2005 mali yılı bütçe kan.tas.(10 uncu tur görüşmelerinde ) adalet bak.,yargıtay,milli eğitim bak.,yüksek öğr.kur.,üniversiteler

AK PARTİ GRUBU ADINA HAKKI KÖYLÜ (Kastamonu)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 2005 Malî Yılı Bütçe Kanunu Tasarısındaki Adalet Bakanlığı Bütçesi hakkında, AK Parti Grubunun görüşlerini sunmak üzere söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Bilindiği üzere, birkaç yıldan beri, özellikle de 2003 ve 2004 yıllarında "uyum yasaları" adı altında çok önemli değişiklikler Meclisimiz tarafından kabul edilmiştir. Temel yasalar olarak; Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, Ceza ve Tedbirlerin İnfazı Hakkında Kanun Meclisimizden geçti. Ticaret Kanunu ile İdarî Usul Yasası çalışmaları son aşamaya geldi, yakın zamanda da Meclise gelecek. Keza, Borçlar Kanununun hazırlık çalışmaları da tamamlandı. Ayrıca, çocukların yargılanmasıyla ilgili kanun çalışmaları da bitirilmek üzere.

Bütün bunlardan anlaşılıyor ki, Adalet Bakanlığı, yasa çalışmaları konusunda geçtiğimiz yıllarda büyük bir faaliyet göstermiştir. Bu çalışmalardan dolayı, başta Sayın Adalet Bakanımız olmak üzere, katkıda bulunan Adalet Bakanlığı personeli ve akademisyenlere, yasa çalışmalarında görev alan herkese, Parlamentomuza çok teşekkür ediyorum.

Meclisten çıkarılan kanunlar ile Meclise gelmek üzere olan tasarılar, Avrupa Birliği yolunda, daha da önemlisi, çağdaşlaşma yolunda ülkemize çok önemli katkılar sağlamış ve sağlamaya da devam edecektir.

Değerli arkadaşlar, Adalet Bakanlığı çalışmalarını, vaktimizin elverdiği ölçüde, kısa olarak, konu başlıklarıyla değerlendirmeye çalışacağım.

2004 yılında, yabancı ülkelerle ve uluslararası kuruluşlarla birlikte organize edilen eğitim çalışmaları kapsamında 1 225 hâkim ve cumhuriyet savcısına, kurs, konferans ve seminer yoluyla eğitim verilmiştir. Bakanlık, uluslararası kuruluşlarla işbirliğiyle, 196 hâkim ve cumhuriyet savcısını, eğitim amaçlı olarak, yurtdışına, çeşitli ülkelere göndermiştir. Yine, Eğitim Dairesinin bizzat organize ettiği kurs, konferans ve seminerler yoluyla, 3 393 hâkim ve cumhuriyet savcısına çeşitli konularda eğitim verilmiştir.

Ayrıca, Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliğiyle müştereken, 9 bölge ve 30 merkezde, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının incelendiği 206 seminer düzenlenmiştir. Bu seminerlerde, 225 eğitici vasıtasıyla, 8 750 hâkim ve cumhuriyet savcısına insan hakları konusunda eğitim verilmiştir.

Yıllık eğitim programları doğrultusunda, ağır ceza mahkemeleri ve mülhakatlarında görevli 3 348 personele, yine, kurs, seminer ve konferanslar yoluyla, hizmetiçi eğitim verilmiştir.

2005 yılında ise, 1 Nisan 2005 tarihinde yürürlüğe girecek olan Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun üzerinde yargı teşkilatında gerekli eğitimin yapılabilmesi için, 19 bölgede, 5 806 hâkim ve savcıya, 60 seminer düzenlenmek suretiyle, yine, eğitim verilecektir.

Değerli arkadaşlar, Adalet Bakanlığı, Posta İşletmesi Genel Müdürlüğüyle 2005 yılı için bir protokol imzalamıştır. Buna göre, bundan sonra adlî tebligatlar ve tebligat pulları, mahallinde değil, genel merkezde açılan bir posta hesabından mahsup edilmek suretiyle yapılacaktır. Bu, şu demektir: Daha önceki yıllarda, pul yokluğundan dolayı, günlerce, haftalarca, hatta aylarca yapılamayan tebligatlar, sürdürülemeyen duruşmalar ve daha da kötüsü, izhar müzekkeresi kesilmesi gibi, insan hakkını ihlal edici uygulamalar tamamen ortadan kalkacak ve artık, net bir şekilde bu uygulamaya geçilmiş olunacaktır.

