Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

CEVDET AKAY (Karabük)Evet teşekkür ederim.

Sayın Başkan, değerli Komisyon üyeleri, Sayın Bakanım, Bakan Yardımcılarımız, kıymetli bürokratlar; ben de hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Öncelikle, ben de vefatının 88'inci yılında Türkiye Cumhuriyeti devleti kurucusu Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk'ü saygı ve minnetle anıyorum. Bu vesileyle, Sayın Mustafa Kemal Atatürk'ün gençlere verdiği önemi bir kez daha vurgulamak istiyorum çünkü bu ülkenin geleceğini bu gençlere emanet etti. Gençlik ve Spor Bakanlığını da bu açıdan, çok çok sporun yanında gençlerin de dikkate alınması gereken ve her türlü sorunlarıyla uğraşması gereken bir bakanlık olarak görüyoruz. Onun için de bütçesinin yeterli olmasını arzu ediyoruz. Rakamlara baktığımız zaman da geçen yıl 300 milyarmış Sayın Bakanım; bu yıl 399,7 milyar; yüzde 33'lük bir artış var. Genel bütçe büyüklüğü içerisinde baktığımız zaman yüzde 1,46 yani çok yetersiz görüyoruz bunu. Tabii ki kendisine bağlı kuruluşlar, teşkilatlarla bağlantılı oluşan bir gelir büyüklüğü de ayrıca var -Spor Toto Teşkilatıyla ilgili ama onun harcandığı alanlar belli, prosedürü belli. Bakanlık bünyesindeki özellikle gençlerle ilgili kısma kısıtlı aktarımlar söz konusu doğal olarak, dolaylı da olsa. Buradaki en büyük kalemler cari transferler ve borç verme kalemleri. Bütçenin yaklaşık yüzde 90'ına tekabül ediyor, bütçe artışının da yüzde 92'sine tekabül ediyor. Borç vermenin de önemli bir bölümü yüksek öğrenim içerisinde Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünde. Dolayısıyla öğrenci kredileriyle ilgili durumlar söz konusu. Burada daha önceki konuşmacılar da bir kısım bahsetti yani burs olarak tamamen öğrencilerimizin desteklenmesi, hepimizin arzu ettiği bir durum. Tabii ki kredilerde faizler düşük de olsa üç yıl içerisinde işe başlamama durumunda, işe girmeme durumunda, çalışamama durumunda, mezun olan ve işe başlayamayan gençlerimizin önünde bir problem olarak duruyor. Bu yüzden, bu kredi olaylarıyla ilgili kısmı ki çok yüksek bir tutar esasında 53 milyar civarında bir tutar; 36 milyarmış geçen yıl yani yüzde 48'lik bir artış var, 17 milyarın üzerinde bir artış var. Bu konuyla ilgili gençler adına, onların yaşadığı problemler adına biz de tekrar gündeme getirmiş olalım. Bütçeden bir şekliyle Bakanlık bütçesinin de kaynaklarını aktararak, hazine yardımlarını da gerekirse aktararak gençlerimizin bu burs sorununu, kredi yurtlarla ilgili sorunlarını, kredilerden kurtarıp hibe şekline, burs şekline döndürelim. Bu konuyu hep beraber yapabileceğimize inanıyorum. Cari transferler çok önemli bir paya sahip, 306 milyar. Geçen yıl 232 milyarmış. Bunun büyük bir bölümü de üç kalemden oluşuyor Sayın Bakanım. Bunlar nedir? Hazine yardımları 259 milyar. Geçen yıl altıncı ay sonu itibarıyla 119 milyar harcanmış; bu süreç içerisinde harcama miktarı biraz artmıştır. Kâr amacı gütmeyen kuruluşlara yapılan transferler 3,86 yani 3 milyar 86 milyon. Bir de hane halkı ve işletmelere yapılan transferler 44 milyar 82 milyon. Bunların dağılımıyla ilgili detay bir bilgi alabilirsek mutlu oluruz.

Bu, önümüzdeki 2027 yıl için hangi projelere, nasıl kullanılacak? Hane halkı ve işletmelere yapılan transferler derken bu destekten transferler nerelere yapılacak? Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar zaten dernek ve vakıflarla ilgili. Onunla ilgili de yapılan protokoller neticesinde yapılan yardımları bilmek isteriz. Bir de geçmişteki yardımları bilirken ileride de nerelere yapılacağının planlaması önemli.

