Türkiyenin matra programına katılımına ilişkin mutabakat zaptının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun hk. (s. sayısı : 27)

AK PARTİ GRUBU ADINA MEHMET GÜNER (Bolu)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 27 sıra sayılı, Türkiye'nin MATRA Programına Katılımına İlişkin Kanun Tasarısı üzerinde AK Parti Grubu adına söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, Hollanda, Merkezî ve Doğu Avrupa ülkelerindeki demokratikleşme ve hukuk devletine geçiş sürecini desteklemek, teknik yardım sağlamak amacıyla 1994 yılında başlattığı MATRA Programına, 1999 Helsinki Zirvesinden sonra Türkiye'nin de dahil edilmesini kararlaştırmıştır.

Değerli milletvekilleri, Hollanda, Berlin Duvarının yıkılmasından sonra, Merkezî ve Doğu Avrupa ülkelerine yönelik bir yardım programı başlatmış, ilk etapta ekonomik bir nitelik arz eden program, Hollanda Ekonomik İşler Bakanlığının sorumluluğunda yürütülmüş, bu kapsamda, Merkezî ve Doğu Avrupa ülkelerinde faaliyette bulunan Hollandalı firmalara çeşitli kolaylıkları sağlamış, daha sonra, bu ülkelere sadece ekonomik yardım yapılmasının yeterli olmayacağının ve sosyal yapılarının geliştirilmesinin de zorunlu olduğunun anlaşılması üzerine, yardım programı, ekonomik reformun ve dönüşüm sürecinin desteklenmesine (PSO) ve sivil topluma (MATRA) yönelik iki bölüme ayrılarak yeniden düzenlenmiştir.

Değerli arkadaşlar, Türkiye'nin MATRA ve PSO Programlarına iştirakine dair mutabakat zaptı, 30 Ekim 2000 tarihinde Ankara'da imzalanmıştır. Mutabakat zaptının, vergi muafiyetine dair hükümler içermesi sebebiyle, onaylanmasının bir kanunla uygun bulunması gerekmektedir. Kanun tasarısı, 18 Nisan 2001 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sevk edilmiş olup; ancak, Genel Kurul gündemimize bugün gelmiştir.

Mutabakat zaptı, ülkemiz onay işlemlerini tamamladığını Hollanda'ya bildirdiği tarihte yürürlüğe girecek olmakla birlikte, Hollanda makamlarıyla varılan mutabakat doğrultusunda uygulamaya hemen başlanması mümkün olabilmiştir.

MATRA ve PSO Programları kapsamında sunulan projeler, önce bakanlığımız ve Avrupa Birliği Genel Sekreterliği tarafından, Avrupa Birliğine uyum ve ulusal program önceliklerimiz açısından gözden geçirilmekte; bu bağlamda, ayrıca, Avrupa Birliği veya diğer üye ülkeler tarafından sağlanan başka yardımlarla mükerrer unsurların bulunup bulunmadığını da değerlendirmektedir. Bu değerlendirme sonucunda, öncelikli görülen proje ve faaliyet önerileri Hollanda tarafına iletilmekte ve Hollanda tarafı sadece bunlar üzerinden işlem yapmaktadır.

Bu çerçevede, 2001 yılı için 1 000 000 florin kaynak aktarılmış bulunan PSO ve 1 500 000 florin kaynağa sahip MATRA çerçevesinde, çevre, sağlık ve hayvancılık alanlarında toplam 4 proje onaylanmış ve 2002 yılında uygulamaya konulmuştur.

Değerli milletvekilleri, bu projeleri açacak olursak, Tarım ve Köyişleri Bakanlığının, Türkiye'de Büyükbaş Hayvanların Tespiti ve Kayıt Altına Alınması Projesi, bu PSO kapsamında gerçekleştirilmiş, bunun için de 440 000 euroluk kaynak aktarılmıştır.

Yine, Sağlık Bakanlığı çerçevesinde, Türkiye'de Sağlık Bakanlığı Gıda Kontrol ve Teftiş Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi de MATRA Programı çerçevesinde ele alınmış ve 386 000 euroluk kaynak aktarılmıştır.

Çevre Bakanlığı, Türkiye'de Avrupa Birliği Su Çerçeve Direktifinin Uygulanması Projesine, yine bu MATRA Programı çerçevesinde 386 000 euro kaynak aktarılmıştır.

2001 yılında programlanan kaynak aktarımına bakacak olursak, PSO toplamı olarak 772 000 euro, MATRA Programı çerçevesinde de 826 000 euro kaynak aktarılmış olup, ikisinin toplamı 1 598 000 eurodur.

