Türkiye cumhuriyeti anayasasının bazı maddelerinin değişiklik yapılması hakkında (s.s.497)

BEKİR BOZDAĞ (Yozgat)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; usulle ilgili tartışmada Başkanlığın tutumu lehinde söz aldım. Bu vesileyle hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Görüşülmekte olan Anayasa’nın Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkındaki Teklif’in burada görüşülemeyeceği yönündeki iddialar Anayasa’ya uygun, İç Tüzük’e uygun iddialar değildir, uzaktan yakından da ilgisi, alakası yoktur. Bakın, Anayasa’nın 148’inci maddesi çok açık, diyor ki: “Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenir.” Arkasından ikinci fıkrası diyor ki: “Anayasa değişikliklerinde ise, denetim yaparken teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığına bakılır.” 175’inci maddeye geliyoruz, orada da çok açık “184 tane milletvekilinin imzasıyla teklif edilir, Genel Kurulda 2 defa görüşülür ve beşte 3 çoğunluk aranır.” diyor. Bunun dışında bir şey aranmaz ve Anayasa Mahkemesi verdiği muhtelif kararlarda da bunu açıkça ifade etmiştir, bu bir.

İki: Anayasa’da yer alan hükümler arasında bir hiyerarşi söz konusu değildir. Onun için, Sayın İyimaya’nın ifadesi yanlış değerlendirilmesin. Anayasa’da yer alan her hüküm diğeriyle eşittir. Arasında astlık, üstlük ilişkisi kesinlikle söz konusu değildir, böyle bir değerlendirme yapmak da yanlıştır.

Üçüncüsü: Hukuk devleti evrensel bir ilke midir? Evrensel ilkedir. Peki, Amerika’da ayrı, Türkiye’de ayrı, Fransa’da ayrı, İtalya’da ayrı olabilir mi? Kuralları, unsurları her neyse değişebilir mi? Değişmez. Madem evrensel, her yerde aynı olması lazım. Ben şimdi bakıyorum, Fransa’da HSYK’nın yapısına bakıyorum; 1 tane Danıştay üyesi var, 6 hâkim, 6 savcı var, 3 tane de seçkin vatandaş var. Şimdi Fransa hukuk devleti değil mi? Şimdi bakıyorum, başka ülkelere bakıyorum, İtalya’ya bakıyorum; 7 üyeyi yasama organı seçiyor, 16 üyeyi hâkimler kendi arasından seçiyor, başkanı cumhurbaşkanı. Burası hukuk devleti değil mi? Fransa öyle, İtalya öyle, Almanya öyle, bakıyorsunuz, evrensel hukukun ilkeleri orada geçerli mi? Geçerli. Peki, o zaman bunlarda olan sistem Türkiye’ye gelince hukuk devletinin hangi ilkesi zede görüyor?

Anayasa Mahkemesine bakıyorsunuz, yine Anayasa Mahkemesiyle ilgili dünyadaki uygulamalara bakıyorsunuz. Almanya 16; 8 tanesini Federal Meclis, 8 tanesini Konsey seçiyor, tamamını yasama seçiyor. Orada hukuk devleti tatile mi çıktı? Niye aykırı değil?

K. KEMAL ANADOL (İzmir)Salt çoğunlukla mı seçiyor, hangi oylamayla?

BEKİR BOZDAĞ (Devamla)Peki, Avusturya’ya bakıyorsunuz, Federal Hükûmet 8 tane, Ulusal Konsey 3 tane, Federal Konsey 3 tane, önerileri üzerine Devlet Başkanı tarafından atanıyor. Belçika’ya bakıyorsunuz; 6 tane Valonlar, 6 tane Flemenkler içinde bölünmüş ve yine orada tamamını yasama seçiyor. Peki “Hukuk devleti ilkesi burada yok.” diyebilir miyiz?

ATİLLA KART (Konya)Hangi çoğunlukla seçiyor?

K. KEMAL ANADOL (İzmir)Salt çoğunlukla mı seçiyor?

BEKİR BOZDAĞ (Devamla)Gelelim Türkiye’ye. Bizim Anayasa’mızda hukuk devleti ne zaman yer aldı? 1961 Anayasası’nda var, doğru mu? Doğru. Uygulaması var mı? Doğru. Peki, değişmez, değiştirilmesi teklif dahi edilemez maddeler orada da var mıydı? Vardı. Şimdi bakıyoruz, Anayasa Mahkemesinin yapısıyla ilgili ilk hâline bakıyoruz. Anayasa Mahkemesinin yapısında Millet Meclisi 3 tane seçiyor, Senato 2 tane seçiyor. Daha sonra bu seçim varken, hukuk devleti ilkesi orada duruyorken, bu uygulama varken ve Anayasa Mahkemesi -konu değişik zamanlarda da- huzuruna başka vesileyle gelmiş. Hiçbir biçimde “Hukuk devletine aykırı.” diyen olmuş mu? Şimdi Hâkimler- Savcılar Yüksek Kuruluna bakıyorsunuz, 1961’in ilk hâline. Orada Cumhuriyet Senatosu 3 tane seçiyor, Millet Meclisi 3 tane seçiyor, kürsüdekiler seçiyor 6 tane ama 12 Mart 1971’de muhtırayı yiyince, orada seçemez millet, kürsü de seçemez. Hukuk devletine bir ayar veriliyor, balans ayarı ve oradan, değişiklikle sadece Yargıtayın seçtiği bir yapıya dönüyor.

Şimdi, değerli milletvekilleri, hukuk devleti o zaman da var mı Anayasa’mızda? Var. Türkiye’nin bu noktada pratiği var mı? Var. Aykırı mı? Değil. Şu anda yapılan düzenleme ne?

ATİLLA KART (Konya)O zaman Adalet Bakanı var mıydı?

BEKİR BOZDAĞ (Devamla)Kürsüdeki hâkimlere deniyor ki: “Siz, kendi içinizden doğrudan Hâkimler-Savcılar Yüksek Kuruluna üye seçin.”

ATİLLA KART (Konya)Müsteşar var mıydı o zaman?

BEKİR BOZDAĞ (Devamla)Hukuk devletine bu mu aykırı? (AK PARTİ sıralarından alkışlar) Yargıtay doğrudan seçemiyor, Danıştay doğrudan seçemiyor, şimdi deniyor ki Danıştaya, Yargıtaya: “Siz doğrudan üye seçin.” deniyor. Doğrudan üye seçin demek mi hukuk devletine aykırı?

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

K . KEMAL ANADOL (İzmir) – Yahu kaç tane seçiyor!