3 mayıs dünya basın özgürlüğü günü nedeniyle

ERTUĞRUL YALÇINBAYIR (Bursa)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü nedeniyle gündemdışı söz almış bulunuyorum. Bu günün Meclis Genel Kurulunda görüşülmesine ve kamuoyuna duyurulmasında takdirlerini sunan Sayın Başkana teşekkürlerimi arz ediyorum ve hepinize sevgi ve saygılarımı sunuyorum. Ayrıca, dün vefat eden 19, 20 ve 21 inci Dönem İstanbul Milletvekili ve Cumhuriyet Senatosu üyesi Ali Oğuz'a Allah'tan rahmet, kederli ailesine, camiasına, arkadaşlarına başsağlığı diliyorum.

Bilindiği gibi 1 Mayıs, dünya işçilerinin birlik, mücadele ve dayanışma günüydü. Dün burada arkadaşımız konuyu dile getirdiler. Umarım ki, biz de bugünü bayram günü olarak kutlayan ülkelerin arasına gireriz. Ayrıca bugün, 1954'ten bu yana kutlanan dünya Türkçülük Günü, Türkçüler Günü; bugünü de kutluyorum.

Değerli milletvekilleri, aynı zamanda bugün bir başka şeye de tesadüf ediyor; Türk basınının değerli gazetelerinden Milliyet Gazetesinin 56 ncı kuruluş yılı. Milliyet Gazetesini, çalışanlarını ve okurlarını kutluyorum.

Bugün, dünya çapında basın özgürlüğünün değerlendirme günü; basın özgürlüğü için hükümetlerin yaptıkları taahhütlere saygılı olmalarını hatırlatma günü. Bugün, şöyle 1997'ye gittiğimizde, yine 3 Mayıs 1997'de Flash TV'nin, dönemin bakanının ve hükümetinin baskısıyla kapatıldığı bir gün. Türkiye'de basın özgürlüğünün seyrettiği zamanı şöyle irdelersek oldukça sabıkalarla dolu olduğunu görürüz.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi kabul edildi ve Bildirgenin 19 uncu maddesinde "Her ferdin fikir ve ifade hürriyetine hakkı vardır. Bu hak, fikirlerinden ötürü rahatsız edilmemek, memleket sınırları mevzubahis olmaksızın malumat ve fikirleri her vasıtayla aramak, elde etmek ve yaymak hakkını gerektirir" hükmünü koymuştur. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 10 uncu ve 9 uncu maddeleri de bunları tekrar düzenledi ve düşüncelerin serbestçe açığa vurulması hakkını güvence altına aldı.

1982 Anayasasının 26 ncı maddesi, düşünceyi açıklama ve yayma özgürlüğünün, bu kapsamda haber alma ve verme özgürlüğünün ve 28 inci maddesi de, basın özgürlüğünün güvencesi oldu, devletin basın ve haber alma özgürlüğünü sağlayacak önlemleri almasını öngördü.

Birleşmiş Milletler, 20 Aralık 1993 tarihinde, her yıl 3 Mayıs günlerinin Dünya Basın Özgürlüğü Günü olarak kutlanmasına karar verdi. Bu gün, sadece gazetecilere özgü bir özgürlük ve hak değildir, tüm bireylere ve kamuya ait olan bir haktır, kolektif bir haktır ve bu hak, sadece okuyucunun, izleyicinin ya da dinleyicinin bireysel hakkı değildir, bu hak, demokratik toplumların ve demokratikleşmenin olmazsa olmazıdır.

Basın, televizyon ve internet bilgi çağının gelişmelerinden yararlanarak görsel ve işitsel alanlara yayılmış, bilgisayar teknolojisinin katkısıyla artık çok etkili bir hale gelmiştir. Basın özgürlüğünü, halkın gerçekleri öğrenme hakkı ve yönetimin şeffaflığı ve denetlenebilirliğinin temel araçlarından birisi olduğunu görmekteyiz. Dünya Basın Konseyi Başkanı Sayın Oktay Ekşi'nin öteden beri savunduğu, "basın özgürlüğü" kavramı yerine "iletişim özgürlüğü" kavramını artık tanımak ve bunu hayata geçirmek gerekir.

Basın özgürlüğüne ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin, İnsan Hakları Komisyonunun, Yargıtayımızın çeşitli içtihatları vardır ve oldukça zengindir. İçtihatlar, düşünceyi açıklama özgürlüğünün, demokratik toplumların ilerlemesi ve her ferdin gelişimi için temel koşullardan birini oluşturduğu şeklindedir ve yine bu içtihatlar, basın özgürlüğü, kamuoyuna, yöneticilerin düşüncelerini ve tavırlarını, sadece düşünce değil, tutum ve davranışlarını ve tavırlarını öğrenme ve değerlendirmenin en iyi olanaklarından birini sağlar.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Yalçınbayır.

ERTUĞRUL YALÇINBAYIR (Devamla)Bir siyaset adamına karşı bu sıfatının hedef alınması halinde eleştiri sınırı, bir basit kişiye nazaran daha geniştir. Siyasetçilerin gerek gazeteciler ve gerekse yurttaşların çoğunluğu tarafından dikkatle izlenmesi ve denetlenmesi söz konusudur. Bu nedenle, siyasetçilerin daha büyük bir hoşgörü içinde olmaları gerekir.

Bir hukuk devletinde basının oynadığı rolü unutmamalıyız. Basın özgürlüğü, yurttaşlara kendilerini yönetenlerin tavır ve düşüncelerini öğrenmenin en iyi yollarından birini oluşturur. Özellikle, siyasetçilere kamuoyunun endişelerini anlatmak ve yorumlamak fırsatını da verir. Demokratik toplum kavramının özünde yatan özgür tartışma yöntemine herkesin katılma olanağını sağlar. Farklı görüş ve fikirlerin yansıtılmasını sağlamak amacıyla, bağımsız ve özerk iletişim araçlarının çeşitli şekillerdeki mevcudiyetlerinin demokratik toplumlar için önemini biliyoruz.

Değerli milletvekilleri, basının, ben neyi yazsam hapse girerim döneminden ve ben neyi yazarsam hakaret davalarına, tazminat davalarına muhatap olurum döneminden kurtulması gerekir. Siyasetçilerin birbirlerine karşı ve basına karşı açtıkları tazminat davaları, onların özgürlüklerini de sınırlandırmaktadır. Bu gün vesilesiyle, bütün siyasetçilerin basınla, bu özgürlüklerle barışmalarını, basın aleyhine açtıkları davalardan, birbirleri aleyhine, düşüncelerini sert, etkili biçimde açtıkları davalardan vazgeçmelerini diliyorum. Bir barışın günü olsun diyorum.

Hepinize sevgi ve saygılar sunuyorum. (CHP ve Anavatan Partisi sıralarından alkışlar)