Değerli milletvekilleri, 2002 yılında PSO ve MATRA kapsamında büyük çaplı işbirliği ve projeler için ayrılan kaynaklar da şu şekildedir: PSO Programı için 815 000 euro, yine PSO-Short (kısa) Programı için, Türkiye dahil 11 aday ülke için toplam 1 000 000 euro ayrılmıştır; ancak, bu program diğer PSO programlarından farklılık arz etmektedir. Ülkeler için kısıtlamalar yoktur, "önce başvuran kullanır" esasına göre yürütülmektedir. Proje başvuruları için zaman tahdidi de bulunmamaktadır.

MATRA Katılım Öncesi Projeler Programı için, Türkiye, Bulgaristan ve Romanya için toplam 906 000 euroluk kaynak ayrılmıştır. Ülkeler arasında eşit paylaşım söz konusu değildir, daha iyi projeler sunabilen ülke daha fazla kaynak kullanabilecektir. Bu noktada hükümetimize ve ilgili kuruluşlarımıza büyük iş düşmektedir. Bu konuda gereken hassasiyetin gösterilmesi durumunda daha fazla kaynaktan istifade etmek de mümkündür.

Bu noktada 2002 yılında programa alınan Katılım Öncesi Uzun Dönem Programı kapsamında da, Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğünün, Etkin Liman İşletmesi ve Otonom Liman Yönetimini Kurmaya Yönelik Türkiye ile Hollanda Arasında İşbirliği Projesi için, yine PSO Programı kapsamında 450 000 euroluk kaynak aktarılmıştır.

Sağlık Bakanlığı, Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezinin Hava Kalitesi İzlemesine Yönelik Kalite Emniyet Sisteminin Güçlendirilmesinin Yönlendirilmesi Projesine de, yine, MATRA Programından 403 000 euroluk kaynak ayrılmıştır.

Dış Ticaret Müsteşarlığının, 3 üncü Ülkelerden İthal Edilen Ürünlerin Ürün Güvenliği Kuralları ile Uygunluğunu Kontrol Eden 339/93/AET Sayılı Konsey Tüzüğünün ve Değişiklik Yapan 98/583/AET Sayılı Kararın Pratikte Uygulanması Projesi için de, yine, PSO Programı kapsamında 482 500 euroluk bir kaynak aktarılmıştır.

Çevre Bakanlığının, Türkiye'de Stratejik Çevre Değerlendirilmesi Direktifinin Yakınlaştırılması ve Uygulaması Projesi için de, yine MATRA Programı çerçevesinde 403 000 euroluk kaynak aktarılmıştır ve burada, 2002 yılında ayrılan bu her iki kaynağın toplamı da -2002 yılı içerisinde- 1 738 500 eurodur.

Ayrıca, bu dört projeye ilave olarak da, Çevre Bakanlığı, Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Uyarlanması Konusunda Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi de, bütün aday ülkelere tahsis edilen 4 000 000 euroluk kaynaktan desteklenecektir.

Değerli milletvekilleri, bu büyük çaplı projelerin yanı sıra, MATRA bünyesindeki çeşitli alt programlar kapsamında da işbirliği mümkün olmaktadır; eğitim programları ve seminerlere katılım programları gibi.

Alt programların bütçeleri, büyük çaplı projelerden bağımsız olduğu için herhangi bir sayı ve kaynak kısıtlaması da bulunmamaktadır.

11-12 Haziran 2002 tarihlerinde, Adalet ve İçişleri (polis) işbirliği imkânlarını da ele almak üzere ülkemizi ziyaret eden Hollanda heyeti, Bakanlığımız ve ilgili diğer kurumlarla da temaslarda bulunmuştur. Hollanda tarafı, kriminal polis laboratuvarları, sorgulama teknikleri, toplum polisi uygulamaları ve kamu-polis ilişkileri konularında eğitim işbirliği yapabileceğini de belirtmiştir.

Değerli milletvekilleri, bir sosyal dönüşüm projesi anlamına gelen, Hollanda hükümeti tarafından hazırlanan bu MATRA antlaşma metni, daha önceki hükümet tarafından Meclis Genel Kuruluna getirilmiş, ancak, yeni Meclisin oluşmasıyla kadük hale gelmişti.

Hükümetimiz için öncelik arz ettiğinden, oylanmak üzere yeniden Yüce Meclisin huzuruna arz edilmiştir. Bu antlaşma metni, Dışişleri Komisyonumuzda gündeme gelmiş, tartışılmış ve bu antlaşmanın, Avrupa Birliği sürecinin hızlandırılmaya çalışıldığı şu günlerde ülkemizin yararına olacağına dair mutabakat sağlanmıştır.

Biraz sonra, Genel Kurulumuzda değerli oylarınıza sunulacak olan bu antlaşmanın, ülkemiz için hayırlı olması dileğiyle, saygılar sunuyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)