Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

MÜHİP KANKO (Kocaeli)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, Sayın Bakan; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Ticaret Bakanlığının bütçesini görüşürken yalnızca ihracat tablolarına bakmak doğru değil tabii ki. Üreticinin rekabet gücünü, esnafın ayakta kalma mücadelesini, tüketicinin korunmasını, kamu gelirlerinin nasıl yönetildiğini birlikte değerlendirmek zorundayız. Her bütçe görüşmesinde olduğu gibi bu yıl da muhtemelen başarı hikâyeleri anlatıp sonra aynı sorunlarla gelecek yıl karşı karşıya kalacağız.

İsterseniz önce dış ticaret tablosuna bakalım. Dış ticaret açığı 2026 verilerine göre, eylül ayındaki verilere göre 70 milyar 967 milyon yani geçen yılın aynı dönemine göre açık yüzde 5,7 artmış durumda. İhracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 74,8. Her 100 dolarlık ithalatın yaklaşık 75 dolarını ihracatla karşılıyoruz, aradaki fark kalıcı biçimde azaltacak üretim dönüşümümüz var mıdır, yok mudur, onu söylemeniz lazım? Yerli ara malı üretimi, yüksek katma değerli ihracatı artıracak politikaların sonuçları nerede acaba? Onları da görmek isteriz. Sanayinin sorunlarını dinleyip ardından da aynı sorunları büyüten politikaları sürdürerek üretimi koruyamayız. Ticari hayatta ödeme sıkıntısının önemli göstergelerinden birisi de protestolu senetlerdeki artış. Paylaşılan Ocak-Eylül 2026 tablosuna göre 248 bin 643 protesto edilmiş senet vardır.

(Uğultular)

MÜHİP KANKO (Kocaeli)Çok gürültü var ama arkadaşlar.

OTURUM BAŞKANI NİLGÜN ÖKDeğerli arkadaşlar, sessizliği sağlayalım lütfen.

Buyurunuz.

MÜHİP KANKO (Kocaeli)Kocaeli'nde ise ilk dokuz ayda 4.995 senet protesto edilmiş, toplam 2 milyar 154 milyon lirayı aşmış. Bu rakamlar kesinleşmiş alacaklar değil tabii ki ancak ticarette ödeme ve tahsilat zincirindeki sorunun büyüklüğünü gösteren ciddi uyarılardır. Çeklerin karşılıksız çıkması, senetlerin protesto edilmesi, şirketlerin konkordato yoluna başvurması ve işletmelerin kapanma riskiyle karşılaşması karşısında siz hangi somut tedbirler alıyorsunuz, bunu dinlemek isteriz.? İş insanı tahsilat derdinde, sanayici işletme sermayesi arayışında, esnaf borcunu çevirmeye çalışıyor, maalesef, siz de başarı sunumları yapıyorsunuz. Krediye ulaşamayan işletmeye Üret." yüksek finansman maliyetinin altında kalan sanayiciye "Rekabet et.", alacağını tahsil edemeyen esnafa "Ayakta kal." diyorsunuz. Bu bütçede esnafın, KOBİ'nin, ihracatçının uygun koşullarda finansmana erişimini güçlenecek kaynağı ve hedefi göstermeniz lazım. Senetler protesto edilirken, çekler karşılıksız kalırken, işletmeler yaşama mücadelesi verirken Bakanlığı seyirci kalamaz. Dış ticaretin rakamlarına anlatıyorsunuz, bunu dinliyoruz ama güvenlik için ne yapıyorsunuz? Türk Armatörler Birliğinin raporuna göre 24 Şubat 2022 ila 26 Ağustos 2026 arasında Karadeniz Kerç Boğazı Azak Denizi'nde 146 ticari gemi saldırısı ve hasar oluştu, bunların 34'ü Türk sahipli ya da Türk kontrollü, 5' Türk bayraklıydı. 5 Ekimde ise Karadeniz'de "Royad Mammadov" isimli gemi battı, 2 denizci hayatını kaybetti. Gemiyi işleten Palmali Grubu geminin drone saldırısına uğradığını ve 2 çalışanını kaybettiğini açıkladı. Bu konuda Dışişleri Bakanlığı ile Ulaştırma Bakanlığıyla birlikte ne yaptığınızı öğrenmek istiyoruz?

Gelelim Sayıştay raporlarına. Ciddi sorunlar var. 2001-2024 arasında 50 gümrük müdürlüğüne bazı hizmetler ve bunlara bağlı gelirleri tahsil etme yetkisi çeşitli kuruluşlara devredilmiş görülüyor. Bunların 7'si de süresiz olarak devredilmiş. Soruyorum, kamuya ait gelir toplama yetkisi hangi gerekçe ile süresiz olarak devredilebilir? Yine, kamu gelirlerini devrediyorsanız, kamu yararının nasıl korunduğunun da hesabını vermeniz gerekir. Bir başka bulguya göre, 2025'te 50 milyon 492 bin 343 lira giriş-çıkış ücreti tahsil edilmiş, yaklaşık 164 milyon 888 bin liralık ardiye tahsilatında kullanılan hesaplama formunun da mevzuatta düzenlenmediği görülüyor. Esnaftan belge düzenine uymasını isteyen Bakanlık, kendi belgeli işlemlerinde belge düzenini neden uygulamıyor, bunu öğrenmek isterim? Bir hekim olarak söylüyorum, güvensiz ürünle mücadelede gecikmenin bedelini vatandaş sağlığıyla ödüyor. Çocuğun oyuncağı, evde kullanılan elektrikli eşya, internetten alınan ürün etkili biçimde denetlenmek zorundadır.

Teşekkür ediyorum.