarihinde, bazı maddeleri 1.1.2004 tarihinde, bazı maddeleri 1.1.2005 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

2005 malî yılı bütçelerinin hazırlanma sürecinde, yürürlükte bulunan 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununa göre bütçelerin hazırlanma zorunluluğu nedeniyle, kanunun bütçe uygulamalarına ilişkin hükümlerinin 2005 yılında uygulanmaması gerekmiş ve 2005 Malî Yılı Bütçe Kanununa bu yönde bir hüküm konulmuştur. Bu itibarla, Kamu Malî Yönetim ve Kontrol Kanununun uygulanmadığı ve yürürlük süresinin ertelendiği noktasındaki iddialar doğru değildir. Görüşmekte olduğumuz bu kanunda değişiklik yapılması hakkında tasarıyla, söz konusu kanunun tüm hükümleri ile 1.1.2006 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülmektedir. Geçiş süreci olan 31.12.2007 tarihi dikkate alındığında, kanunun yürürlük tarihinin ertelenmediği, aksine öne alındığı görülmüş olacaktır. Böylece, bu kanun, 2006 yılından itibaren tüm hükümleriyle beraber uygulamaya geçmiş olacaktır.

Kanunla, hedeflenen yeni malî yönetim ve kontrol sistemine geçişi sağlamak amacıyla kamuoyuna ve ilgili idarelere yönelik bilgilendirme faaliyetleri yapılmıştır.

Diğer taraftan, ilgili idarelerle birlikte, katılımcı bir anlayışla, yoğun çalışmalar gerçekleştirilmeye devam edilmektedir. Kanunun yayımından sonraki süreçte de Avrupa Birliği müktesebatına uyum konusunda Avrupa Birliği yetkilileriyle görüşmeler sürdürülmüştür.

Ayrıca, kanunda öngörülen ikincil mevzuat düzenlemelerinin hazırlanması çalışmaları sürdürülmüş, bunların bir kısmı uygulamaya konulmuş, bir kısmı ise hazırlık safhasında bulunmaktadır. Hazırlanan tüm ikincil mevzuat çalışmaları internet ortamında kamuoyunun ve kamu idarelerinin bilgisine sunularak, katılımcı bir anlayış sergilenmektedir. Bu kapsamda, Orta Vadeli Program, Orta Vadeli Malî Plan, Devlet Muhasebesi Standart Kurulunun Yapısı ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, İç Denetim Koordinasyon Kurulunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, İç Denetçi Adayları Eğitim ve Sertifika Yönetmeliği, 5217 sayılı Özel Gelir ve Özel Ödenek Kanunu hazırlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Diğer mevzuatın hazırlanması çalışmaları da sonuçlanmak üzere olup, en kısa süre içinde yayımlanıp, yürürlüğe konulmuş olacaktır. Diğer taraftan, Maliye Bakanlığı ile Fransa Ekonomi ve Maliye Bakanlığı arasında, Avrupa Birliği Fonlarından Finanse Edilen Türk Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Sisteminin Avrupa Birliği Uygulamaları ve Uluslararası Standartlara Uyumlaştırılması Projesi başlatılmıştır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bilindiği üzere, Avrupa Birliğiyle müzakereler başlamış bulunmaktadır. Müzakereler, oldukça önemli ve zor bir süreçtir. Hükümetimiz, bu önemli ve zor süreci de başarılı bir şekilde yürütecektir. Türkiye için, Müzakere Çerçeve Belgesi ile 35 adet müzakere başlığı belirlenmiş bulunmaktadır. 32 numaralı müzakere konusu "malî kontrol", 33 numaralı müzakere konusu ise"malî ve bütçe konularına ilişkin hükümler" olarak belirlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, Avrupa Birliğinin bu müzakere fasıllarıyla ilgilidir. Avrupa Birliği, müzakerelere, fasılların açılması ve kapatılması için, birtakım şartlar aranmaktadır. Müzakerelere, fasıllardan, malî kontrole ilişkin olarak, kamu gelir ve giderlerini bütünüyle kapsayan kamu iç malî kontrol prensiplerinin uygulanması, fonksiyonel olarak bağımsız iç denetim sisteminin kurulması, ön kontrol mekanizmalarının oluşturulması ve merkezî düzeyde kontrol ve denetim yöntemlerinin varlığı aranmaktadır. Müzakere fasıllarından, malî ve bütçe konularına ilişkin hükümler konusunda da, bütçe ve muhasebe birliğinin sağlanması, uluslararası standartlara uyumlu bütçe ve muhasebe sistemlerinin kurulması hususları aranmaktadır.

