Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)

AHMET İYİMAYA (Ankara)Değerli Başkanım, yüksek Genel Kurulun saygıdeğer üyeleri; sözlerime hepinizi selamlayarak başlıyorum.

Yüce Genel Kurulun millet adına Anayasa’dan kaynaklanan toplumsal sözleşme yapma yetkisini kullanırken hasıl olan sonucun yine hayırlı olmasını diliyorum.

Değerli arkadaşlar, biz şu anda Anayasa değiştiriyoruz. Elbette ki değiştiren teklif, değiştirilecek olan Anayasa hükmüne tabii olarak aykırı olacaktır. Ayrıca, herhangi kanunu görüşmüyoruz. Bir tamamen yepyeni kurucu iktidar yetkisi kullanıyoruz. Kurucu iktidar yetkisinin anayasal sınırları bellidir. Gerçekten, yasama organında Anayasa’nın 1’inci ve 4’üncü maddelerinin doğrudan değiştirilmesine ilişkin bir önerge, bir teklif görüşülemez ancak Anayasa değişikliklerinin herhangi bir maddesini yorumlama yoluyla, 1’inci maddeye aykırı, 2’nci maddeye aykırı, 3’üncü maddeye aykırı yoluyla bir tez üretirseniz, Parlamentonun kurucu iktidar yetkisini, Anayasa’ya aykırı olarak, Anayasa’yı ihlal ederek yaralamış olursunuz.

ATİLLA KART (Konya)Yorumlama yoluyla değil, doğrudan…

AHMET İYİMAYA (Devamla)Anayasa’mızın Türk anayasa hukukundaki geleneksel çizgisinde değiştirilemez madde, devlet şeklinin cumhuriyet olduğu maddesidir. 1924 öyledir, 1961 öyledir, Danışma Meclisindeki görüşmeler sırasında 1982 Anayasası’nın ilk projesi böyledir. Bakın, Danışma Meclisi gerekçesinde ne deniyor: “1961 Anayasası düzenlenirken böyle bir endişe artık kaybolmuştur -cumhuriyetin değiştirilmesi ilkesi için diyor- Atatürk’ün kurduğu ve gençliğe emanet ettiği cumhuriyet rejiminden geriye dönüşün mümkün olamayacağı tartışılmaz bir gerçek olarak Türk milletince kabul edilmiştir. Buna rağmen, sadece tarihî niteliğinden dolayı cumhuriyet ilkesinin değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceği 1961 Anayasası’na konmuştur.” Komisyonumuz da aynı şekilde hükmü tekrarlamıştır. Şu anda önümüzdeki diğer maddelerle ilgili -2, 4 maddeyle ilgili- teklif, gerekçesiz olarak, madde, Millî Güvenlik Konseyinin maddesidir.

Arkadaşlar, bu maddelerin yürürlüğünü, geçerliliğini, etkisini tartışmıyoruz ancak yasama organı bir anayasa değiştirirken anayasal sınırları neyse onunla bağlıdır, siyaset kurumu da onunla bağlıdır, siyasal partiler onunla bağlıdır. Bu projede, bu maddelerde 1, 2, 3, 4’üncü maddelerin doğrudan değiştirilmesine ilişkin bir madde var mı teknik olarak? Yok. Peki, dolaylı olarak… (CHP ve MHP sıralarından gürültüler)

K. KEMAL ANADOL (İzmir)Dolaylı var mı, dolaylı?

AHMET İYİMAYA (Devamla)Bakın arkadaşlar, yasama organı, ne Meclis Başkanı ne iktidar partisi ne de muhalefet partisi Anayasa’nın ilk dört maddesini doğrudan değiştirmeyen maddelerle ilgili içerik değerlendirmesi yaparak Anayasa’nın o maddelere aykırılık sonucuna varamaz, Genel Kurul müzakerelerinde Genel Kurul bu maddeleri kabul edebilir, ret de edebilir.

Bakın, Anayasa Mahkememizin…

KAMER GENÇ (Tunceli)Hukuk devleti ilkesini kaldırırsa nereye gider bu?

AHMET İYİMAYA (Devamla)Değerli arkadaşlar, Anayasa Mahkememiz, meşhur, ondan evvel üç kararda yetkisizlik kararı kurmasına rağmen, 10 ve 42’nci maddelerinde karar oluştururken… Açınız Anayasa’yı önünüze, bakınız, 148’inci maddede diyor ki: “Teklif şartına uyulup uyulmadığı.” Anayasa böyle demiyor, “teklif ve oylama çoğunluğu” diyor. Teklif şartı, ivedilikle görüşme yasağıyla ilgili. Anayasa Mahkememiz dahi normu okurken parantez içerisine metne atıf yaparak metni tahrif yoluyla bu sonuca varmıştır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)