Esnaf ve sanatkarlar ile küçük işletmelirin desteklenmesine eilişkin (6/299)

MALİYE BAKANI KEMAL UNAKITAN (İstanbul)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Antalya Milletvekili Sayın Hüseyin Ekmekcioğlu'nun, esnaf ve sanatkârlar ile küçük işletmelerin desteklenmesine ilişkin olarak Sanayi ve Ticaret Bakanına yönelttiği sözlü soru önergesini cevaplandırmak üzere huzurlarınızda bulunmaktayım.

Cevap 1- Malumları olduğu üzere, esnaf ve sanatkâr ile küçük işletmeler, sermaye ve refahın tabana yayılması, gelir dağılımının iyileştirilmesi ve bu suretle sosyal dengelerin korunmasında, ekonomik ve sosyal hayatın önemli unsurlarından biridir.

Esnaf ve sanatkârlar, özellikle, işletme sayılarının çokluğu, ülke çapında istihdam seviyesi, bölgesel kalkınma ve gelişmeye katkıları yönüyle de üzerinde durulması gereken bir kesimdir.

Bugün, ülkemizde, esnaf ve sanatkârlar, çoğunlukla bağımsız çalışmayı tercih eden, kendi işinin patronu olan ve 1 ile 9 arasında işçi çalıştıran, hukukî açıdan bir ortaklık yapısı içinde bulunmayan; ancak, yakınlarıyla adi şirket türünde ortaklık kurmuş olan bir işletme yapısı içinde görülmektedir.

Esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olan 2 776 509 civarında esnaf ve sanatkâr sayısı, yanlarında çalışanlar ve sicile kayıtlı olmadan faaliyet gösterenlerle birlikte 4 000 000'a ulaşmaktadır. Bu kesimin aile fertleri de gözönüne alındığında, bu sayının 15 000 000 ile 20 000 000 arasında bir nüfusa ulaştığı, bunun da, toplam nüfusumuzun yüzde 20'lik kısmına tekabül ettiği hepimizin malumudur.

Ülkemizdeki toplam işletmelerin yüzde 98'i, toplam istihdamın yüzde 45'i, toplam üretimin yüzde 37'si, toplam yatırımın yüzde 26'sı ve toplam katmadeğerin yüzde 30'u, büyük bir kısmını esnaf ve sanatkârların oluşturduğu ve kısaca KOBİ olarak nitelendirilen, küçük ve orta boy işletmeler tarafından gerçekleştirilmektedir. Nicelikleri ve nitelikleriyle toplumumuzun sosyal ve ekonomik hayatında önemli bir yere sahip olan esnaf ve sanatkâra, Anayasamızın 173 üncü maddesinde yer alan "Devlet, esnaf ve sanatkârı koruyucu ve destekleyici tedbirleri alır" amir hükmünden hareketle gereken önem verilmektedir.

Tarih boyunca her toplumda, özellikle de sosyal ve ekonomik çalkantıların olduğu, büyük krizlerin yaşandığı dönemlerde bir denge ve istikrar unsuru olan ve bunu defalarca kanıtlayan esnaf ve sanatkârlar, ekonomik ve sosyal hayata katkıları yanında, hızla gelişen bilimsel ve teknolojik yeniliklere kolaylıkla uyum sağlayabilen esnek bir yapıya da sahiptirler. Bu sebepledir ki, esnaf ve sanatkârlar ile KOBİ olarak tabir edilen küçük ve orta boy işletmelerin sosyal, siyasal ve ekonomik dengeler üzerindeki tartışılmaz önem ve etkinlikleri nedeniyle gelişmeleri için hiçbir fedakârlıktan kaçınılmayacaktır. Bu kapsamda, esnaf ve sanatkârların haksız rekabete karşı korunması için 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun çıkarılmıştır. Diğer taraftan, bu kesimin örgütlenmesine yardımcı olacak teknolojik gelişmelerden faydalanması yönünde, çalışmalar yapılmaktadır.

Esnaf ve sanatkârların finans problemlerine çözümler aranmakta olup, bu konuda detaylı bir çalışmamız ile bu kesimin kullandığı kredilerin toplam kredi hacmi içindeki payının artırılması yönündeki çalışmalarımız sürdürülmektedir.

Esnaf ve sanatkârların bilgiye internet ortamında erişimini sağlamak üzere çalışmalarımız, bilgisayar kullanımı ve eğitimi konularındaki faaliyetlerimiz devam etmektedir. Çalışmaları tamamlanan ve uygulama safhasının ilk aşaması başlatılan e-esnaf projesiyle esnaf ve sanatkârlara ilişkin veri tabanı oluşturulması yönünde, yerinde veri alınmasına başlanmıştır ve bu konudaki işlemler safha safha genişletilerek sürdürülmeye devam edilecektir.

E- esnaf projesiyle, esnaf ve sanatkârların, hem ekonomik ve sosyal hayata olan katkılarının artırılması hem de hızla değişen ve gelişen bilimsel ve teknolojik gelişmelere uyum sağlayabilmeleri ve bu kesim hakkında güvenilir ve kapsamlı bilgilere sahip olmaları hedeflenmiştir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun, konuşmanızı tamamlar mısınız.

