Türkiye cumhuriyeti ve makedonya cumhuriyeti arasında konsolosluk anlaşmasının uygun bulunduğuna dair (s.s.240)

CHP GRUBU ADINA HALİL AKYÜZ (İstanbul)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye Cumhuriyeti ile Makedonya Cumhuriyeti Arasında Konsolosluk Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Tasarısıyla ilgili bilgi sunmak üzere söz almış bulunuyorum; Cumhuriyet Halk Partisi Grubu ve şahsım adına, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

(x) 240 S. Sayılı Basmayazı tutanağa eklidir.

Makedonya Cumhuriyeti Balkan Yarımadasında yer almakta olup, kuzeyinden Yugoslavya, batısından Arnavutluk, güneyinden Yunanistan ve doğusundan Bulgaristan ile çevrili, yüzölçümü 25 000 kilometrekare ve 2 000 000 civarında nüfusu olan bir ülkedir.

Para birimi Denardır. Nüfusunun yüzde 65'ini Makedonlar oluşturmaktadır. Ülkede ayrıca; Arnavutlar, Türkler, Sırplar, Torbeşler, Pomaklar ve Romanlar yaşamaktadır.

Ülkenin gayri safî millî hâsılası 4 milyar dolar civarındadır. Millî hâsıladan kişi başına yılda 1 600 dolar düşmektedir.

Ülke bir tarım ülkesidir, halkın yüzde 40'ı tarımla uğraşmaktadır. İthalatın yüzde 95'i sanayi ürünlerinden oluşmaktadır. Tarım ürünleri ithalatı yüksek koruma altındadır. İçpiyasada darlık görülen tarım ürünlerinin kota sistemiyle ithaline mevsimlerine göre izin verilmektedir.

Başlıca ihraç ürünleri; meyve, sebze, tütün, şarap, canlı hayvan ve madenlerdir. İthal maddeleri ise; makine ve parçaları, motorlu araçlar, gıda maddeleri, konserveler, kimyevî maddeler, pamuk, traktör, ziraat aletleri, tekstil ve beyaz eşyadır. Ülkenin ithalatı 1 900 000 000 dolar, ihracatı ise 1 300 000 000 dolardır.

İthalatın yapıldığı ülkeler, Almanya, Yugoslavya, Yunanistan, İtalya, Amerika Birleşik Devletleri, Bulgaristan, Fransa, Rusya Federasyonu, Slovenya ve Türkiye'dir.

Makedonya'yla ihracatımız pek çok mal türünden oluşmaktadır. Denilebilir ki, coğrafî ve kültürel yakınlığın da etkisiyle, mümkün olan hemen her mal ihraç edilmektedir. İthalatımız ise, hammaddeler ile çeşitli sınaî ürünlerinden oluşmaktadır. Bu ülkeye en çok ihraç ettiğimiz ürünler, meyve suları, konserveler, elektrikli ev aletleri, petrol ürünleri, tekstil mamulleri ve ev eşyalarıdır.

Makedonya, Avrupa Birliğiyle, 1997 yılında bir işbirliği anlaşması imzalamıştır. Bu anlaşma, sanayi, maliye, tekstil ve şarap alanlarını kapsamaktadır. Ülke, ayrıca, komşu ülkelerle serbest ticaret anlaşmaları yapmıştır. Bu ülkeler, Yugoslavya, Slovenya, Hırvatistan ve Bosna-Hersek'tir. Ayrıca, Bulgaristan ve Arnavutluk'la serbest ticaret anlaşmaları parafe etmiştir. Burada yatırım yapacak olan işadamlarımız, ürettikleri mallarını, Makedon menşeli olarak, bu ülkelere gümrük vergisiz satma imkânına sahip olmaktadırlar. Bu sayede, pazarlarını Makedonya'nın komşu ülkelerine de yayabileceklerdir.

Türkiye'nin Makedonya'yla dışticaret hacmi senelere göre 70 000 000 ile 100 000 000 dolar arasında değişmektedir. 50 000 000 dolar civarında malımız, bavul ticareti yoluyla bu ülke pazarlarına girmektedir. Yatırım yapan ve özelleştirme yoluyla firmalara hissedar olan işadamlarımızın sayısı yok denecek kadar azdır.

Bu ülkeyle olan dışticaretimizi karşılıklı olarak yükseltmek ve bu ülkeye işadamlarımızın yatırım yapmalarını sağlamak üzere bir serbest ticaret anlaşması parafe edilmiştir. Bu anlaşmanın kısa zamanda imza edilerek yürürlüğe konulması dileğimizdir. Bu sayede, iki ülke arasında dışticaret hacminde artış olacağı ve işadamlarımızın da Makedon Hükümetinin getireceği yeni teşviklerle yatırım yapacakları düşünülmektedir.

