Karayolları genel müdürlüğünün teşkilat ve görevleri hakkında kanun tasarısı ile istanbul milletvekili bayram meral ve 20 milletvekilinin; 5539 sayılı karayolları genel müdürlüğü kuruluş ve görevleri hakkında kanunda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi (s.s.:499)

CHP GRUBU ADINA FAİK ÖZTRAK (Tekirdağ)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; verilmiş olan önerge üzerinde grubum adına söz almış bulunuyorum. Şahsım ve grubum adına Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum.

Bu maddeyle getirilmek istenen düzenleme şu: Yani herhangi bir şekilde yapılmış olan bir yap-işlet-devret sözleşmesinin feshedilmesi hâlinde bu yap-işlet-devret modeli içinde gerçekleştirilen projeye dönük olarak kullandırılan dış kredinin akıbeti ne olacak? Bunun belirlenmesini Hükûmete bırakıyoruz ve Hükûmete bırakırken de burada açıkçası üstü kapalı bir garanti veriyoruz.

Değerli milletvekilleri, genelde yap-işlet-devret projelerine baktığımız zaman bunların kullanmış oldukları dış kredilere aslında garanti vermiyoruz ya da garanti verdiğimiz zaman, bütçenin tespit etmiş olduğu, belirlemiş olduğu garantili krediler limiti içinde bunları izliyoruz.

Şimdi, bu yapılan düzenlemeyle, burada üzeri kapalı, üzeri örtülü, bu kredilere, yap-işlet-devret projelerinin kullanılacağı kredilere garanti vermiş oluyoruz yani ilk başlandığı zaman bu kredi, bu yap-işlet-devret projesinin kullandığı kredi devlet garantisi, Hazine garantisi kapsamında görülmeyecek ama herhangi bir geri ödemede sıkıntı olması hâlinde ya da sözleşmesinin feshedilmesi hâlinde o zaman devreye Bakanlar Kurulu girecek ve büyük bir ihtimalle de Hazine bu krediyi devralmak durumunda kalacak üzerindeki şartlarla birlikte.

Şimdi, böyle baktığımız zaman, değerli milletvekilleri, buradaki en önemli sıkıntı şu: Bugün bütçe kanunlarında yer alan, tespit edilmiş olan garantili kredi limitlerini baypas etmiş oluyoruz ve üzeri örtülü bir biçimde garanti verdiğimiz dış krediyi Hazine garantisi kapsamında göstermiyoruz ama bu borcun geri ödenmemesi sorunuyla karşı karşıya kaldığımız noktadan itibaren de birdenbire bu devletin borcuna ilave edilmiş olacaktır.

Diyeceksiniz ki bunda ne var? Şimdi, ben, şunu söyleyeyim: Bizim geçmişte gördüğümüz, örneğin 2001 yılında görmüş olduğumuz, 2000 yılında görmüş olduğumuz Asya krizi bu tür uygulamalardan kaynaklanmıştır. Bankacılık sistemine üzeri örtülü birtakım garantiler verilmiştir, sistemik risk olması hâlinde bankacılık sisteminin ödeyemediği dış borçları ben üzerime alırım, denmiştir. Bütün dünyada böyle olmuştur ve bu risk gerçekleştiği noktada bütün bu borçlar kamunun üzerine gelmiştir ve o güne kadar örneğin Asya ekonomilerinde sürdürülebilir olarak gözüken kamu borçları birdenbire sürdürülemez olmuştur ve dünyada kriz yaşanmıştır.

Bu tür, işte borcu garantili borç olmakla beraber gizlemeye dönük birtakım uygulamalar saydamlığı ihlal ettiği için fark edildiğinde uluslararası piyasalarda da ciddi sıkıntı yaratabilir. Yine getirilmiş olan, biraz önce bahsettiğim üstü örtülü mali kuralın da değiştirilmesidir, yani bütçeyle belirlenen garantili borç limitlerinin tamamen geçersiz, büyük ölçüde bu uygulamalarda, yap-işlet-devret uygulamalarında geçersiz hâle getirilmesidir. Yani, dışarıdan yap-işlet projesine garanti verecek olan yabancı yatırımcı burada bu maddenin olduğunu gördüğünde hemen bunun arkasında belli bir hazine garantisi olduğunu varsayacaktır ve bu varsayımla gelecektir. Buralarda çok ciddi risk iştahı yüksek olacaktır bu tür projeler için, buralarda çok ciddi birikintiler olacaktır, daha sonra bu projeler gerçekleşmediği zaman sıkıntı yaratacaktır.

Yine, böyle baktığımız zaman, önümüzde özellikle Ulaştırma Bakanlığımızla ilgili iki tane proje vardır. Bunlardan bir tanesi yap-işlet-devretle yapılacak olan Körfez Geçişi Projesi, ikincisi de benim görebildiğim kadarıyla Üçüncü Boğaz Köprüsü Projesi’dir. Demek ki her iki projede de yap-işlet-devret modeli kapsamında verildikten sonra belli sıkıntıların ortaya çıkabileceği tahmin ediliyor ve bu çerçevede de gerekirse bunların kullandıkları dış borçların, sıkıntıya düşmeleri hâlinde, devlet borcu hâline getirilmesi planlanıyor. Peki, bu ne kadar tutar diye baktığınız zaman, her iki projenin toplam tutarı aşağı yukarı 10 milyar dolar civarındadır, yani şu maddeyle, bugün getirilmiş olan önergeyle -kabul edilmesi hâlinde bu önergenin- ileriye dönük olarak bütçenin üzerine bu projelere başlanmasıyla birlikte 10 milyar dolar civarında görünmeyen ilave bir yük getirmiş oluyoruz.

Değerli milletvekilleri, bunları yapıyoruz, bunları büyük yaratıcılık zannediyoruz, bu tür bütçenin içine bu uygulamaları yerleştiriyoruz ama sonra bir bakıyoruz, bunlar fark edildiği zaman Türkiye çok ciddi bedeller ödüyor. Yani Karayolları Kanunu’na, bu Kanun’a, dün akşamdan beri yapılan eklemelere dikkat ettiğim zaman, şöyle bir telaş görüyorum, yani bu belediyelerin üstünde, başka yerlerde, gizli saklı, birikmiş, yürümeyen ne varsa her şeyi bütçeye aktarıyorsunuz. Bu da bana şu izlenimi veriyor açıkçası: Galiba, artık Hükûmetten gideceğinizi anladınız. O çerçevede elinizde kalan belediyelerin rahat hareket etmesi, diğer taraftan da ileriye dönük olarak bütçenin önemli ölçüde sıkıntıya girmesini sağlayacak, sıkışmaya girmesini sağlayacak birtakım düzenlemeleri yapıyorsunuz ama hiç merak etmeyin, Türkiye büyük ülke, bu harcamaları yapacak kaynak da rahatlıkla temin edilir, bulunur; yeter ki bu işleri yapmasını biliniz diye düşünüyorum.

Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar)