Yargı hizmetlerinin hızlandırılması amacıyla bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında (s.s.725)

ALİ ÖZTÜRK (Konya)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 725 sıra sayılı Yargı Hizmetlerinin Hızlandırılması Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı’nın tümü üzerinde şahsım adına söz aldım. Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Hukuk devleti ilkesini benimseyen çağdaş ülkelerde ilk akla gelen, hukuk güvencesi, hukukun teminatı olan yargı organlarının varlığıdır. Son zamanlarda, yargıda davaların uzaması, adaletin gecikmesi, ağır iş yükü nedeniyle yargıdaki ağır işleyiş herkes tarafından eleştirilmeye başlanmıştır. Elbette eleştirilerde haklılık vardır. Yargıtay ve Danıştaydaki iş yükünün azaltılması ve yargının hızlandırılması amacıyla, geçtiğimiz haftalarda, bu yargı kurumlarındaki daire ve üye sayısının artırılmasıyla ilgili tasarının görüşülmesi sırasında, sorumluluğun kimlerde olduğu konuşuldu, tartışıldı. Şimdi tekrar bu tartışmalara dönmeye hiç gerek yoktur. Önemli olan, bunu sorun olarak görüp çözümü için tedbir aramaktır.

Anayasa’mızın 141’inci maddesinin son fıkrasında “Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir.” denilmiştir. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin 6’ncı maddesinin 1’inci fıkrasında da herkesin, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul süre içerisinde görülmesini isteme hakkının olduğu belirtilmiştir. Buradan hareketle devlet, adalet hizmetlerinin hızlandırılmasını, süratli, verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak, yargılama faaliyetinde zaman ve emek kaybının önlenmesi için tedbir almak zorundadır. “Adalet mülkün temelidir.”, “Geciken adalet, adalet değildir.” anlayışına göre, bu prensibin ihmali, toplumda, sosyal ve hukuk düzeninin bozulmasına sebep olabilecek-tir. İşte, hukuku her şeyin üzerinde tutan yargının hızlandırılması, insanların bir an önce haklarına kavuşmasını sağlamak için sorumluluk görev ve bilinciyle hareket AK PARTİ Hükûmeti döneminde çok önemli işler yapıldı. Özellikle Adalet Bakanlığının önemli çalışmalarından bazılarını saymak gerekirse: Yargı bağımsızlığının güçlendirilmesi, yargının tarafsızlığının geliştirilmesi, yargının verimliliğinin ve etkinliğinin artırılması, yargıya güvenin artırılması, adalete erişimin kolaylaştırılması, ceza infaz sisteminin geliştirilmesi gibi ana başlıklar sayılabilir.

Yargının hızlandırılması için bugüne kadar yapılanlardan bazılarını saymak gerekirse de: Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu gibi temel kanunlar çıkarılmış, yeni düzenlemeler getirilmiştir.

Ceza yargılamasında uzlaşma kurumu getirilmiştir.

Türk Ceza Kanunu’nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’la hafif hapis ve hafif para cezaları idari para cezasına dönüştürülerek kabahat hâline getirilmiştir. Türk Ceza Kanunu’ndaki emre aykırı davranış, dilencilik, kumar, sarhoşluk, işgal, gürültü, kimliği bildirmeme, silah taşıma gibi suçlar kabahat statüsüne alınmıştır.

Özel ceza kanunlarındaki birçok suç kabahate dönüştürülmüştür.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda tebligat işleminin mahkeme tarafından yapılması esası getirilmiştir.

Adli kolluk, kamu davasının ertelenmesi, iddianamenin iadesi gibi usulü hızlandıran hükümler getirilmiş.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Türk Borçlar Kanunu gibi temel hukuk hükümlerini ve ticari hayatı düzenleyen temel kanunlar yeniden Türk hukuk sistemine uygun olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinden geçmiş, kanunlaşmıştır.

Arabuluculuk, Kamu Denetçiliği Kanunu, adli tıp kurumuyla ilgili düzenlemeler yapılmıştır.

Yargıtay ve Danıştaydaki daire ve üye sayıları artırılmıştır.