Bu sistem ve mekanizmalar, 5018 sayılı Kanunla düzenlenmiş bulunmaktadır; ancak, Avrupa Birliği müktesebatına ve uluslararası standartlara tam uyumun sağlanması konusunda 5018 sayılı Kanunun bazı noksanlıkları bulunmaktadır. Eksik kalan bazı hususların tamamlanması, kanunda ifade ve kavram birliğinin sağlanması ve kanunun uygulama kabiliyetinin artırılması amacıyla ilave bazı düzenlemelere ihtiyaç duyulmuştur. Görüşmekte olduğumuz kanun bu amaçla hazırlanmıştır.

Bu kanunun hazırlanmasında, müzakere fasıllarından malî kontrol ile malî ve bütçe konularına ilişkin hükümler konularında Avrupa Birliği müktesebatına tam uyum sağlamak amacıyla yürütülen projeler ve kamu idarelerinden gelen görüş ve öneriler de dikkate alınmıştır.

Yukarıda belirtilen nedenlerle hazırlanan bu tasarıyla, iç kontrol kavramı, uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği uygulamaları dikkate alınarak yeniden tanımlanmaktadır. Ön malî kontrol fonksiyonunun malî hizmetler biriminde ve harcama birimlerinde gerçekleştirilmesi sağlanmaktadır. Ayrıca, harcamaların yanı sıra mal ve gelir hizmetleri de ön malî kontrol kapsamı içine alınmaktadır.

5018 sayılı Kanunla, her bir kamu idaresinin kendi malî yönetim ve kontrol sistemini kurması, malî yönetim ve kontrole ilişkin görevlerinin Sayıştay ve Maliye Bakanlığı yerine idarelerince yürütülmesi öngörülmüştür. Bu çerçevede, malî hizmetler ve iç denetim faaliyetleri idarelerce yapılacaktır.

Bunu sağlamak üzere, idarelerin teşkilat yapılarında değişiklik yapılması gerekmektedir. Bu amaçla, Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlıkları ile Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Dairesi Başkanlıkları kaldırılmakta, strateji geliştirme başkanlığı ile daire başkanlıkları kurulmaktadır. Malî hizmetler biriminin görevleri daha kapsamlı bir şekilde belirlenmektedir.

Yeni kurulan başkanlık ve daire başkanlıkları nedeniyle teşkilat yapılarındaki bu değişime paralel olarak kadro ihdas ve iptalleriyle, bakanlıklarda ve idarelerde görev yapacak olan malî hizmetler uzmanları ile iç denetçilerin özlük haklarına ilişkin düzenlemeler yapılmaktadır.

Niteliği itibariyle iktisadî esaslara göre faaliyet gösteren bazı idareler -TOKİ, TRT, TMSF gibi- kanun kapsamından çıkarılmaktadır. Daha küçük teşkilat yapılarında faaliyet gösteren ve ayrı bütçe yapılanması gerektirmeyen bazı idarelerin bütçelerinin de Uyuşmazlık Mahkemesi, Yüksek Seçim Kurulu, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü, Adlî Tıp Kurumu gibi bağlı veya ilgili oldukları idare bütçesi içinde yer almasını sağlayacak değişiklikler yapılmaktadır.

