Kültür ve tabiat varlıklarını koruma kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.:266)

GÜLŞEN ORHAN (Van)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 266 sıra sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı’nda şahsım adına söz aldım. Yüce heyeti saygıyla selamlarım.

Türkiye, binlerce yıllık geçmişiyle uygarlıklar yönünden zengin bir ülke olarak tarihî ve kültürel mirasın korunması konusunda evrensel sorumlulukları olan ülkelerin başında gelir. Bu özelliğiyle ülkemiz, tarihteki medeniyetlerin büyük bir çoğunluğunun kültürünün izlerini taşıyan büyük bir açık hava müzesi konumundadır.

Kültürel ve doğal miras kolaylıkla tahrip olan, bozulan ve bir kez yok olduğunda yeniden yerine konulması olanaksız bir değerler bütünüdür. Kültürel ve doğal mirasımız bize sadece geçmişten kalan bir miras değil, daha da önemlisi gelecek nesillerimize ulaştırmamız gereken emanetlerimizdir.

(x) 266 S. Sayılı Basmayazı 22/1/2009 tarihli 48’inci Birleşim Tutanağı’na eklidir.

Ülkemizin kültür ve tabiat varlıkları açısından dünyada en zengin ülkelerden biri olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Topraklarımızda yaşanmış uygarlıkların geride bıraktıkları kültürel mirası koruma bilinciyle hareket etmemiz büyük önem taşımaktadır.

Yasa dışı yollarla götürülen ülkemiz kökenli eserlerin yurt dışında bulunması hâlinde bu eserlerin bilim adamlarımız ve müze müdürlüklerimiz tarafından eserlere ilişkin verilen bilimsel raporlar doğrultusunda ilgili kurumlarla koordinasyon sağlanarak ülkemize iadesiyle ilgili çalışmalar sürdürülmektedir. Ayrıca yurt dışındaki müzayede evlerinin katalogları temin edilerek müzayedelerde ülkemiz kökenli eserlerin yer alması durumunda ise gerekli müdahaleler yapılmakta ve eserlerin satışları durdurulmaktadır. Eserlerin iadesinin iyi niyet ve ikili anlaşmalar kapsamında sağlanmaması durumunda ise konsolosluklarımız ve elçiliklerimiz aracılığıyla avukatlık firmalarıyla ilişkiye geçilerek eserlerin iadesi amacıyla hukuki süreç başlatılmakta olup eserlerin ülkemize iadesine ilişkin anlaşma yapılan avukatlık firmalarına ödenmekte olan ücretler ise Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesinden karşılanmaktadır.

Korunması Gerekli Taşınır Kültür ve Tabiat Varlıkları Koleksiyonculuğu ve Denetimi Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde koleksiyon belgesi taleplerinin değerlendirilmesi, koleksiyonların yıllık denetimlerinin yapılması, ilgili mevzuata aykırı tutum ve davranışların tespit edilen koleksiyonculara ait ise belge iptalleri, şerh düşümü gibi işlemler Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından gerçekleştirilmektedir.

Mevcut hâlde, Kültür ve Turizm Bakanlığı döneminde 1.430 kayıtlı koleksiyoncu bulunmaktadır. Son iki yılda, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı müzelerde olduğu gibi özel müze ve koleksiyoner denetimi yönünde başlatılan kapsamlı çalışmalar hâlen devam ediyor. Ayrıca, 2863 sayılı Kanun’un 25’inci maddesi gereğince tasnif ve tescil dışı bırakılan ve devlet müzelerine alınması gerekli görülmeyen taşınır kültür varlıklarının ticareti de Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle yapılmaktadır. Bu çerçevede yüz on yedi adet işletme, Kültür ve Turizm Bakanlığı denetiminde taşınır kültür varlığı ticareti yapmaktadır.

Kanun’da yapılan bu değişiklik ile taşınmaz kültür varlıklarına ait parçaların koleksiyon envanter defterlerine kaydedilemeyeceği yolundaki mahkeme kararıyla bir şekilde taşınmaz kültür varlığından kopmuş ve hangi taşınmaza ait olduğu da belirlenemeyen bağımsız kültür varlığı hâline gelmiş tarihî eserlerin tahrip edilmesinin ve ticarete konu olmasının önlenmesi için bir yasal çerçeve çizilmesi gerekmektedir. Bu düzenlemeyle hangi taşınmaz kültür varlığına ait olduğu bilinmeyen ancak idari düzenlemeden önce iyi niyetli vatandaşın elinde olan tarihî eserlerin envanter defterine kaydı ile koleksiyoncu tarafından korunması ve ticarete konu olmaması sağlanmaktadır.

Görüşmekte olduğumuz Kanun’da yapılan değişikliğin hayırlı olmasını diler, yüce heyeti saygıyla selamlarım. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)