Yeni ve yeterli adliye binaları yapılmış ve hizmete sunulmuştur.

Hâkim, savcı ve personel sayıları artırılmış, UYAP Projesi uygulamaya konulmuştur.

Bugünlerde istinaf mahkemelerinin faaliyete geçirilmesi için çalışmalar hızlandırılmış, başsavcıları atanmıştır.

Değerli arkadaşlar, yukarıda saydığım önemli değişikliklerden sonra şimdi de tasarıyla getirilen yargıyı hızlandırıcı tedbirlerin de adalet bekleyenleri büyük ölçüde rahatlatacağına inanıyorum ve bu

tedbirlerden bazılarını şöyle saymak istiyorum:

Bakaya ve yoklama kaçağı suçlarına idari para cezası getirilmektedir.

Disiplin ve tazyik hapsi gerektiren her icra suçu mahkeme önüne gelmeyecektir.

Pasaportsuz yurda giriş ve yurttan çıkış, idarece belirlenen giriş kapıları dışındaki yerlerden yurda giriş ve yurttan çıkış gibi suçlar kabahate çevrilerek idari para cezasına bağlanmaktadır. Düşük ve devrikten emval toplamak, izinsiz dal, çırpı toplamak gibi basit orman suçları kabahate çevrilmektedir.

Ceza davalarında istinaf ve temyiz kanun yollarına başvuru için harç getirilmektedir.

Mirasçılık belgesi alınması ile terk eden eşin ortak konuta davet edilmesi mahkemeye başvurulmadan noterden de yapılabilmesi öngörülmektedir.

Yükseköğretim kurumlarında görev yapan memurlar hakkında soruşturma izni verilmesi ya da verilmemesi hakkındaki kararlar Danıştayda değil, ilgili bölge idare mahkemesinde denetlenecektir.

Bakanlıkların ülke çapında olmayan bölgesel alanda düzenleyici işlemlerine karşı yapılacak başvuruların Danıştaya gelmeden ilk derece mahkemesi olarak idare mahkemelerinde görülmesi öngörülmektedir.

İdare mahkemelerince verilen ve temyiz incelemesi için Danıştaya gelen bazı davaların itiraz incelemesinin bölge idare mahkemelerinde yapılarak kesinleştirilmesi öngörülmektedir.

Yüksek mahkemelerin ve bölge idare mahkemelerinin temyiz ya da itiraz üzerine kararlarını inceledikleri hâkim ve savcılara not vermesi ve bu notun hâkim ve savcıların terfilerinde esas alınması uygulamasından vazgeçilmektedir.

Cumhuriyet savcılıkları arasında çıkan yetki uyuşmazlıkları için çözüm merci getirilmektedir.

Ağır ceza mahkemesi başkanlarının itirazen inceledikleri işlerin bir kısmının ağır ceza mahkemesis üyelerince de karara bağlanabilmesi öngörülmektedir.

Ceza mahkemelerince verilen kararlardaki kesinlik sınırı artırılmaktadır.

Kabahatler Kanunu uyarınca idari yaptırım kararlarına karşı yapılacak başvurularda son karar mercisinin ağır ceza mahkemesi olması yerine asliye ceza mahkemesi olması öngörülmektedir. Yargıtayda temyiz incelemesi sırasında duruşma talep edilebilmesi için öngörülen parasal sınır artırılmaktadır.

Hükümlülerin ve tutukluların, yakın akrabalarının cenazelerine katılabilmesi kolaylaştırılmaktadır.

Cumhuriyet savcılarının asliye ceza ve asliye hukuk mahkemelerindeki duruşmalara katılma

zorunluluğu kaldırılmaktadır.

Bütün bu getirilen değişikliklerden sonra, yaklaşık 1 milyon 690 bin dosya itibarıyla, yargının hızlandırılması ve iş yükünün azaltılması amacı doğrultusunda yargıdan alınacağı ve bu şekilde yargının hızlandırılmasına hizmet edeceği öngörülmektedir.

Bu nedenle, tasarının adalete hizmet edeceğine inanıyor ve hayırlı olmasını diliyor, yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)