Adalet teşkilatı 953 adliye binasında hizmet vermektedir. Bunlardan 152'si müstakil, 491'i hükümet konağında, 51'i hükümet konağının ayrı bir bloğunda, geri kalanlar da çeşitli kuruluşlara ve özel sektöre ait kiralık binalarda hizmet vermektedir. Yeni adliye binası yapımı halen devam etmektedir. Bir taraftan açılışlar yapılmakta, diğer taraftan temeller atılmaktadır. Ancak, geçmiş yıllarda çok önemli aksamalar olduğundan dolayı, adliye hizmetleri de bu binalarda yeterince görülememektedir.

Değerli arkadaşlar, 2004 yılında 61 cezaevi kapatılmış ve cezaevi hizmetleri 444 cezaevinde yürütülmüştür. İlçe cezaevleri hariç olmak üzere, genel olarak, cezaevlerimizde uluslararası standartların üzerinde bir hizmet verilmektedir. Büyük ölçüde cezaevine halen ihtiyaç vardır. Ancak, yapımı devam eden 21 cezaevinin 2005 ve 2006 yıllarında hizmete açılacak olması, 2005 yılında ihalesi yapılacak olan 25 cezaevinin ise 2007 ve 2008 yıllarında hizmete girecek olması, bu alanda büyük açığı kapatacak önemli bir başarı demektir. Her ne kadar, cezaevi yapılması memnuniyet verici bir şey değilse de, bu, acil bir ihtiyaçtır ve biz, bu ihtiyacın birkaç yıl içerisinde giderileceğine inanıyoruz.

Tabiî ki, buralarda görev yapan personelin maddî durumlarının ve sair durumlarının iyileştirilmesinde de yarar vardır. Bütün cezaevlerinde günde 8 saat çalışma düzeninin sağlanması için personel takviyesi yapılması ve buralardaki paralı mahkûmların da özlük haklarının iyileştirilmesi gerekmektedir.

Değerli arkadaşlar, ülkemizde, 9 629 hâkim ve savcı görev yapmaktadır. Daha doğrusu, bu kadar kadro olmasına rağmen, bu kadroların 682'si boştur. Şu anda 602 hâkim adayı da staj yapmaktadır.

Yargıtayın işyükü ise 450 000 ilâ 500 000 dava civarındadır ki, bu, dünyanın hiçbir yerinde emsali görülmemiş bir fazlalıktır. Hem Yargıtayın işyükünü hafifletecek, aslî görevi olan içtihat görevini eksiksiz yerine getirebilmesini sağlayacak hem de adil yargılamayı temin edecek bir düzenleme olan ve istinaf görevini yapacak olan bölge adliye mahkemelerinin kuruluş yasası çıkarılmıştır ve bu mahkemelerin de, inşallah, bu sene içerisinde hizmete gireceğini ümit ediyoruz; ancak, yeterli sayıda kurulmadığı takdirde, bu mahkemelerden beklenen istifadeyi sağlayamayacağımız endişesi de belirmektedir.

Ülkemizin nüfusu hızla artmakta olup, ekonomik krizler ve sosyal gelişmeler mahkemelerin işyüklerinde çok ciddî artışlara neden olmaktadır. Kadrolar, bu gelişmeye paralel olarak artırılamamıştır. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu 1 asliye ceza mahkemesi hakiminin yılda 800 ilâ 1 000 dosyaya bakabileceğini öngörmüşken, 1 asliye ceza mahkemesi hâkimi, Adana'da yılda 3 500, Beyoğlu'nda 4 000, Eyüp'te ise 4 500 davaya bakmaktadır. Bu da şunu gösteriyor: Türkiye'de, 1 hâkim, 4 hâkimin bakması gereken davaya bakmaktadır.

Avrupa ülkeleriyle kıyaslayacak olursak, nüfus bakımından bize yakın olan ülkelerden Almanya'da 26 000 hâkim ve savcı, İngiltere'de ise 36 000 hâkim ve savcı vardır; yani, bizdekinin 4 katıdır. Hâkim ve savcı sayısı bizimle eşit olan İsveç vardır ki, İsveç'in de büyüklüğünü mukayese etmeye gerek yoktur.

Değerli arkadaşlar, yeni hâkim ve savcı alınmakla birlikte, hâkim ve savcılar ve bunlar dışında kalan adliye personelinin özlük haklarında da önemli iyileştirmeler yapılması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yargının uzun yıllardan beri devam edegelen sorunlarına neşter vurulmaya, kıt bütçe imkânlarıyla önemli gelişmeler sağlanmaya başlanmış, çıkarılan kanunlarla adil yargılama konusunda ilerleme kaydedilmiştir. Başarılı bir dönem geçirmiş olan Adalet Bakanlığı bütçesinin hayırlı olmasını diler; ayrıca, tüm vatandaşlarımın yeni yılını kutlar, tekrar, Yüce Meclisi saygıyla selamlarım. (Alkışlar)