Belediyelerin borçları ile ilgili

MEHMET KERİM YILDIZ (Ağrı)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yerel seçimler yaklaşırken, belediye borçlarıyla ilgili gündemdışı söz almış bulunmaktayım; bu vesileyle, hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Konuşmama geçmeden önce, bazı istatistikî bilgiler vermek istiyorum. Türkiye'de 3 252 belediye bulunmaktadır. Bunlardan 16'sı büyükşehir belediyesi, 65'i il belediyesi, 31'i alt kademe belediyesi, 850'si ilçe belediyesi ve 2 290'ı belde belediyesidir.

Türkiye'deki 3 252 belediyeden 2 713 belediyenin yurtiçi ve yurtdışı çeşitli kurum ve kuruluşlara borcu bulunmaktadır. Borcu olmayan belediye sayısı sadece 539'dur. Oran olarak belirtirsek, belediyelerimizin yüzde 85'i borç yükü altındayken, ancak yüzde 15'inin borcu bulunmamaktadır.

Belediyelerimizin toplam borçları yaklaşık 11 katrilyon 215 trilyon Türk Lirasıdır ve bu borcun 6 katrilyon 559 trilyon lirası hazine garantili dış kredi (borç) kapsamındadır. Toplam borcun 3 katrilyon 47 trilyon liralık kısmını SSK'ya, 1 katrilyon 509 trilyon liralık kısmını da İller Bankasına olan borçlar oluşturmaktadır.

Borcu bulunan 2 713 belediyeden biri de, aranızda temsilcisi olarak bulunduğum Ağrı İlinin belediyesidir. Ağrı Belediyesinin yaklaşık 10 trilyon Türk Lirası borcu bulunmaktadır. Bu borçların çoğu, devlet kurumlarına olan borçlarıdır. Ayrıntılı olarak belirtmek gerekirse, Ağrı Belediyemizin, SSK'ya 4 trilyon 465 milyar, TEDAŞ'a 3 trilyon 500 milyar, Emekli Sandığına 448 milyar, çalışanlarına 450 milyar, İller Bankasına 400 milyar, Maliye Bakanlığına 300 milyar, diğer borçlar olarak da 481 milyar borcu bulunmaktadır. Tüm bu borç yüküne karşın, Ağrı Belediyesinin toplam yıllık geliri 6 trilyon lira kadardır.

Ayrıca, küçük belediyelerimizden birini de örnek olarak vermek istiyorum. 15 000 nüfusu olan Eleşkirt Belediyesinin yıllık geliri 2 trilyon lira civarındadır. Buna karşılık, toplam borcu 6 trilyon 400 milyar lira kadardır. Bu belediyeler, diğer pek çok belediye gibi hiçbir hizmet gerçekleştirmeden, çalışanlarına maaş ödemesi yapmadan, gelirinin tamamını borç ödemesine ayırsa da, bu borç sarmalından kurtulması mümkün değildir. Ödenmesi mümkün olmayan bu borçlar, her ay, yeni faizlerle beraber katlanarak artmaktadır.

Ağrı Belediyesi gibi yüzlerce belediye, çalışanlarına maaş ödeyememektedir. Hatta, bazıları, iki üç yıldan beri bu durumdadır. Burada karşılaştığımız manzara oldukça trajikomiktir. Bir kamu kurumu olan belediyeler, başka devlet kurumlarına borçlu durumdadır. Zaman zaman, bazı kamu kurumları, belediyelerin banka hesaplarına haciz koydurmaktadır. Belediyeler, tüm gayrimenkullerini, hatta hizmet binalarını bile, borçlarına karşılık olarak vermektedirler. Bu duruma mutlaka bir çözüm bulmak lazımdır. Belediyeler, içinde bulundukları borç batağından kurtarılmalıdır.

Sorunun sebeplerinin ortadan kaldırılması yönünde yapısal düzenlemeler geliştirilmelidir. Belediye borçları, faizler gözönünde tutularak yeniden yapılandırılmalıdır. Borcun anaparası korunarak, faizlerin silinmesi ya da en azından düşük tutulması düşünülmelidir. Aksi halde, borçların, katlanarak altından kalkılmaz rakamlara ulaşması kaçınılmazdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hükümetimizin belediye borçlarının yeniden yapılandırılmasına yönelik çalışmaları olduğu kamuoyunca bilinmektedir. Ayrıca, kamu yönetimi reformu ve yerel yönetimler yasasının Meclisten geçmesiyle, bu konuda çözüme yönelik mesafeler alınacağına inanıyorum.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)