Bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında (s.s.1369)

CHP GRUBU ADINA MEHMET MESUT ÖZAKCAN (Aydın)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; tekrar hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Görüşmekte olduğumuz bu teklifin 2'nci maddesinde, değerli arkadaşlarımız, hazineden yükün kaldırılmış olmasını önemli bir gelişme, avantaj gibi ifade ettiler. Aslında, hazine garantisinin kaldırılmış olmasından çok daha ağır, devlete yükümlülük getiren bir maddeyle karşı karşıyayız. Şöyle ki: Biz hazine üzerinden garantiyi kaldırıyoruz ama, dağıtım şirketleri vasıtasıyla yine devletin üzerine, özelleşmediği müddetçe devletin üzerine veriyoruz bu garantiyi. Yenilenebilir Enerji Kaynakları Kanunu'nda on yıl boyunca bunlara 5 ile 5,5 euro sent alım garantisi veriliyor. Bu, hazine garantisinden çok daha önemli, devleti yükümlülük altına sokacak bir hükümdür.

Değerli arkadaşlarım, bu maddeyle ilgili olarak hepinizin dikkatlerinize getirmek istediğim bir husus var: Dün Devlet Su İşlerinde bir ihale yapıldı. Bakınız, bu teklif geçtiğimiz hafta perşembe günü görüşülmüş olsa idi, dün yapılan, dün yaşanan o ihale hakkında bilgi sahibi olamayacaktık. Bu, hükümetler arası iş birliği çerçevesinde kredili olarak yapımı ele alınan baraj ve hidroelektrik santral projeleri kapsamında, bunlarla aynı kapsamda olup, karşı tarafın yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle Devlet Su İşleri tarafından ilana çıkılıp, dün, yani pazartesi günü ihalesi yapılan Çamlıca Barajı ve Hidroelektrik Santrali Projesi'ne 40 başvuru olmuş, 22 yüklenici iştirak etmiş ve -Sayın Bakanın mutlaka bilgileri dahilindedir, Sayın Genel Müdürümüz de buradalar- 6,21 yeni kuruş/kilovat saat üzerinden teklif verilerek ihale edilmiş.

Değerli arkadaşlarım, bakınız, aynı kapsamda, aynı özellikleri taşıyan Artvin Çamlıca Hidroelektrik Santrali, dün -aynı nitelik ve özelliklerdeki santral- ihaleye çıkarılıyor DSİ tarafından ve 6,21 yeni kuruş/kilovat saat üzerinden ihale gerçekleşiyor, kesinleşiyor.

Aynı özellikteki HES projesini, bu ihaleyi alan firma, satın alma garanti fiyatının yüzde 70'ini Devlet Su İşlerine, yani devlete, hazineye vererek, bu tesisi, bu işin ihalesini alıyor. Şimdi, bu on altı proje ise, ihale kapsamı dışında, ihalesiz ve lisans bedeli talep edilmeden, su kullanma bedeli talep edilmeden -daha doğrusu, onlar, sembolik miktarda kalan rakamlar- bu konsorsiyumlara teslim edilecek, verilecek. Teklifin tümü üzerindeki görüşmelerim esnasında, ifade etmek istediğim milyarlarca dolar kamu zararı ve kayba da uğrayacağımız düşüncemi bu nedenle ifade etmiştim.

Değerli arkadaşlarım, bakınız, bu on altı projenin bir yıl boyunca üreteceği yıllık ortalama enerji 10.856 gigabayt saat. Çok basit bir hesapla, 10.856 Gigavat saati 6,21 yeni kuruşla çarptığımız zaman ve bunu dolara çevirdiğimiz zaman 465 milyon dolar/yıl yapıyor. Bakınız, Devlet Su İşleri bu projeler için ihale yapmış olsa, aynı özellik ve aynı niteliklerde, dün yapılan ihale ile bugün yaşadığımız olay, teklif ile bu konsorsiyumlara verilecek HES'ler arasındaki fark bu. Bakınız, bu on altı projenin dolar bazında ihale edilmesi hâlinde, kamuya, devlete, devlet su işlerine, dolayısıyla hazineye aktarılacak olan rakam 465 milyon dolar, bir yıl sürece. Tabii, kırk dokuz yıllığına hesabını bunun yaptığınız zaman, 23 milyar dolar -kırk dokuz yıl mertebesinde- bir kamu zararı ile karşı karşıya kalınıyor. Ben, o nedenle, bu 2'nci maddenin, çekilerek, dün yapılan ihalede olduğu gibi, ül- kemizin, saçı bitmedik yetimin hakkının olduğu bu projelerin, hak ettiği fiyatlarla sahiplerini bulmasını diliyor ve bekliyorum ve o nedenle, bu 2'nci maddenin de çıkartılmasında, büyük bir kamu zararından kurtulacağımızı, kamu yararı olduğunu iddia ediyorum.

