Uyuşmazlık mahkemesinin kuruluş ve işleyişi hakkında kanun ile hakimler ve savcılar yüksek kurulu kanununda değişiklik yapılması hakkında kanun tasarısı (s.s.:225)

KAMER GENÇ (Tunceli)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 225 sıra sayılı Yasa Tasarısı’nın 2’nci maddesiyle ilgili olarak verdiğim bir önerge üzerinde söz almış bulunuyorum. Hepinize saygılar sunuyorum.

Biraz önce komisyon temsilcisinin yaptığı açıklamayı dinlediniz. Şimdi, bakın bu maddeye göre, zaten Anayasa’nın 158’inci maddesinden kaynaklanan bir Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı var. Bu, Anayasa Mahkemesi üyesi. Bu, Anayasa’da belirlenmiş. Ama 146’ncı maddede Anayasa’nın, diyor ki: “Anayasa Mahkemesi üyeleri kendi asli görevleri dışında başka bir görev kabul etmezler.” Asli görevlerin de ne olduğu Anayasa’da belirtilmiştir. Yani işte bu 158’inci maddede belirtilen asli görevdir.

Şimdi, burada, Anayasa Mahkemesi Başkanı, yani Anayasa Mahkemesi üyesi olup da Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olan kişi herhangi bir sebeple hastalandı veya öldü veya istifa etti veya izin, rapor alıp ayrıldı. Şimdi, bunun yerine “Anayasa Mahkemesinden 1 kişi seçilecek.” diyorlar. Ne zaman? Bu o kadar tuhaf bir yazılış ki, yani bu seçilen kişi bir defaya mahsus mu seçilecek veyahut da her boşalma anında ayrı ayrı mı seçilecek veya işte Uyuşmazlık Mahkemesine seçilen Anayasa Mahkemesi üyesi gibi dört yıl süreyle seçilip de bu dört yıl süre zarfında Uyuşmazlık Mahkemesinde meydana gelen, bu maddede belirtilen boşlukları o dört yıl boyunca mı öyle vekâlet edecek, bu belli değil. Yani, bu tamamen yoruma elverişli bir hüküm. Yani şimdi Komisyon Başkanının yaptığı açıklamanın bir tarafı doğru, bir tarafı yanlış. Evet, Anayasa’mız Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Anayasa Mahkemesi üyesi olmasını öngörüyor. Ama bu genel bir kural. Fakat Uyuşmazlık Mahkemesi başkan vekilliğinde boşalma olursa bunun da Anayasa Mahkemesi üyesi olacağına dair bir hüküm yok.

Tabii, ben Uyuşmazlık Mahkemesinin toplantı nisabını bilmiyorum. Acaba Uyuşmazlık Mahkemesi toplantı nisabı tüm üyelerle midir onu bilmiyorum, onu ben incelemedim. Ama tüm üyelerle ise belki sizin dediğiniz mantıki olabilir. Ama tüm üyelerle, toplanma nisabı o değilse o zaman diyoruz ki: Yani her zaman için, Anayasa Mahkemesi böyle boşalma veya izinli hâllerde Uyuşmazlık Mahkemesine her defasında bir kişi seçmesin, bunu otomatiğe bağlayalım, en kıdemli üye…

En kıdemli üye de… Tabii biliyorsunuz bunlar seçimle geldiği için 2’si de, 3’ü de veya 5’i de aynı günde başlayan üyeler olabilir. Bunların kıdemlerinde eşitlik varsa o da alınabilir, yargı görevine başladığı tarihten itibaren bunların kıdemi de aranabilir yani kıdemde eşitlik varsa en yaşlısı… Böylece buraya 1 kişi tayin olsun kendi aralarından, dışarıya ikide bir… Orada Anayasa Mahkemesi üyeleri içinden birisi, burada, efendim başkanın ölmesini, izne ayrılmasını beklemek gibi bir sıkıntıda veya bir beklenti içinde olmasın diyoruz. Bu daha şey olabilir.

Ama getirilen metin de zaten Anayasa’ya aykırı. Anayasa’nın 158’inci maddesinde böyle bir hüküm yok.

Biliyorsunuz, kaynağını Anayasa’dan almayan devlet yetkisi kullanılamaz. Dolayısıyla burada Anayasa Mahkemesi üyesine verilen belirli hâllerde Uyuşmazlık Mahkemesi başkanlığına vekâlet etme yetkisi Anayasa’dan kaynaklanan bir yetki değildir dolayısıyla havada kalan bir yetkidir. Bence bunun buraya konulmaması daha uygun olurdu, aslında metinden çıkarılması gerekirdi. Nihayet boş olduğu zaman Uyuşmazlık Mahkemesi için Anayasa Mahkemesinde bir günde pekâlâ seçim yapılabilir. Raporlu veyahut da sizin de dediğiniz gibi, buraya getirdiğiniz gibi olursa ona da bir çare bulunabilir. Ama, Anayasa’dan kaynağını almayan bir yetkilendirme ve bir seçim olmaması gerektiği inancındayım. Önergem budur.

Sayın Başkan, önergemi oylarken karar yeter sayısını istiyorum.