Değerli milletvekilleri, kanun kapsamından çıkarılan idareler konusunda yeterli bilgiye sahip olunmadan yanlış değerlendirmeler yapılmaktadır. Bu kanunda, daha önce belirttiğimiz gibi, uluslararası bütçe ve muhasebe sınıflandırmaları esas alınmıştır. Böylece, uluslararası karşılaştırmaların yapılabilmesine imkân sağlanmıştır. Uluslararası genel kabul görmüş bu sınıflandırma sisteminde, genel yönetim, merkezî yönetim, mahallî idareler ve sosyal güvenlik kurumları ayırımı yapılmaktadır. Kanun kapsamından çıkarılan TOKİ, TRT ve TMSF gibi kuruluşlar bu kapsama girmemektedir. Bu sınıflandırmaya göre, genel yönetim kapsamındaki idarelere KİT'ler ve KİT benzeri kuruluşlar dahil edildiğinde, konsolide bütçe sektör kavramına ulaşılmaktadır. Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, sadece genel yönetim kapsamına dahil olan kamu idareleri için geçerlidir. Dünyada da uygulama bu şekildedir.

TOKİ, arsa üretme ve konut yapımı projelerini yürüten, konut satışı gerçekleştiren, borçlanma yetkisine sahip olan, tamamen iktisadî alanda faaliyet gösteren bir idaredir. Bu yönüyle TOKİ, genel yönetim kapsamına girmemektedir. TRT ise, Anayasamızın 113 üncü maddesi ve 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanununun 8 inci maddesi uyarınca kamu iktisadi kuruluşu niteliğinde faaliyet göstermektedir. TRT, Türkiye Ticaret Siciline kayıtlı, Kurumlar Vergisi Kanunu ve Vergi Usul Kanununa tabi, bilanço esasına göre kanunî defterlerini tutan ve tekdüzen muhasebe sistemine göre malî tablolarını düzenleyen bir kurumdur. Bu yönüyle TRT, genel yönetim kapsamına girmemektedir.

Gerek Anavatan Partisi Grubu adına konuşan milletvekili arkadaşımızın gerekse Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına konuşan milletvekili arkadaşımızın iddia ettiği gibi, gerek TOKİ gerekse TRT, denetim kapsamı dışına çıkmamaktadır. Gerek TOKİ gerekse TRT, Anayasamızın 165 inci maddesine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına, hem Sayıştay hem de Türkiye Büyük Millet Meclisi KİT Komisyonu tarafından denetlenmektedir. TMSF ise, adından da anlaşılacağı üzere, bir fondur. Bilindiği üzere, fonlar da bu kanuna tabi değildir.

Bu kanunla, 5018 sayılı Kanunun uygulama kabiliyetini artırmak, uygulamada karşılaşılması muhtemel tereddütleri gidermek, kamu idareleri arasında uygulama birliğini sağlamak ve kanunda eksik kalan bazı hususları gidermek amacıyla ilave düzenlemeler yapılmaktadır.

Bu kapsamda, harcama yetkisinin, zorunlu hallerde üst yönetici veya belirleyeceği kişiler tarafından kullanılmasına imkân sağlanmaktadır.

Bütçede yer alacak öncelikli ödemeler arasına, ilama bağlı borçlar, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek külfet getirecek borçlar da ilave edilmektedir.

Faaliyet raporlarında, performans bilgileri ile genel ve malî bilgilere de yer verilmesi öngörülmektedir.

Kanundaki taşınmaz tahsisine ilişkin maddenin kapsamına devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler de dahil edilmekte ve köy tüzelkişiliklerine de taşınmaz tahsisine imkân sağlanmaktadır.

Düzenleyici ve denetleyici kurumlar ile İstanbul Menkul Kıymetler Borsasının gelir fazlalarının, şu anda da uygulandığı gibi, üçer aylık dönemler itibariyle Hazineye aktarılması sağlanmaktadır.

Diğer taraftan, 5018 sayılı Kanunda yer alan bazı teknik ibare ve ifadeler de, bu tasarıda düzeltme yapılmak suretiyle kanunlaştırılmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu kanun, Avrupa Birliği müktesebatına uyum kanunudur. Bu kanun, uluslararası standartlara uyum kanunudur. Bu kanun, malî yönetim ve kontrol sistemimizi çağdaş düzeye çekme kanunudur. Bu kanun, malî yönetimde bütünlük, birlik ve malî disiplin sağlayan bir kanundur. Bu kanun, dünyadaki değişime uyum sağlama kanunudur.

Bu kanunun, milletimize ve devletimize hayırlı, uğurlu olmasını diliyorum ve hepinizi saygıyla selamlıyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)