Makedonya'nın üzerinde kurulduğu coğrafya parçası, tarih boyunca çeşitli kültür ve siyasal örgütlerin egemenliğinde olmuştur. Bu topraklar, 14 üncü Yüzyılın ortalarından 1913 yılına kadar Osmanlı Devletinin yönetimi altında kalmıştır. Daha sonra, 1914'te, Londra Anlaşmasıyla, Sırbistan'a bırakılmış ve Birinci Dünya Savaşından sonra kurulan Yugoslavya içerisinde yerini almıştır. Ancak, 1990'lı yıllarda Yugoslavya'nın dağılma sürecine girmesi sonucu, kan dökülmeden, söz konusu devletin ayrılması mümkün olmuştur.

Makedonya, 8 Eylül 1991 tarihinde yapılan referandumu takiben, 18 Eylül 1991'de parlamentonun oybirliğiyle aldığı karar sonucu bağımsızlığını ilan etmiştir. Bağımsızlığını ilan ettikten sonra, ismi nedeniyle Yunanistan'ın siyasî ve iktisadî engellemelerine maruz kalması, bu arada, Birleşmiş Milletlerin, Bosna-Hersek kriziyle ilan ettiği ambargonun ağır etkilerine hedef olması, bağımsızlık sonrası yaşamına damgasını vuran olumsuz gelişmelerdir.

Bildiğiniz gibi, Yunanistan'ın Makedonya'ya yakın yerleşim birimlerinde Makedonların bulunması, Yunanistan'ın, bu Makedonya'nın bağımsız bir devlet olmasına karşı çıkmasına sebep olmuştur; ama, o günden bu yana hiçbir sorun çıkmamıştır, çıkacağını da zannetmiyorum. Bunun için, benzer olaylarda kuşku duyan kişiler varsa, bunun çok yanlış olduğunu söylemek ihtiyacını duyuyorum.

Makedonya, dış siyasetinde, tüm komşularıyla iyi ilişkiler kurmak, ekonomiyi geliştirmek, ülke içi tansiyonu düşürmek ve ulusal güvenliği sağlamak için dengeli ve barışçı bir politika izlemektedir.

Ülke ekonomisi, iktisadî büyüme aşamasına İkinci Dünya Savaşından sonra, yani, eski sosyalist Yugoslavya'nın parçasıyken girmiştir; ancak, yatırımların içe dönük olarak gerçekleştirilmesi sonucu, 1980'li yıllarda başlayan ve hâlâ etkisini hissettiren problemlere yol açmıştır.

Ülkenin nüfus ve coğrafyasının verdiği izleniminin tersine, ekonominin uzmanlaşmış değil, fakat oldukça çeşitlendirilmiş bir yapıya sahip olması dikkate değer bir özelliktir.

Çeşitli üretim tesisleri, değişik doğal kaynakları, oldukça gelişmiş altyapı ile eğitilmiş işgücünün varlığı, avantajlarını oluşturmaktadır.

1992 yılından itibaren, Türkiye ile Makedonya arasındaki ekonomik ve ticarî ilişkilerin gerekli altyapıya kavuşturulması için yoğun çaba harcanmıştır. Bu çabalar sonucunda, başta Ticarî ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması olmak üzere, birçok anlaşma ve protokole imza atılmıştır.

Ayrıca, Türkiye-Makedonya İş Konseyi, Dış Ekonomik İlişkiler Kurumu ve Makedonya Ekonomi Odası bünyesinde faaliyetlerini sürdürmektedir.

Türkiye'nin, Makedonya'nın bağımsızlığını ilk tanıyan ülkelerden biri olması, tarihî, kültürel bağları ve pek çok ikili anlaşmayla ilişkilerin temelinin atılmış olması, Makedonya topraklarında ülkemiz için bir avantaj oluşturmaktadır.

Değerli milletvekilleri, her iki ülkenin de 24 Nisan 1963 Viyana Sözleşmesine taraf olmasıyla birlikte, özellikle, Makedonya'nın bir Balkan ülkesi olması, her alanda gelişme yeteneği gösteren ikili ilişkilere paralel olarak konsolosluk konularının da daha geniş kapsamda düzenlenmesine ve bu amaçla iki ülke arasında bir konsolosluk anlaşması imzalanmasına ihtiyaç duyulmuştur.

Bu doğrultuda, iki ülke arasındaki konsolosluk anlaşması 26 Mart 2002 tarihinde Ankara'da imzalanmıştır. Bu anlaşmanın imzalanmasıyla, anlaşma gereği, iki ülke arasındaki konsolosluk ilişkileri -karşılıklı olarak yükümlülükler- bir esasa bağlanmış olmaktadır.

Söz konusu anlaşma; konsoloslukların kurulmasını ve görev alanlarını, konsolosluk mensuplarının uyruğunu, atanmalarını, görevlerinin son bulmasını ve çalışma statülerini; konsolosluğa ve mensuplarına tanınan kolaylık, ayrıcalık, dokunulmazlık ve bağışıklıkları; konsolosluk görevlerini, yetkilerini ve bunlara ilişkin bazı istisnaları düzenlemektedir.

Bütün bu nedenlerle, anlaşmanın yararlı olacağı düşüncesiyle olumlu oy kullanacağımızı belirtir, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlarım. (CHP sıralarından alkışlar)