Bilgi edinme hakkı kanunu tasarısı ile avrupa birliği uyum ve adalet komisyonu raporu (s:s:248)

CHP GRUBU ADINA MUHARREM KILIÇ (Malatya)Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; görüşülmekte olan Bilgi Edinme Hakkı Kanunu Tasarısının 11 inci maddesi hakkında Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına görüşlerimi bildirmek üzere söz almış bulunmaktayım; Yüce Heyete saygılar sunarım.

Yasanın genel gerekçesinde, Meclise sunulan bu yasa tasarısının, Avrupa Birliğine uyum çerçevesinde, Avrupa Birliği mevzuatı dikkate alınmak suretiyle demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmasına ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla hazırlandığı belirtilmektedir. Biz Cumhuriyet Halk Partisi olarak, bilgi edinme hakkıyla ilgili bu yasa tasarısının hazırlanmasını olumlu karşılıyoruz; ancak, bu kabil demokratikleşme düzenlemelerinin Avrupa'ya uyum için, Avrupa mevzuatı gerektirdiği için değil, demokrasi, insan hakları ve bizim vatandaşlarımız bunları hak ettiği için yapılması gerekir diye düşünüyoruz.

Bu bağlamda, ülkemizin tam anlamıyla demokratikleştirilmesi, Anayasamızdaki ve tüm mevzuatımızdaki antidemokratik hükümlerin çıkarılması için, hükümeti, harekete geçmeye davet ediyoruz. Bununla ilgili düzenlemelere, Cumhuriyet Halk Partisi tam anlamıyla destek verecektir.

Hukuk devleti, ekonomik, sosyal, kültürel, siyasal ve hukuksal hak ve özgürlüklerle donattığı bireyi bütün ilişkilerin merkezi yapar. Bu nedenle de, devlet, düzenlemeler yaparken, öncelikle yurttaşa güvendiğini ortaya koymalıdır. Devlet, kendi yurttaşına kuşkuyla yaklaşamaz. Demokratik hukuk devleti, ulusla kaynaşmış, ulusun hizmet ve denetimlerinde olduğu için, yönetim saydam olmalıdır. Devlet, yurttaşlara ve kümelere güvenmelidir, onlara, hem devletin hem de yerel yönetimlerin elindeki bilgi ve belgelere ulaşma hakkı tanınmalıdır. Yönetsel kapalılık, kirlenmenin ve yozlaşmanın başlıca nedenidir. Ülkemizin, yolsuzluk sıralamasında 77 nci sıraya kadar düşmüş olmasının bir nedeni de kapalı toplum yapısıdır.

İşte bu nedenle, bu tasarıyla, vatandaşın bilgi edinme hakkı düzenlenmiş, bu tasarının 11 inci maddesinde de bilgi ve belgeye erişim süreleri belirlenmiştir. Bu düzenlemeyle, şahıs veya tüzelkişiler, kurum ve kuruluşlardan bilgi ve belge talep ettiğinde, ilgili kurum ve kuruluş onbeş gün içinde bilgi ve belgeyi göndermek durumundadır; ancak, bilgi ve belgelerin kurum ve kuruluşun başka biriminden sağlanması veya bunlarla ilgili görüş alınması gerektiği durumlarda, otuz gün içinde bilgi ve belgenin sağlanması gerekmektedir.

Bilgi ve belgenin ulaştırılması için gerekli maliyet tutarının da, talep eden tarafından ödenmesi gerekir. İşte, bununla ilgili olarak, başvuru sahibine onbeş günlük bir süre verilir; bu süre içinde maliyet tutarı ödenmezse, başvuru sahibi talebinden vazgeçmiş sayılır. İdare, bu belirtilen süreler içinde -bu tasarının bilgi edinme hakkını sınırlayan hükümlerinin dışında- başvuranlara, süresi içinde bilgi ve belgeyi sağlamak zorundadır. Süresi içinde bilgi ve belgeyi vermediği takdirde, bunda ihmali, kusuru ve kastı bulunan memurlar ve kamu görevlileri, fiilleri, ceza kovuşturması gerektirdiği hususlar saklı kalmak üzere, disiplin cezasıyla cezalandırılırlar. Bu nedenle, memurların ve diğer kamu görevlilerinin bu sürelere hassasiyetle uymaları gerekmektedir.

Başta da belirttiğimiz gibi, hükümetin, Avrupa Birliğine girmek amacıyla da olsa, bu gibi temel insan haklarını içeren demokratik yasaları çıkarma çabalarını sonuna kadar destekliyoruz; ancak, demokratikleşme için sadece yasa çıkarmak yetmemektedir, çıkarılan yasaların uygulanması da gerekmektedir. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunundaki kısıtlayıcı hükümler kaldırılıyor; ancak, insanlar toplantı ve gösteri yaptığında, baskıyla karşılaşıyorlar. Konuşan insanların ağızları, boğazları sıkılarak susturulmaya çalışılıyor. Türkiye Büyük Millet Meclisinde kapalı oturumlar düzenlenerek, bu oturumlarda, gizliliği gerektiren hiçbir bilgi verilmediği halde, halkın en çok öğrenmek istediği Irak'a asker göndermeyle ilgili konularda bilgi edinme hakkı elinden alınıyor.

Hükümeti, çıkardığı yasaları uygulaması hususunda uyarıyor, tasarının 11 inci maddesine olumlu oy kullanacağımızı bildiriyor ve Yüce Heyete şahsım ve Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına saygılarımı sunuyorum. (Alkışlar)