Değerli arkadaşlarım, Devlet Su İşlerinin yaptığı o ihaleye, bakınız, aynı nitelikteki ihaleye, HES'lere, bir tek ihaleye 40 müracaat oluyor, 22 iştirakçi ihaleye katılıyor. Bunlar, Türkiye'nin bugün en kıymetli projeleri diyebileceğimiz değerleri. Bunların daha iyi değerlendirilmesi için, mutlaka, dünkü uygulama benzeri bir uygulamayla bu yatırımların gerçekleştirilmesi ülkemiz ve kamunun yararına olacaktır.

Değerli arkadaşlarım, bu Artvin Çamlıca HES Projesi, yani, dün ihalesi yapılan proje, DSİ'nin yaptığı ihalede, bunlarla o kadar farklı bir mantalite var ki... Bakınız, tesis yapılacak, işletmeye geçecek, bir yıl sonra, yıl içerisinde üretilen enerji miktarı üzerinden verilen teklif bedeli çarpılarak DSİ'ye ödeme yapılacak, kilovat saat başına 6,21 yeni kuruştan hesap yapılarak.

Bu on altı proje için yapılması öngörülen hesap şu: Bu on altı projenin her biri yapılacak, işletmeye geçecek, beş yıl sonra, beş yıl toplam üretim üzerinden 0,01 yeni kuruş/kilovat saat bedel üzerinden su kullanım hakkı bedeli hesap edilerek alınacak. Aradaki farkı düşünmek insanın havsalasının bile almasının mümkün olmadığı bir garip durum ve farklı uygulama çıkıyor ortaya.

Değerli arkadaşlarım, bu nedenlerle, Türkiye'nin en kıymetli bu on altı projesinin, dün yapılan -eğer, az önce de ifade ettiğim gibi, geçtiğimiz hafta görüşseydik, biz, o dün yapılan ihalenin sonuçlarını görmemiş, bilmemiş olacaktık- dünkü o ihale sonuçlarını yaşadıktan sonra, bu projelerin bu şartlarla yabancı konsorsiyumlara hediye edilmesinin bu Hükümetin de hakkı olmadığını ifade ediyor, iddia ediyorum.

Değerli arkadaşlarım, bu maddede anılan, geçici 4'üncü maddeye ilave edilmek istenen düzenleme birlikte değerlendirildiğinde, toplam kurulu güçleri yaklaşık 3.392 megavat olan ve yılda en düşük tahmine göre 10.856 Gigavat saat elektrik üretecek olan ve perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler üzerinden alım yükümlülüğü çerçevesinde değerlendirildiğinde, söz konusu şirketler için yıllık yaklaşık 542 milyon 800 bin euro alım süresinin geçerli olduğu...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

MEHMET MESUT ÖZAKCAN (Devamla)Bitiriyorum Başkanım.

...on yılda ise 5,428 milyar euro alım yükümlülüğü söz konusu olacaktır. HES'lerin elektrik üretim maliyetinin, birim yatırım maliyeti, artı sabit işletme gideri, artı değişken işletme giderinden oluştuğu dikkate alındığında 5 euro sent/kilovat saatten on yıllık süre boyunca söz konusu HES'le- ri işletecek şirketlere yüksek miktara varan bir gelir transferi söz konusu olacaktır. Böyle bir uygulama, böyle bir teklif Elektrik Piyasası Kanunu'na aykırılık içermektedir, Yenilenebilir Enerji Kanu- nu'na aykırılık içermektedir, Yap-İşlet Modeli ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a aykırılık içermektedir. Böyle bir uygulama 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANEfendim, son cümlelerinizi rica ediyorum.

MEHMET MESUT ÖZAKCAN (Devamla)Bitiriyorum Başkanım.

...ulaşılması öngörülen rekabet şartlarına sahip bir elektrik piyasasına açıkça aykırı olacaktır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinize tekrar teşekkür ederek saygılar sunuyo- rum.(CHP sıralarından alkışlar)