Gümüşhane ilinin düşman işgalinden kurtarılışı hk

TEMEL YILMAZ (Gümüşhane)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Gümüşhane İlimizin düşman işgalinden kurtarılışının 86 ncı yıldönümü nedeniyle gündemdışı söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Yüce Genel Kurulu ve Yüce Türk Milletini saygılarımla selamlıyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; kurtuluş günümüz münasebetiyle ilimizin tarihiyle ilgili bilgiler vererek, sizlere Gümüşhanemizi tanıtmak istiyorum. Kuruluşu milattan önce 3000 yıllarına dayanan Gümüşhane, hiç kuşkusuz, tarihî süreç içerisinde çeşitli unsurların etkilemesiyle günümüze dek önemini kaybetmemiş yerlerimizden biridir. Tarih öncesi çağlarda birçok medeniyete ev sahipliği yapan Gümüşhane ve çevresi, 1048 yılında Türk idaresine geçmiş, 1514 yılına kadar Türk beylikleri ve boyları arasında el değiştirmiştir. 1514 yılında Osmanlı İmparatorluğu yönetimine bağlanan Gümüşhane, Osmanlı hazinesinin beşte 1 oranında gümüş sikke ihtiyacını karşılamıştır.

1647'de Gümüşhane'yi ziyaret eden Evliya Çelebi, buralarda gümüş madeninin çok olduğunu, çalışır ve boşaltılmış durumda 70 kadar ocak bulunduğunu bildirmektedir. Yine, bu ocaklardan yedi koldan kurşunsuz gümüş cevheri çıkarıldığını ve bu şehirde Emin Mahallesinde darphane olduğunu yazarak, üzerinde "Canca'da basılmıştır" yazılı birkaç akçenin kendisinde olduğunu anlatmaktadır.

Gümüşhane'de doğan her çocuğun gümüşten kaşığının, çatalının ve tabağının olduğu rivayet edilir. Şehrin nüfusunun her geçen gün artmasında, coğrafî konumunun, tarihî İpek Yolu üzerinde bulunmasının ve madenlerinin önemli rolü olmuştur.

Osmanlı döneminde iki kez Ruslar tarafından işgal edilen Gümüşhane'nin birinci işgali, Doğu Anadolunun kilidi olan Erzurum'un 8 Temmuz 1829'da teslim alınmasından sonra olmuş ve 18 gün Rus işgali altında kalmıştır. 14 Eylül 1829 tarihinde Edirne Anlaşmasıyla son bulan harp, Osmanlı Devletini maddî ve manevî kayıplara uğratmıştır.

Gümüşhane, seksenyedi yıl sonra, Birinci Dünya Savaşı sırasında, ikinci kez, 19 Temmuz 1916 tarihinde Ruslar tarafından işgal edilmiş ve yaklaşık iki yıl Rus ve Ermenilerin vahşetine sahne olmuştur. 16 Şubat 1916'da Erzurum'un Ruslar tarafından işgal edilmesi üzerine, 3. Ordu Komutanlığına getirilen Vehip Paşa, Tercan'ın batısından, Bayburt'un doğusu ve Trabzon'un batı hattına kadar ilerlemiş olan düşmanı durdurur. 1916'nın mayısında, Vehip Paşa, elindeki kuvvetlerle Ruslara saldırır. Bu saldırı Rus ordusunun planını bozar. 18 Haziran 1916 tarihinde düşmanın Trabzon kanadına saldırı gerçekleştirilir. Rusların 1. Alayı, 34. Tümenimizin çekilmesiyle, boş kalan yerlerden, 19 Temmuz 1916 tarihinde Gümüşhane'ye girer. Gümüşhane'yi işgal eden Rus kuvvetleri Trabzon yolunu kendilerine açmış olurlar. Gümüşhane ve çevresi, bu işgal karşısında, özellikle Ermeni zulmü altında ezilirken, Rusya'da çıkan ihtilal nedeniyle, 18 Aralık 1917'de Erzincan Mütarekesi imzalanmış, Ruslar, ordularını geri çekmeyi kabul etmişlerdir; ancak, Ermeniler, Gümüşhane ve çevresinde katliamlara devam etmişlerdir. 3. Ordu Komutanı Vehip Paşa, tek taraflı olarak, 5 Şubat 1918'de, Erzincan Mütarekesinin geçersiz olduğunu ilan ederek, 3. Kafkas Ordusuyla yeniden savaşı başlatmış ve bu suretle, Torul İlçemiz 14 Şubat, Gümüşhane 15 Şubat ve Kelkit İlçemiz 17 Şubat 1918'de Rus işgalinden kurtarılmıştır. Yani, bugün, Kelkit İlçemizin kurtarılış günüdür. Bu vesileyle, buradan, tüm Kelkitli hemşerilerimin kurtuluş gününü kutluyor, kendilerine saygı ve sevgilerimi gönderiyorum.

Gümüşhane, Osmanlı hakimiyetinin ilk yıllarında Erzurum Eyaletine, daha sonraki yıllarda Trabzon'a bağlanmış, 1925 yılında il olmuştur.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun Sayın Yılmaz.

TEMEL YILMAZ (Devamla)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türk tarihi, Türk Milletinin bağımsız yaşama tutkusu ve varlığını sürdürmek için yaptığı inanılması güç mücadelelere ilişkin olaylarla dolu savaşlara sahne olmuştur.

Türk Milletinin ölümsüz zaferlerini kanlarıyla tarihe yazan aziz şehitlerimizi daima hatırlamak, kahramanlarımıza ebedî şükran borcumuzu ifade etmek ve gelecek nesillere anlatmak, hepimizin başta gelen görevidir. Bizlere, üstün fedakârlıklarıyla, bugünleri ve vatan topraklarını armağan eden kahramanlar, ilkbaharın tazeliğini, yazın kavurucu sıcağını, sonbaharın hüznünü, kışın dondurucu soğuğunu, cephelerde, at sırtında, siperlerde ve mevzilerde geçirmiş, şehit ya da gazi olmuşlardır. Türk anne ve babaları, vatan için, gözlerini kırpmadan, özlemlerini içlerine atarak, çocuklarını savaşa göndermişlerdir.

Tarih şahittir ki, Gümüşhane insanının kalbi, her zaman, vatan aşkı ve millet sevgisiyle dolu olmuştur. Gümüşhaneli, her zaman, devletine bağlılığını göstermiştir.

Bu vesileyle, buradan, aziz şehitlerimizi, bir kez daha, rahmetle anıyor, Yüce Meclisi ve Yüce Türk Milletini saygılarımla selamlıyorum.

Teşekkür ediyorum. (Alkışlar)