Erzurum ilinin ılıca, hasankale ve köprüköy deli çermik termal kaynak sularının potansiyeli hk

İBRAHİM ÖZDOĞAN (Erzurum)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Erzurum'un Ilıca, Hasankale ve Köprüköy Deliçermik termal kaynak sularının potansiyeli hakkında gündemdışı söz almış bulunmaktayım. Bu vesileyle, Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

"Termal su", "ılıca", "germiap" veya "çermik" gibi adlarla anılan sıcak sular, yeryüzüne düşen atmosferik kökenli suların, kırıklı, çatlaklı ve gözenekli kayaçlardan derinlere süzülmesi ve bir akifer kayaçta depo edilerek, ısınıp hidrolik basınç sayesinde kırıklı zayıf zonlardan yüzeye çıkmasıyla oluşmaktadır. Eğer, bu sıcak sular kaptaja alınır ve tesis yapılır ise, buna kaplıca adı verilmektedir. Üzerinde herhangi bir tesis yapılmamış sıcak suları "kaplıca" olarak nitelendirmek mümkün değildir.

Termal sular, dünyada, çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Kullanımda, suların sıcaklık derecesi rol oynar. Bu sular, yeryüzüne ulaşırken çeşitli kayaçlarla temasta olması nedeniyle, mineralce zenginleşmektedir.

Aşağıda görüleceği üzere, Erzurum'un Ilıca, Hasankale ve Köprüköy İlçesindeki Deliçermik sıcak su kaynakları düşük sıcaklık derecesi nedeniyle 40 derecenin altındaki termal suların kullanıldığı alanlarda son derece yararlıdır.

Ilıca Termal Kaynakları: Ilıca İlçesi sınırları içindedirler. Başlıca üç alanda yüzeye çıkarlar. Kaynaklardan ilçe merkezinin güneyindekiler, Büyük -kaynaklı- Çermik, Zincirli Çermik, Oluklu Çermik, İstasyonun kuzeyindeki İstasyon Kaynağı ve Kazutlar Mevkiindeki ise, Kokmuşlar Çermiği olarak bilinmektedir. Bunlardan en çok ziyaret edilen termal kaynaklar, Büyük, Zincirli, Oluklu Çermik olarak bilinen hamamlardır.

Büyük, Zincirli ve Oluklu Çermik suların sıcaklığı 39 derecedir. Bu sıcak sular üzerine hamamlar yapılmış olup, havuzlara pompaj ve borularla verilmektedir. Bu havuzların tabanından da su çıkışı vuku bulmaktadır. Sıcak suların toplam debisi 4 litre/saniye kadardır. Bu sıcak sulardan, yakındaki termal otelde de yararlanılmaktadır. Çermiklerin suları karbondioksitli ve kükürt kokuludur. Bünyesinde karbonlu hidrojen ve bitüm bulunması nedeniyle, dünyada nadir sulardan sayılmaktadır. Ilıca kaplıca suları, bikarbonat, sodyumklorür bakımından zengindir, bol köpük ihtiva etmektedir.

Sulardan, Türkiye'nin her yerinden, daha çok da Erzurum'a yakın Bayburt, Trabzon, Rize gibi illerden gelen halk tarafından yararlanılmaktadır. Sular, daha çok, banyo tatbikleriyle değerlendirilmektedir. Sular, cilt, romatizma, beslenme bozuklukları, nevraljiye, kadın hastalıklarına, mesane taşlarına, böbrek rahatsızlıklarına ve felce iyi gelmektedir.

Erzurum İline oldukça yakın bir konumda bulunması -ki, 15 kilometredir- Ilıca termal kaynaklarını avantajlı bir duruma sokmaktadır.

Termal kaynaklardan, sağlık ve termal turizm alanında yararlanmak mümkündür. Bu konuda Türkiye ve dünya kamuoyunun dikkatini çekiyor, turizm acentelerini iyi bir kazanç için uyarıyorum.

Yörenin iklim şartları, kaplıcalardan yararlanmanın daha çok yaz mevsiminde gerçekleşmesine yol açmaktadır. Kış mevsiminde ziyaretçi sayısı oldukça azalmaktadır. Palandöken Dağı Kış Sporları Merkeziyle koordine sağlandığı takdirde, sezon uzatılabilir.