MALİYE BAKANI KEMAL UNAKITAN (Devamla)Ülkemizde, 1990'lı yılların başlarında başlayan ve zamanla büyük bir gelişim göstererek "süpermarket, hipermarket, grosmarket" adı altında tüketim maddelerinin ve ihtiyaç malzemelerinin perakende ticaretinin yapıldığı büyük mağazalar, gelişim süreçleri içerisinde sayılarının artmasıyla, beraberinde bazı problemleri de ortaya çıkarmıştır. Özellikle yerleşim merkezlerinde kurulan büyük mağazalar, kuruldukları yerde mevcut olan sosyal dokuyu, küçük çapta meslekî faaliyette bulunanlar aleyhine zedelemekte, sahip oldukları ekonomik güç sayesinde piyasaya olan hâkimiyetleri sonucu, var olan haksız ve eksik rekabeti artırmakta, yine bu hâkimiyetleriyle ödeme plan ve programlarını kendi koydukları kurallar doğrultusunda yaparak kendilerine mal temin eden üretici ve aracı kurumları zor durumda bırakmakta ve yeterli otoparklarının olmaması sebebiyle de şehir merkezlerinde trafik problemlerine sebep olmaktadır.

Gerek yukarıda açıklanan hususlara kalıcı çözüm getirmek gerekse Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planında benimsenen "büyük alışveriş merkezlerinin şehir dışında faaliyet göstermeleri sağlanacaktır" ilkesinden hareketle ileride daha karmaşık bir hale gelebilecek sorunlara çözüm getirmek amacıyla, Tüketim Maddeleri ve İhtiyaç Malzemelerinin Satışıyla İştigal Eden Büyük Mağazaların Kurulmasının İzne Bağlanması Hakkında Kanun Tasarısı hazırlanmış olup, konu hakkındaki çalışmalar son aşamaya gelmiştir. Tasarı, kamuoyunun da görüşleri alınarak gerekli revize yapıldıktan sonra Başbakanlığa sevk edilecektir.

AB Komisyonu tarafından hazırlanan taslak anlaşma metninin, ülkemiz esnaf ve sanatkârlarını tam olarak kapsaması için bu anlaşma metninde, kendi işinde çalışan esnaf ve sanatkârlarımızı da içerecek yönde genişletilmesi ve hizmetlerin serbest dolaşımını temin etmek üzere çalışmalar devam ettirilmektedir.

Türkiye ile AB arasında hizmetlerin ve kamu alımlarının serbestleştirilmesi konularında sürdürülmekte olan müzakerelerde, AB Komisyonu tarafından hazırlanan taslak anlaşma metninin, hukukî yapılanmadaki farklılıklar nedeniyle, ülkemiz esnaf ve sanatkârlarını tam olarak kapsamadığı görülmüştür. Öncelikle, taslak anlaşma metninin kendi işinde çalışan esnaf ve sanatkârlarımızı da içerecek yönde genişletilmesi ve hizmetlerin serbest dolaşımını temin etmek üzere;

a) Haberleşme cihazları bakım ve onarımı, bilgisayar bakım ve onarımı, matbaacılık, mobilyacılık mesleklerinin dikkate alınması Bakanlığımızca istenmiştir. İleriki yıllarda diğer meslek ve hizmetlerin de serbest dolaşımını temin etmek üzere, gerekli girişimler sürdürülmektedir.

Cevap 2- Esnaf ve sanatkâr kesiminin desteklenmesine yönelik olarak 2003/5323 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının eki olan Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketince esnaf ve sanatkâr kredi ve kefalet kooperatifleri kefaletiyle esnaf ve sanatkârlara kredi kullandırılmasına ilişkin karar 13 Mart 2003 tarih ve 25047 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu karara göre, kredi faiz oranı, banka cari faizinin yüzde 80'i olarak tespit edilmiştir. Daha sonra 25.6.2003 tarih ve 2003/5840 sayılı Bakanlar Kurulu eki kararnameyle 2003/5323 sayılı Kararnamedeki yüzde 80'lik oran yüzde 55 olarak değiştirilmiştir.

15.7.2003 tarihinden itibaren esnaf ve sanatkârlara verilecek kredilere yüzde 30 oranında faiz uygulanmaktadır. Banka cari faiz oranı ile kredi faiz oranı arasındaki farkın karşılanması için, 2003 yılı malî bütçesinden 75 000 000 000 000 lira ayrılmış, ayrıca, Bakanlar Kurulu kararının 5 inci maddesi gereğince esnaf ve sanatkârlara ödenen kredinin, kredi faizi haricindeki kısmının öncelikle 2002 bütçesine konulan 50 000 000 000 000 liralık ödeneğin kullanılmayan 33 000 000 000 000 liralık kısmından karşılanacağı hükme bağlanmıştır. Bu durumda, esnaf ve sanatkârların desteklenmesine ayrılan bütçe desteği 108 000 000 000 000 liradır.

Esnaf ve sanatkâr kredi limiti 5 000 000 000 liradan 10 000 000 000 liraya çıkarılmıştır. Bu çerçevede, esnaf ve sanatkârlarca bugüne kadar kullanılan kredi miktarı 300 000 000 000 000 lira civarındadır. Yıl sonuna kadar bu miktarın 900 000 000 000 000 liraya ulaşması beklenmektedir.

Cevap 3- 507 sayılı Yasa çerçevesinde kurulan esnaf ve sanatkârlar odalarının üyeleri ile küçük ve orta boy işletme sahiplerinin kredi ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olmak, çalışmalarını koordine etmek ve müşterek menfaatlarını korumak için, Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri ülkemizin birçok il ve ilçesinde teşkilatlanmıştır. Türkiye Halk Bankası tarafından esnaf ve sanatkârlara verilen krediler, esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri vasıtasıyla verilmektedir. Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatiflerinin kefaleti ve aracılığıyla şahsî kefalete gerek görülmeden, esnaf ve sanatkârlar kredi kullanabilmektedir.

Arz ederim ve beni sabırla dinlediğiniz için de hepinize teşekkür eder, saygılar sunarım. (AK Parti sıralarından alkışlar)