Kamu yönetimi temel kanunu tasarısı (ss.349)

ADALET BAKANI CEMİL ÇİÇEK (Ankara)Teşekkür ederim.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; görüşmekte olduğumuz tasarı, esas itibariyle, Yüce Meclisin huzuruna gelmezden evvel, toplumun çok değişik kesimlerinde, değişik platformlarda, değişik komposizyonlar içerisinde tartışılmıştır. Bu tasarıyı sadece hükümet hazırlayıp, çalakalem Parlamentonun önüne getirmemiştir. Üniversitelerimizde, sivil toplum kuruluşlarımızda ve mahallî idarelerimizden değişik görüşlere sahip belediye başkanlarımızın da zaman zaman katıldığı, değişik platformlarda gerekli danışmalar yapılarak, istişareler yapılarak buraya getirilmiştir. Yüksek mahkemelerde zaman zaman bu tasarıyla ilgili paneller tertip edilmiştir. Dolayısıyla, aslında, Türkiye'de etkin ve verimli bir devlet yönetiminin kurulabilmesi açısından bir toplumsal talep vardır. Bu talep olduğu içindir ki, bütün siyasî partiler seçim beyannamelerinde bu konuya özel önem vermişlerdir.

Türkiye, şu an Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı sürecine girmiştir ve onun da neredeyse sonuna gelmiştir. Bu Sekizinci Beş Yıllık Plan döneminde de, hemen hemen her plan hedefleri içerisinde, merkezî idare ile mahallî idarenin görev, yetki ve sorumluluklarının güncelleştirileceği, modern hale getirileceği, vaki şikâyetlerin ortadan kaldırılacağı hep zikredilegelmiştir. Aslında, taa 1937'den beri Türkiye'nin tartıştığı bir konudur. Dolayısıyla, altmışyedi yıldan beri tartışıla, tartışıla, tartışıla tartışılmaktan bu toplum bıkmıştır; yani, bu konuda lafın iyisi söylenmiştir, ama, işin iyisi de yeteri kadar yapılamamıştır.

Şimdi, Hükümet, bütün bu tartışmalardan, yazılmış bunca raporlardan gerekli neticeleri çıkarmak suretiyle bugün önemli bir adımı atmıştır. Dolayısıyla, değerli arkadaşlarımızın sorduğu soruları, bu tasarı büyük ölçüde karşılamaktadır. Tabiatıyla, böylesine köklü bir değişiklikte, ne kadar çaba sarf edersek edelim, uygulamaya geçildiğinde bazı aksaklıklar, eksiklikler olabilecekse, onu da uygulamanın belli bir döneminde tekrar gözden geçirmek her haliyle mümkün olacaktır. Tabiatıyla, bu tasarı hazırlanırken, bir taraftan altmışyedi yıldan beri tartışılan ve ortaya çıkarılan tüm görüşler, tüm teklifler, tenkitler dikkate alındığı gibi, öbür taraftan da Türkiye Cumhuriyeti Devleti olarak altına imza koyduğumuz bütün anlaşmalar, bütün sözleşmeler, bütün şartlar da dikkate alınmak suretiyle hazırlanmaya çalışılmıştır.

Üzerinde tartıştığımız 9 uncu madde ise -başlığından da bellidir- merkezî idare ile mahallî idare arasındaki ilişkileri düzenliyor. Eğer, bu ilişkileri bir bütünlük içerisinde düzenlemediğimiz takdirde, parça parça bu değişiklikler gündeme geldiğinde, işte o zaman esas problem ortaya çıkıyor. Bugüne kadar yapılan şudur: Köklü bir değişiklik yapmak yerine, bazı maddeler değiştirilmek suretiyle zaman zaman kanunlarda bu bütünlük bozulduğu için, bu değişikliklerden beklenen maksat da hâsıl olmamıştır.

İlk defadır ki, bir cumhuriyet hükümeti, 59 uncu hükümet, hükümet programına, seçim beyannamesine uygun olarak ve demin söylediğim altmışyedi yıllık tecrübeyi de dikkate almak suretiyle, Parlamentonun önüne böyle bir tasarıyı getirmiştir. Bunun çok önemli olduğunu düşünüyoruz. Burada dile getirilen hususların da büyük ölçüde varit olmadığını görüyoruz. Mesela, idarî vesayet kavramının kalktığı ifade ediliyor. 18 inci maddeye bakıldığında, denetim unsurları itibariyle de bakıldığında, aslında, Sayın Kart'ın sorduğu sorunun cevabı 18 inci maddede var.

Diğer hususlar da arz ettiğim çerçevede değerlendirildiği takdirde, 9 uncu maddeyle ilgili soruları cevaplandırdığımız kanaatini taşıyorum.

Teşekkür ederim Sayın Başkanım.