Hasankale termal su kaynakları: Hasankale termal su kaynakları, kendi adıyla anılan yerleşim biriminin içinde, Erzurum-Kars kara ve demiryolunun güneyinde, Hasankale Çayının kenarındadır. Yerleşim biriminin güney kesiminde yer alan kaynakların deniz seviyesinden yüksekliği 1 655-1 660 metre kadardır. Hasankale İlçe merkezinin Erzurum Şehrine uzaklığı 39 kilometredir. Erzurum ile Hasankale arasında Pasinler Belediyesi tarafından organize edilen otobüs seferleri vardır. Bunun yanında, Ağrı, Iğdır ve Kars yönüne giden vasıtalarla da termal kaynaklara ulaşmak mümkündür.

Kaynaklar üzerinde, Büyük Kaplıca, Küçük Kaplıca, Kale Otel Kaplıcası ve şifalı banyolu otel kaplıcası olarak nitelendirilen tesisler bulunmaktadır.

Termal suların sıcaklık derecesi 39-40 derece arasında değişmektedir. Suların pH'ı 6,5 olup, , asitik sular grubundandır. Sular, bikarbonat klorür, sodyum karbondioksit ve radyoaktif yönünden zengindir. Hasankale termal kaynak sularının en önemli özelliği, radon değerine sahip olmasıdır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun.

İBRAHİM ÖZDOĞAN (Devamla)Bu suların radyoaktif emanasyon ihtiva etmesinden dolayı "gençlik suyu" adı verilmektedir. Bu suların, organizmanın biyolojik faaliyetlerini artırıcı özelliği vardır.

Termal sulardan içme ve banyo kürü şeklinde yararlanılmaktadır. Sular, içmek suretiyle alınınca, mide, bağırsak, safra kesesi, karaciğer, pankreas, kırık çıkıklarla ilgili rekalsifikasyon bozukluklarında, hazmı kolaylaştırıcı, diürezi artırıcı, bağırsak bozukluklarında; sıcak banyo şeklinde uygulama yapıldığında, romatizmal hastalıklarda, cilt hastalıklarında, kronik travmatik olaylarda, felçler ile subakut lokal kanlanmayı sağlamada, adale spazmlarını çözmede, inflamasyonlarda, kanın fagasitozunu artırmada ve hipertansiyona karşı kullanılabilir.

Bundan dolayı, termal kaynaklar birçok ziyaretçinin akınına uğramaktadır. Romatizmal hastalıkları, cilt ve mide hastalıkları ve beslenme bozukluğu olanlar tarafından daha fazla ziyaret edilmektedir.

Bu sular, madensuyu olarak hizmete sunulabilir. Hasankale termal suları, sağlık tedavisi, seracılık ve konutların ısıtılmasında kullanılabilir.

Köprüköy Deliçermik Kaynağı:

Deliçermik kaynakları, Köprüköy İlçe merkezinin 2,5 kilometre kadar kuzeyinde Çermikdere Vadisinin batısındadır. Ulaşım bakımından, Erzurum-Kars karayoluna ve demiryoluna yakın bir konumdadır; yani, hem demiryolu ve hem de karayolunu kullanarak kaynak sahasına ulaşmak mümkündür.

İller Bankası tarafından yapılmış tesisleri olan bu çermiğin suları 25 derece sıcaklığındadır. Sular, başlıca iki alandan çıkmaktadır; bunun yanında çeşitli noktalardan çıkışların olduğu da görülmektedir. Kaynaklar, güneybatı-kuzeydoğu yönünde sıralanır. Batıdaki kaynakların bulunduğu yerde, kadınların ve erkeklerin ayrı ayrı kullandığı, 7x12 metre ebatlarında iki havuz bulunmaktadır. Sular, artezyen yaparak çıkmakta olup, çıkan sular iki havuza borularla verilmektedir.

Suyun debisi 10 litre/saniye kadardır. Bu havuzların yanında ise, çamur banyoları bulunmaktadır. Köprüköy Deliçermik suları bikarbonatlı, sodyumlu, kalsiyumlu, demirli ve bromürlü madensuyudur. Sulardan çamur banyosu, su banyosu ve içmece şeklinde yararlanılmaktadır. Ziyaretçileri havuzların yanındaki...