Şimdi, tabii, fon krizi diye bir olay var, yolsuzluğu var, bir de Aile Gençlik Fonu diye bir fon var. Bu fonda da 5 tane bakanlığın bakan yardımcılarının yönetim kurulu üyeliği söz konusu oluşmuş bir fon. Asıl Hazine ve Maliye Bakanlığı sorumlu, daha sonra Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ama Enerji Bakanlığından var, Gençlik ve Spor Bakanlığından var, yanılmıyorsam bir de Sanayi Bakanlığından Bakan Yardımcıları var. Bu konuyla ilgili toplanan paraların evlenmeyle ilgili gençlere projeler kapsamında ağırlıklı verildiği görünüyor. Ben rakamlara baktım "Ne kadar para toplanmış acaba?" diye, hepsine ulaşamadım ama 1/1/2024'ten 30/6/2026'ya kadar -altıncı ay sonu itibarıyla, haziran sonu itibarıyla- 24,5 milyar para toparlanmış. Evlenecek gençlere proje olarak ödenen 13,9 milyar, o tarih itibarıyla 10.5 milyarlık bir atıl parası var. Şimdi, bu paraların değerlendirme işine de Yönetim Kurulu karar veriyor. Asıl sizin konunuz değil ama burada Sayın Bakan Yardımcımız Safa Hanım sorumlu galiba yanılmıyorsam, siz varsınız, dikkatinizi çeken bir şey oldu mu orada Sayın Bakan Yardımcım? Yani, bu fonlarla ilgili tamamı evlenme projelerine mi harcanıyor? Atıl paraları nerede değerlendiriyor Aile ve Gençlik Fonu? Tabii ki arkasından da şu soruyu soruyorum, bu para piyasalarında veya Takasbankta değerlendirilen var mı, sadece bankalarda mı değerlendiriliyor? Ki değerlendirilmesi de doğaldır; boşta durmaması gerekir, bir gelir elde etmesi gerekir çünkü zaten Petrol Piyasası Kanunu'na göre devlet payının yüzde 20'si geliri oluşturuyor, Maden Kanunu'na göre devlet payının elde edilen gelirlerin yüzde 20'si burada, diğer fonlardan gerekirse yüzde 10'a kadar aktarma yapılabiliyor, hibe ve bağışlar var, bir de kredilerin geri ödemesi var yani bu tutarın ben daha çok artmasını arzu ediyorum. Sadece evlenme projelerinde değil de fonun potansiyel tüzel kişilik olarak gençlerle ilgili bütün sorunlara eğilmesini, buradaki hibe ve bağışların da artarak geçen yıl 36 milyar olan, bu yıl 53 milyar olan, bu "borç verme" diye programda yer alan bütün öğrencilere kredilerin kalkmasını arzu ederiz. Ben bunu size sormuş oluyorum Sayın Bakanım ama asıl Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına ve son gün de Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcısı burada olduğunda ayrıca soracağım ama sizin dikkatinizi çeken bir şey oldu mu diye burada sorumuzu sormuş olalım.

Şimdi, genç nüfus verileri... Gençlik deyince, 15-24 yaş arası genç nüfus 11 milyon 395 bin. Şimdi, burada işsizlikle ilgili kısmı TÜİK'e göre yüzde 13 fakat atıl işsizlik dediğimiz gerçek işsizlik oranıyla ilgili baktığımız zaman yüzde 27'ye varan bir tutar var. Burada herkesin de ifade ettiği gibi, ne işte ne okulda olan gençlerle ilgili bir sorun var; oran burada yüzde 22,2 yani 2 milyon 538 bin kişi. Bu olayı bizim mutlaka çözmemiz gerekiyor. Avrupa Birliği ortalaması yüzde 8,6; OECD ortalaması ise yüzde 11 yani bu oranlara çekmemiz için Gençlik ve Spor Bakanlığının haricinde Hazine ve Maliye Bakanlığı başta olmak üzere ekonomik koşulları iyileştirip işsizliği aşağı çekerek gençlerin bir an önce hayata atılmasını sağlayacak, geleceğe umutla bakmasını sağlayacak ekonomik koşulları mutlaka çözmemiz gerekiyor. Asgari ücret 28.075 TL, şimdi, mezun olduktan sonra bir işe başlayacak olsalar çalışanların büyük bir bölümü, yüzde 50'ye yakın kısmı asgari ücrete yakın veya asgari ücret civarında ücret alıyorlar. Asgari ücretin yetersiz olduğunu hep söylüyoruz, bizim önerimiz en az 45 bin olmasıydı şu anda, ara zam verilerek. Umarım ocak döneminde ona bağlı olarak hem asgari ücretin hem de emeklilerin ücret koşullarının iyileştirilmesi mümkün olur. Bunu da buradan bir kez daha vurgulamış olalım.

Şimdi, bağımlılıkla mücadeleyle ilgili baktığımız zaman, ayrılan bütçenin çok düşük olduğunu görüyoruz. Burada geçen yıl 59,5 milyonmuş, şu anda 73,1 milyon; burada yüzde 22'lik bir artış var yani bütçenin içerisinde baktığımız zaman on binde 18'lik bir pay, 13,6 milyonluk bir artış söz konusu. Ama size bağlı şans oyunlarıyla ilgili toplanan vergilerin tutarının ne kadar olduğunu buradan aşağı yukarı şöyle söyleyebilirim: 104 milyar civarında 2027'de hedef. Yani, bu şans oyunlarından toplanan ÖTV gibi, işte, dolaylı vergiler gibi oluşan vergilerin büyüklüğü 104 milyar ama bağımlılıkla mücadeleye ayrılan pay bunun on binde 7'si, bu tutar çok düşük. Siz geçen yıl "Sadece buradan değil başka bakanlıklardan da ayrılanlar var." diye ifade ettiniz, "Topladığımız zaman hatırı sayılır bir rakam oluyor." diye ifade etmiştiniz. Ben ona da baktım; Cumhurbaşkanı Yardımcılığı nezdinde kurul var, o kurulun bünyesi içerisinde her bakanlığın ayıracağı payın toplamı da 17 milyar TL. Ona göre bakarsanız da...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

OTURUM BAŞKANI NİLGÜN ÖKTeşekkür ediyoruz Sayın Akay.

CEVDET AKAY (Karabük)Teşekkür ediyorum.

Söyleyecek şey var ama nasıl bittiğini de anlamadım sürenin.